Kóńil bólse, kóldiń sáni kiredi

Sýly, nýly Kókshede, keń kósilgen Qorǵal­jyn dalasynda aıdyn shalqar az emes. 1959 jyly jaryq kórgen «Tyń aımaǵyndaǵy jerústi sý qorlary» dep atalatyn jınaqta bir ǵana Kókshetaý óńirinde úlkendi-kishili 1 515 kól bar ekeni taıǵa tańba basqandaı etip jazylǵan. Mamandardyń esepteýine qaraǵanda, sol qı­sapsyz kólderdiń 1 320-synyń sýy tushy bolǵan eken. Dál qazir soqanyń tisimen jony jaralanyp, jotasy jermen jeksen bol­ǵan dalada qansha kóldiń qalǵanyn eshkim tap basyp aıta al­maıdy. Mine, tabıǵatqa degen kóz­qarasymyz osyndaı.

Bıyl Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen kópshiliktiń qoldaýyna ıe bolǵan «Taza Qazaqstan» aksııasy tabıǵatty túletýge sep­tigin tıgizip jatyr. Aqmola men Soltústik Qazaqstan oblys­tarynyń balyq óristeıtin bir­neshe kóliniń jaǵalaýy aksııa barysynda tap-tuınaqtaı tazartylyp, kúl-qoqystan aryldy. Aksııaǵa 760 adam qatysty. Deni – eriktiler, tabıǵat paıdalanýshylar.

– Jerlesterimizdiń tól ta­bıǵatymyzǵa degen ja­na­shyrlyq peıili jaqsy eken. Jergilikti atqarýshy organdar ıgi­likti isti tııanaqty uıymdastyryp, úlgi bola bildi, – deıdi «Esil» ob­lys­aralyq bas­seındik balyq sha­rýashylyǵy ınspeksııasynyń basshysy Nyǵmet Qaýashev.

Osyndaı bilek biriktirip istegen istiń nátıjesinde kól jaǵalaýlarynan 55 tonna qoqys shyǵaryldy. Aıdyndardan zańsyz salynǵan júzden asa aý jınalyp alyndy.

– Mundaı aýlardyń tabı­ǵatqa tıgizer zalaly óte kóp. Brakonerlerdiń osy bir qare­ketinen keıin kóldegi balyq qyrǵynǵa ushyraıdy. Keıbir qytaı aýlarynyń uzyndyǵy júzdegen metrge deıin jetedi. Aksııa barysynda júzege asy­rylǵan bir sharýa – osy, – deıdi ınspeksııa basshysy.

Bar jumysqa 191 tehnıka paıdalanylǵan. Jyl boıy kúmis kóldiń jaǵalaýyna jınalyp qalǵan kúl-qoqysty tez tazalaý osyndaı múmkindik ar­qyly júzege asyryldy. Kól jaǵalaýlaryn tazartyp, bitelgen bulaq kózderin arshý, tártipke keltirý isimen birge adamdardyń tabıǵatqa degen kózqarasyn ońaltý sharalary da qolǵa alynypty. Inspeksııa mamandary bilim oshaqtary men joǵary, orta arnaýly oqý oryndarynyń stýdentteri men oqýshylary arasynda mazmundy leksııa oqyǵan. Memlekettiń tabıǵatqa qatysty ustanymyn jan-jaqty taldap, qorshaǵan ortaǵa keselimizdi tı­gizbeı, saf kúıinde saqtap qa­lýǵa tyrysý barshanyń paryzy ekenin sanasyna sińirgen.

Inspeksııa basshysynyń pikirine qaraǵanda, sý aıdyndaryn tabıǵat paıdalanýshylaryna berý óte tıimdi. Olar ózde­rine bekitilip berilgen kólderdi kú­tip ustaıdy ári jurt bolyp jumylǵan osyndaı sharýada aıryqsha belsendilik ta­nytyp, ortaq iske mol úle­sin qosady. Iý.Tımoshenko jetek­shilik etetin «Integrasııa As­tana» seriktestigi, A.Lıýfttiń «By­tyǵaı» sharýa qojalyǵy, jeke kásipker G.Gýsevskııdiń ujymy belsene jumys istegen.

Osylaısha, «Taza sý aıdyndary» aksııasy sheńberinde Kókshetaý men Qorǵaljynnyń keń kósilgen dalasyndaǵy shalqar kólder, bulqynyp aqqan bulaqtar bir tazalanyp qaldy.

Aqmola oblysy