Jylý energetıkasy nysandaryndaǵy birneshe apat eldegi kommýnaldyq ınfraqurylymdy jańartýdyń ózektiligin alaqandaǵydaı kórsetip berdi. Elektr stansalarynyń ortasha eskirýi 56 paıyzǵa jetse, jylý elektr ortalyqtarynyń jaı-kúıi odan da nashar. Jylý jelileriniń ishki bóligi 70-80 paıyzǵa tozǵan. Sol sekildi elektr jelileriniń 65 paıyzǵa tozýy elimiz boıynsha elektr energııasynyń edáýir shyǵynyna orta eseppen 12 paıyz joǵalýyna ákeledi. Mamandar bul tusta mán beretin bir faktor reaktıvti qýattyń baqylaýsyz aǵyny ekenin aıtady. Reaktıvtiń ózi naqty bir jerde birden paıdalanýǵa jatatyn energııa júıesine qajetti quram. Tutynýshy bolmaǵan jaǵdaıda reaktıv jalpy energııa júıesine beıbereket tarap ketpeı, ózi óndirilip shyqqan torapta ótelýi qajet. Halyqqa sapaly qyzmet kórsetý osy túıtkildi bir jaǵyna shyǵarýmen, onyń ishinde ıesiz jelilerdi retke keltirýmen, salaǵa joǵary bilikti mamandar tartýmen tikeleı baılanysty. Sondyqtan elde júzege asyrylyp jatqan «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasy 2029 jylǵa deıin elektr, jylý jáne sýmen jabdyqtaý, sondaı-aq sý burý ınjenerlik jelilerin jańǵyrtýǵa aýqymdy ınvestısııalar tartýdy kózdeıdi. Kommýnaldyq kásiporyndarǵa qyzmet qunyn arttyrýǵa ruqsat beriledi, al olar alynǵan qosymsha kiristi ınfraqurylymdy jańartýǵa ınvestısııalaıdy.
Energetıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge baǵyttalǵan osyndaı aýqymdy úderisti baqylaýǵa azamattar da múddeli bolatyny zańdylyq. Osy oraıda sarapshylar baǵdarlama halyqqa ashyq, tarıf túzilimi ádil, túsinikti bolýy kerek degen pikirde.
Energııamen jabdyqtaýshy uıymdar qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Sergeı Agafonovtyń aıtýynsha, tarıfterdiń kóterilýine baılanysty elektr stansalary men elektr jelileri kompanııalary alatyn qarajat jańa energetıkalyq qazandyqtar, jeliler salýǵa, basqa da qajettilikterge jumsalyp jatqanyna kóz jetkizý qajet.
«Sońǵy 1-1,5 jyl ishinde tarıf qarqyndy óse bastady. Bul energııa óndirýshi uıymdardyń shekti tarıfinen jáne 1 kVt/saǵ úshin 10-12 teńge deńgeıine jetken elektrjelilik kompanııalardyń tarıfinen baıqalady. Bir jarym jyl ishinde elektr energııasyn berý tarıfteri jekelegen jaǵdaılarda 2 ese ósti. Energııa óndirýshi uıymdardyń tarıfin alsaq, osy ýaqytqa deıin biz olardyń shyǵyndarynyń durystyǵyn rastaıtyn birde-bir smetany kórgen joqpyz. Barlyq energııa óndirýshi uıymdardyń tarıfin Energetıka mınıstrligi bekitedi. Bul rette bekitilgen tarıfter boıynsha jarııa talqylaý men pikirtalas júrgizilmeıdi. Energııa berýshi uıymdardyń tarıfi qoǵamdyq tyńdaýdy qarastyrsa da, bizde bul tarıfterdiń qanshalyqty ashyq ıgeriletini týraly aqparat joq. Jelilerdi jańartýǵa, ınfraqurylym nysandaryna qansha qarajat salynyp jatqany belgisiz», deıdi ol.
Sarapshynyń málimdeýinshe, sol jóndeýlerde ónimsiz shyǵyndar, josyqsyz ústemeler óte kóp. Mysal retinde 2 jyl buryn qulaǵan Petropavl JEO qubyryn keltirýge bolady. Onyń ornyna turǵyzyla bastaǵan jańa qubyr belgili bir bıiktikke kóterildi de, osten aýytqyp ketti. Sóıtip, qubyrdy buzýǵa týra keldi. Endi qubyrdy qaıta salý úshin jańa merdiger izdestirilip jatyr. Iаǵnı naryqta tıisti quzyreti bar kompanııalar joqtyń qasy degen sóz. Olardyń tapshylyǵy jobalardy iske asyrý barysynda kóldeneń shyǵyp, jóndeý merzimderin keshiktirýge ákeledi. Saıyp kelgende, bul energetıkalyq ınfraqurylymnyń tozý máselesin sheshýge arnalǵan jalpy is-qımyldy tejeıdi.
Osy máselelerge baılanysty jýyrda resmı portalda jarııalanǵan petısııada energetıka salasyn básekege qabiletti etý jáne tarıfterdi qalyptastyrýdyń ashyqtyǵyn arttyrý talap etildi. Avtorlar energııamen jabdyqtaý tarıfterin halyq baqylaýǵa tıis ekenin, óńirlerde azamattardyń ózderi tarıfterdi qalyptastyrý úderisine qatysýy jáne tutynýshylardan alynatyn qarajattyń ıgerilýin qadaǵalaýy úshin tarıfter boıynsha keńester qurý qajettigin atap kórsetken. Sonymen qatar olar energııamen qamtamasyz etý naryǵynda básekelestikti qalpyna keltirýdi, barlyq óńirlik JEO-lardy memleketke qaıtarýdy usynyp otyr.
