Á degennen SSKО́B-ke qarasty «Qashar keni» AQ ken ornyna attanyp kettik. Qashar temir rýdasynyń mol qoryna baılanysty biregeı kenish sanalady. Osy ýaqytqa deıin 350 mln tonna rýda qazyp alynyp, óńdeldi. Áli jer qoınaýynda 800 mln tonna qor bar eken. Rýdadaǵy temir úlesi ortasha eseppen – 30,6 paıyz shamasynda.
«Kenish jobasyna sáıkes, bul jerdegi óndiris 2053 jylǵa deıin jalǵasady. Qazir kenishtiń jyldyq óndiristik qýattylyǵy 15 mln tonnadan asady. Aldaǵy ýaqytta bul kórsetkishti 26 mln tonnaǵa deıin arttyrý josparlanyp otyr. Mundaı aıyryqsha aýqymdy óndiris qýattylyǵy deńgeıine qoljetkizý úshin ázirge elimizdegi basqa taý-ken óndirý kásiporyndarynda analogy joq jańa qurylǵylardy satyp alý júzege asyrylyp jatyr. Sonyń biri – 220 tonna júkti kóterýge qabiletti «Hitachi EH4000» samosvaly. Qazirge deıin 42 birlik osyndaı tehnıka satyp alyndy. Taǵy bir mańyzdy tehnıkamyz – 29 tekshe metrge deıin tisin batyra alatyn «Hitachi EX5600» ekskavatory», deıdi «Qashar rýdasy» tehnıkalyq bóliminiń meńgerýshisi Pavel Hrapatyı.
Budan keıin bir qyzyq jádigerge – kádimgi qazba aǵashynyń qaldyǵyna ushyrastyq. Kásiporyn basshylyǵy aǵash tuqylyn áspettep, qurmetti oryn jasap qoıypty. Sirá, onysy tegin de emes. Omyryla synǵan, bálkim solaı qýraǵan kespeltekteı aǵashtyń jýan qaldyǵy 2020 jyly kenishtiń soltústik-shyǵys borty aýmaǵynan, 150 metr tereńdikten tabylypty. Aǵash qaldyǵynyń 50 paıyzdan astamy kvars-karbonatty sementpen almastyrylǵan. Aǵash Kaınozoı dáýiriniń tómengi kezeńine tıesili kórinedi. Este joq eski zamannyń esteligin tamashalaǵannan keıin kenishtiń batys bortyn betke aldyq. Bul jerdegi bıiktikten karer kórinisi birshama anyǵyraq baıqalady. Kenishke taıap barýǵa bolmaıdy. Biz alystan baqyladyq. Taý silemi sekildengen shubalańqy joldarmen alyp kamazdar qumyrsqa sekildi jybyrlap júr. Biri quldılap keledi. Biri órlep barady.
«Aptasyna bir márte jarý jumystary júrgiziledi. Apta boıy burǵylaý jumystary júzege asyrylady. Temirjol arqyly rýda joǵary qabatqa jetkiziledi. Odan ári SSKО́B-tiń baıytý fabrıkasyna qaraı tasymaldanady. Qazirgi kezde negizgi jumystar soltústik-shyǵys jáne shyǵys bortta júrgizilip jatyr. Ázirleý jumystary kenishtiń ońtústik ýchaskesinde jasalady. Kenishtiń ústińgi qabatynyń uzyndyǵy – 3,2-3,4 shaqyrym shamasynda bolsa, tereńdigi – 470 metr. Biz qazir teńiz deńgeıimen alǵanda +94 metr bıiktikte turmyz. Tómengi deńgeıi – mınýs 280 metr», dep túsindirdi Pavel Hrapatyı.
Arnaıy ortalyqtaǵy dıspetcherler toby ashyq tásilmen temir rýdasyn óndirý barysyndaǵy taý transport keshenin basqarýmen aınalysady.
«Biz basqarýdyń avtomatty júıesi arqyly baqylaımyz. Bul júıe eń birinshi kezekte qaýipsizdikti, tıimdilikti jáne óndiris úderisiniń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etedi. Dıspetcherlik qyzmet barlyq operasııa túrine monıtorıng jasaıdy. Transport qozǵalysyn úılestirýmen aınalysady. Sonymen qatar temir rýdasynyń der ýaqytynda óndirilýin qadaǵalaıdy. Avtomattandyrý júıesiniń arqasynda qurylǵylardyń bos turyp qalý ýaqytyn qysqarta alamyz. Sonymen birge, transport qozǵalysynyń marshrýttaryn ońtaılandyramyz. Qazir bizde kún saıyn 50 samosval, 15 ekskavator jumys istep jatyr. Bir samosval kúnine orta eseppen jıyrmaǵa jýyq reıs jasaıdy», deıdi dıspetcher Arlan Baımuhambetov.
SSKО́B jumys istegen 70 jyl ishinde 745 mln tonnaǵa jýyq konsentrat jáne 395 mln tonnaǵa jýyq shekemtas óndirgen. Kásiporyn árkez alǵa jyljýdy maqsat ete otyryp, óndiris prosesine ozyq tehnologııalardy udaıy engizdi. Nátıjesinde ónimniń jańa túri – quramyndaǵy temir mólsheri joǵary BF-shekemtastar ázirlendi. Olar temir keni konsentratynan alynady, quramynda 65,5-66 paıyz temir bar.
Al temir keni dıvızıony uzaq merzimdi damý strategııasyn belsendi túrde engizip jatyr. Qashar keni alańynda ónerkásiptik avtopark tolyq jańartyldy: 220 tonnalyq 42 «Hitachi» samosvaly jáne syıymdylyǵy 30 tekshe metrge deıin jetetin 6 ekskavator satyp alyndy. Árıne, mundaı iri transporttardy tizgindep, ken óndirý deıtin keleli sharýanyń basy-qasynda júrgen mamandardyń eńbegi kásibı mereke qarsańynda eleýsiz-eskerýsiz qalmady.
SSKО́B jáne Qashar keniniń 300-den astam qyzmetkeri memlekettik jáne salalyq nagradalarmen marapattaldy. Merekeniń resmı bóligine Qostanaı oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov, «ERG» Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Shýhrat Ibragımov, Qazaqstandaǵy «ERG» bas dırektory Serik Shahajanov, qala ákimi Vıktor Ionenko qatysty. Qonaqtardy «ERG» Temir dıvızıonynyń basshysy Sergeı Napolskıh qarsy aldy.
«Memleket basshysy atap ótkendeı, metallýrgııa salasy – el ekonomıkasynyń mańyzdy sektory. Bul salany damytýda Qostanaı oblysy mańyzdy rólge ıe. Búgin biz óńirdegi jetekshi kásiporyndardyń biriniń mereıtoıyn merekelep jatyrmyz. Kásiporyn óziniń 70 jyldyq tarıhynda aıtarlyqtaı tabysqa qoljetkizdi. Birneshe ret úzdik atanyp, jańa óndiris oshaqtaryn ashyp, rýda óndirý boıynsha rekordtar ornatty. Bul jetistikterdiń artynda myńdaǵan adam tur. Munda 10 myń adam eńbek etedi», dedi oblys ákimi alǵy sózinde.
«ERG» aksıoneri Shýhrat Ibragımovtyń aıtýynsha, ken – elimizdiń qarjylyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin metaldardyń biri.
«SSKО́B – bul jaı ǵana abbrevıatýra emes, bul eńbekqorlyqtyń, tabandylyqtyń jáne jańa bıik belestiń nyshany. Jetpis jyl boıy kásiporyn barlyq kedergi men qıyndyqty jeńe otyryp damydy. Búginde SSKО́B – otandyq ónerkásiptiń mańyzdy tarmaǵy.
Bárimiz birge 70 jyldy eńserdik, biraq bul damýdyń dańǵyl joly óz máresine jetti degendi bildirmeıdi deıdi Sergeı Napolskıh.
«Biz ózimizdiń jetildirý strategııamyzdy ázirlep jatyrmyz. Maqsatymyz – jańarý, zamanaýı tehnologııalarǵa kóshý, tıimdilikti arttyrý. Jańa onjyldyqqa biz jańa ónimdermen jáne jańa kásiporyn salý josparymen qadam basamyz», dedi ol.
Saltanatty is-shara barysynda SSKО́B-tiń úzdik 10 qyzmetkeri Shýhrat Ibragımovtyń qolynan elimizde qurastyrylǵan «JAC JS6» avtokólikteriniń kiltin aldy.
SSKО́B qala men óńirdiń áleýmettik ómirine belsene aralasady. Áleýmettik jobalar aıasynda bıyl balalar úshin robottehnıka kabıneti jasaqtaldy, ótken jyly ár mektepke sabaq ótkizýge arnalǵan ınteraktıvti panelder syıǵa tartyldy. 1 200 oryndyq mektep qurylysy qyzý júrgizilip jatyr.
Qala turǵyndarymen birlesip jumys isteý úshin «Tugan qala» jobasy turaqty túrde qolǵa alynǵan. Tórt jyl ishinde Rýdnyı, Qashar jáne Oktıabr kentterinde turǵyndardyń ózderi usynǵan 39 nysan salyndy. 2024 jyldyń sońyna deıin taǵy 14 joba iske asyrylady. Áleýmettik mańyzy bar jobalardy iske asyrý týraly memorandým sheńberindegi birlesken jobalardan basqa, Qostanaı oblysynyń ákimdigi, «ERG» jáne «Otbasy banki» arasynda qyzmetkerler úshin turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý jóninde kelisimge qol qoıyldy. Sondaı-aq qalalyq aýrýhanaǵa medısınalyq apparattardy satyp alý úshin kómek kórsetildi.
Aıta keteıik, «SSKО́B» AQ quramyna Sokolov, Sarybaı, Qashar jáne Qorjynkól kenishteri, «Sokolovskaıa» shahtasy, «Alekseev» dolomıt kenishi, ken daıyndaý jáne baıytý, shekemtas óndirý fabrıkalary, taý-ken temirjol jáne avtomobıl kóligi basqarmasy, jylý elektr ortalyǵy, tehnologııalyq jabdyqtardy jóndeý basqarmasy jáne basqa da bólimsheler men sehtar kiredi.
