Infografıkany jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Aldymen tujyrymdama týraly aıtsaq, negizinen memleketterdiń jasandy ıntellektini qoldaný daıyndyǵy «Oxford Insights» ázirlegen ádistememen anyqtalady. Osy ádistemege sáıkes elimiz de sıfrlyq áleýet ári derekterdiń qoljetimdiligi boıynsha jaqsy kórsetkishterge jetti. Al jasandy ıntellekt salasyndaǵy eldik strategııalyq qujattardyń bolmaýyna baılanysty «paıymdaý» kórsetkishi boıynsha aıtarlyqtaı artta qalǵan edi. Bul salanyń mańyzy eskerilip, olqylyqtyń orny tolmaqshy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes SDIAО́M aldaǵy bes jyldyq kezeńge arnalǵan jasandy ıntellektini damytý tujyrymdamasyn ázirledi. Jasandy ıntellekt komıtetiniń tóraǵasy Ǵızzat Baıtursynovtyń aıtýynsha, tujyrymdamanyń negizgi maqsaty – jasandy ıntellekt ekojúıesin qurý, ekonomıka jáne memlekettik basqarý salalarynda jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý.
– Osy maqsatqa jetý úshin Tujyrymdamada kelesi baǵyttar jeke-jeke qarastyrylady: derekter, ınfraqurylym, adamı kapıtal, ǵylymı zertteýler, retteýshi orta jáne akselerasııalyq baǵdarlamalar. Derekter – jasandy ıntellekt damýynyń negizgi elementteriniń biri. О́zderińiz biletindeı, bul baǵytta úlken jumys atqarylyp jatyr. «Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» aksıonerlik qoǵamy memlekettik organdardyń derekterin Smart Data Úkimetke jınaıdy. Smart Data Úkimetke jańartylyp turatyn 93 derekter bazasy qosylǵan. Jınaqtalǵan Smart Data Úkimet derekteri úlken derekterdi tereń taldaýǵa jáne soǵan negizdelgen sheshimder qabyldaýǵa keń múmkindikter ashady, – dep uǵyndyrdy ol.
Shegeleı tússek, ınfraqurylymdy damytý úshin myna sharalar iske asyrylmaq: elimizde sýperkompıýterdi ornalastyrý, halyqaralyq áriptestik arqyly derekterdi óńdeý ortalyqtaryn salý, jasandy ıntellekt ulttyq platformasyn qurý jáne talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerin damytý. Qazir halyqaralyq tehnologııalyq kompanııalarmen derekterdi óńdeý ortalyqtaryn salý boıynsha kelissóz júrgizilip te jatyr. Jasandy ıntellekt ulttyq platformasy derekter jıyntyǵy, esepteý qýaty jáne basqa jasandy ıntellekt quraldary sııaqty qajetti resýrstardy qamtıdy. Bul resýrstar memlekettik organdarǵa, startaptarǵa, joǵary oqý oryndary men jasandy ıntellekt entýzıasttarǵa qoljetimdi bolady. Jyl saıyn 10 myń talant daıyndalady. Onyń ishinde 1 myń JI-maman; 100 JI-startap jáne 10 ǵylymı joba bar.
– Adamı kapıtaldy damytý sheńberinde jasandy ıntellekt ekojúıesin damytý úshin keshendi ınnovasııalyq ınfraqurylym ázirlenbek. Elimizde oqytýshylardyń qatysýynsyz, «peer-to-peer» ádisnamasyna negizdelgen praktıkalyq oqytýdy usynatyn baǵdarlamalaý mektepterin iske qosý josparlandy. Bul stýdentterdiń ózara árekettesýine jáne zertteý tásiline yqpal etedi. Zertteý ortalyqtaryn qurý úshin halyqaralyq kompanııalarmen jáne ınstıtýttarmen yntymaqtastyq ornatylmaq. Sonda jasandy ıntellekt salasyndaǵy ǵalymdarǵa ozyq áriptestermen jumys isteýge múmkindik beredi, – dedi komıtet tóraǵasy.
Salany damytyp, halyqty keń kólemde tartýdyń mańyzdy quraly – «Digital Bridge», «TechCrunch», «WebSummit» sııaqty forýmdar men konferensııalarǵa qatysý jáne olardy uıymdastyrý, demo-kúnder ótkizý, ǵylymı konferensııalar, aımaqtyq roadshoý, kórmeler men hakatondar sııaqty túrli ulttyq jáne halyqaralyq is-sharalarǵa qatysý. Nysanaly ındıkator retinde jasandy ıntellekt oqytatyn joǵary oqý oryndarynyń úlesin 2025 jyly 20 paıyzdan 2029 jyly 60 paıyzǵa deıin arttyrý da kózdelip otyr.
Oǵan qosa ozyq álemdik tájirıbe negizinde AI tehnologııasyn damytý maqsatynda májilis depýtattarymen birlesip «Jasandy ıntellekt týraly» zań jobasy ázirlendi. Zań jobasy ádep normalaryn qabyldaýdy, memlekettik retteýdi, AI-obektilerdiń jumys isteýiniń quqyqtyq rejimin, AI-obektilerdi jikteýdi, memlekettik qoldaý sharalaryn jáne AI salasyn standarttaýdy kózdeıdi. Qazirgi ýaqytta zań jobasy múddeli memlekettik organdarmen jáne «Atameken» UKP-men kelisildi. «Jasandy ıntellekt týraly» zań kelesi jyldyń birinshi jartysynan keshiktirilmeı qabyldanady dep josparlandy.
Akselerasııalyq baǵdarlamalar naryqtaǵy kásipkerlik belsendiliktiń ósýi arqyly mýltılıkatıvti áser týdyrady. Halyqtyń barlyq tobyn barynsha keńinen qamtý úshin qazaq tilinde AI daǵdylaryn oqytý jáne qazaq tilinde sapaly jáne aqparattyq kontent jasaý jónindegi aýqymdy baǵdarlamany kózdeıtin ekojúıe qurý qajet. Ekojúıeni damytý sheńberinde halyqaralyq kompanııalarda (Microsoft, Google, Booking, t.b.) jumys isteıtin otandyq mamandardan ulttyq AI quramasy quryldy.
Joǵaryda atalǵan josparlardy iske asyrý jáne ekonomıka sektorlarynda JI-ónimderin odan ári keńinen engizý IJО́-niń ósýine eleýli úles qospaq.
Jasandy ıntellekt ǵylymǵa tóńkeris ákeldi. Mysaly, Shotland ǵalymdary AI kómegimen 4 300 hımııalyq qosylysty taldap, jasýshalardyń qartaıýyna áser etetin 21 zatty anyqtady. Olardyń úsheýi erekshe qyzyǵýshylyq týdyrdy: gınkgetın, oleandrın jáne perıplosın. Osy qosylystar zaqymdalǵan jasýshalardy «tazartyp», qartaıýdan keletin aýrýlardyń aldyn alady-mys. Ǵalymdar bul jańalyqty qartaıýdyń aldyn alý men báseńdetý joldaryn tabýǵa basqan úlken qadam deıdi. Aıtyp otyrǵan jańalyǵymyz – jasandy ıntellekt áleýetiniń ber jaǵy ǵana. Bizdiń eldiń jasandy ıntellektisi osyndaı ǵylymı deńgeıge kóterilip, ekonomıkanyń órleýine yqpal etýi úshin biraz jyl men eńbek kerek. Al tujyrymdama – sol maqsattarǵa qaraı basylǵan nyq qadam bola bildi.
