Ǵylym • 25 Shilde, 2024

Tazynyń genetıkalyq qurylymyn zerttedi

210 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Halqymyz «It – jeti qazynanyń biri» dep aıtady. Ásirese onyń ishinde júgirgen ańdy qur jibermeıtin qazaqy tazynyń jóni bólek. Alaıda tazynyń osy ýaqytqa deıin genetıkalyq qurylymy jumbaq bolyp keldi. Otandyq Genetıka jáne fızıologııa ınstıtýtynyń ǵalymdary sonyń jaýabyn zamanaýı molekýlalyq-genetıkalyq ádisterdi qoldana otyryp sheshýdi uıǵarǵan. Bul týraly Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi habarlady.

Tazynyń genetıkalyq qurylymyn zerttedi

2021 jyly ınstıtýt ǵalym­dary qazaqy tazynyń gene­tıkalyq turǵydan zertteý­ge grant utyp alyp, oǵan bıolo­gııa ǵylymdarynyń kandıda­ty, aǵa ǵylymı qyzmetker Anas­tasııa Perfıleva jetek­shi­lik etti. Bul joba byltyr aıaq­taldy. Tazy tuqymynyń gene­tıkalyq ártúrliligi men po­pý­lıasııalyq qurylymyn anyq­taý úshin ınstıtýt ǵalymdary zertteý kezinde genetıkalyq markerlerdiń eki túrin, mıkro­satellıtter men bir nýkleo­tıdti nusqalardy alǵash ret qol­dandy.

«Taldaý nátıjesi tazynyń genetıkalyq ártúrliligi jo­ǵary, al ınbrıdıng deńgeıi tó­men, biregeı tuqym ekenin kór­setti. Bul tuqymnyń genetı­kalyq áleýeti, ásirese Ońtús­tik jáne Shyǵys Qazaqstan aı­ma­ǵynda kóp baıqaldy. Al Sol­tústik óńirde sáıkesinshe az. Zertteýdiń taǵy bir jańalyǵy – tazy ejelden kele jatqan ári fılogenetıkalyq tarıhta berik oryn alǵan tuqym ekeni rastaldy. Sondaı-aq tazynyń popýlıasııasy 50 shaqty urpaq buryn genetıkalyq turǵydan joıylyp ketý qaýpi de bolǵany anyqtaldy», deıdi bıologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, pro­fessor Baqytjan Bekmanov.

Qazir ınstıtýt ǵalymdary tazynyń ań aýlaý qabiletine jaýap beretin 18, 22 jáne 25 hromosomalardaǵy bes ba­ǵyt erekshe qyzyǵýshylyq týdy­ryp otyrǵanyn aıtady. Osyn­daǵy 12 genniń ishindegi «CAB39L» geni tazynyń júgirý jyldamdyǵy men tózimdiligi­ne áser etetin úmitker gen bolmaq. Bul nátıjeler bolashaqta tazyny odan ári jetildirý men ony saqtaýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq tazyny jeke tuqym retinde halyqaralyq deńgeıde moıyndaý týraly usynysqa qoldaý bolmaq. Qysqasy, bul zertteýler tazy tuqymynyń genetıkalyq qupııasyn ǵana emes, onyń tarıhyn tereń bile túsemiz.