Elimizde shomylý maýsymy áli jalǵasyp jatyr. Sondyqtan sýdaǵy qaýipsizdikke jaýapty Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi Ortalyq kommýnıkasııalar alańynda taǵy bir márte baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Brıfıngte aldymen TJM Azamattyq qorǵanys jáne áskerı bólimder komıteti tóraǵasynyń orynbasary Aqylbek Ahmetjanov baıandama jasap, eldegi qazirgi ahýaldy jetkizdi.
– Sý aıdyndaryndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsatynda Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi ortalyq memlekettik organdar jáne ákimdiktermen birlese keshendi daıyndyq, aldyn alý jumystaryn uıymdastyrdy. Elimizdiń barlyq qutqarýshylary shomylý kezeńinde adamdardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin joǵary daıyndyqta bolady. Úgit-nasıhat jumystary úzdiksiz júrgiziledi. Shomylý maýsymynyń bastalýyna deıin jáne kezeńinde teledıdarda 2 myńnan astam sıýjet, radıoda 6 myńnan astam aqpar, gazetterde 3 myńǵa jýyq maqala jarııalandy, áleýmettik jelilerde 9 myńnan astam post, messendjerler jáne ózge de platformalar arqyly 726 tikeleı efır uıymdastyryldy. О́tkizilgen is-sharalarǵa 9 mln-ǵa jýyq adam, onyń ishinde 1,5 mln-nan astam bala qamtyldy. Ishki ister, Kólik mınıstrlikterimen birlesip sý aıdyndarynda adamdardyń qaza bolý qaýpin azaıtý maqsatynda tyıym salynǵan oryndarda 60 myńnan astam reıd pen patrýldeý júrgizildi. Anyqtalǵan zań buzýshylyqtar Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 364, 412, 440, 582-baby boıynsha 13 myńǵa jýyq adam ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Jyl basynan bastap ÁQBtK-niń 412-baby boıynsha «Sýdaǵy qaýipsizdikti saqtamaǵandary úshin» 905 hattama toltyrylyp, barlyǵy 23 mıllıon teńgeden asa aıyppul salyndy, – dedi ol.
Sondaı-aq mınıstrlik aı saıyn «Balalardy sýdan saqtan» respýblıkalyq aksııasyn júrgizedi. Odan qaldy, 52 myń bala júzý daǵdysyna oqytylǵan. Profılaktıkalyq is-sharalar keshenin ótkizýde 600 myńnan astam kórneki oqytý ónimderi taratyldy. Desek te, shomylý maýsymynda 102 adam ajal qushqan. Olardyń 35-i – kámelet jasyna tolmaǵandar. Byltyrǵy statıstıka budan da qorqynyshty bolǵanymen, oqys oqıǵalar jer-jerde áli de tirkelip jatqanyn eskerý kerek.
– Shomylý maýsymynyń bastalýymen sý aıdyndarynyń qorǵalmaǵan bólikterinde azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin TJM aýmaqtyq bólimsheleriniń kúshterimen 65 turaqty, qosymsha 150-ge jýyq jyljymaly maýsymdyq qutqarý beketi ornatyldy. Sýǵa batyp qaıtys bolǵandardyń 85%-y ruqsat etilmegen, qaýipsizdik qamtamasyz etilmegen sý kózderinde tirkelgen. Negizinen demalýshylar kelesi sebepterge baılanysty batyp ketedi: óz kúshterin asyra baǵalaıdy, balalardy qaraýsyz qaldyrady, kóbinese mas kúıinde shomylady. Qazirgi tańda elimizde 85 myńnan astam ózen, 48 myń kól bar, olarda ákimdikterdiń sheshimderimen 708 ruqsat etilgen jáne 5 myńǵa jýyq shomylýǵa tyıym salynǵan oryndar bekitilgen. Barlyq tyıym salynǵan ýchaske eskertý belgilerimen jabdyqtalǵan, mundaı jerlerde shomylǵan adamdar ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Júrgizilgen profılaktıkalyq is-sharalar kesheniniń nátıjesinde shomylý maýsymynyń 2 aıynda elimizdiń sý aıdyndarynda qaza tapqandardyń sanyn byltyrmen salystyrǵanda 23 adamǵa azaıtý múmkindigi týdy. Deı turǵanmen, árbir qurǵaq statıstıkanyń artynda adam ómiri men jaqyndarynyń qaıǵysy turǵanyn umytpaýymyz kerek. Sońǵy 10 jyldyń ózinde eki myńnan astam adamnyń ómiri sýdan qıylyp otyr. О́kinishke qaraı, olardyń 700-den astamy – bala, – dedi Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi ókili.
Tilshiler spıkerden statıstıkalyq aqparattardan bólek, Túrkistan oblysynda selfı jasaımyn dep sýǵa batyp ketken jasóspirimdi izdeý jumystary qalaı júrgizilip jatqanyn surady.
– Bizdiń qutqarýshylar ondaı qaıǵyly oqıǵa bolǵan jerge dereý barady. Aǵyny qatty bolǵannan keıin, sýǵa batqan adam bir orynda bolmaýy múmkin, ol ári qaraı sýmen aǵyp ketýi yqtımal. Sondyqtan bul jerde izdeýdiń ózindik tehnologııasy bar. Súńgýirler belgilengen bir kvadrattar boıynsha ári qaraı jyljı bastaıdy. Iаǵnı adam batqan jerdi belgileıdi de, sodan ári qaraı izdestirý kólemin ulǵaıtady. Onyń ústine sýdyń túbin kórý múmkinshiligi joq, desek te eki top qarqyndy jumys istep jatyr. Qajet bolǵan jaǵdaıda qutqarýshylardy taǵy tartamyz, – dedi TJM Azamattyq qorǵanys jáne áskerı bólimder komıteti tóraǵasynyń orynbasary.
Jalpy, sala mamandarynyń jumysyn joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Máselen, jyl basynan beri 250 otandasymyzǵa der kezinde kómek kórsetilip, bir ajaldan aman qaldy. Sondaı-aq 63 bala qutqaryldy. Kásibılermen qatar, qarapaıym azamattar da shomylý maýsymynda belsendilik tanytyp júr. Taıaýda Býrabaıda 43 jastaǵy kásipker Rústem Shaımerdenov 7 mınýt boıy sý astynda qalǵan qyzdy taýyp, qutqaryp qaldy.
– Balalardy sýdyń janynda qaraýsyz qaldyrmańyz, olardyń ózdiginen shomylýyna jol bermeńiz. Tyıym salý belgileri ornatylǵan jáne jabdyqtalmaǵan jerlerde shomylýǵa nemese sýǵa túsýge bolmaıdy. Júzý shekaralaryn belgileıtin qaltqylardyń artynda júzbeńiz. Osy qarapaıym erejelerdi eskerseńiz, sizdiń jáne jaqyndaryńyzdyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip joq, – dep túıindedi A.Ahmetjanov.
Aıta keteıik, qandaı da bir apat bolǵan jaǵdaıda «112» telefony boıynsha kómekke júginý qajet.
