Álemdik standart talaptaryna jaýap beretin bul joǵary oqý orny bıyl óziniń alǵashqy túlekterine joldama bermek
Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń ıdeıasymen jáne tikeleı qamqorlyǵynyń nátıjesinde ómirge kelgen Nazarbaev Ýnıversıtet óziniń ashylý sátinen bastap, elimizdiń bilim berý salasynda buryn-sońdy bolmaǵan jańa joǵary mektep júıesiniń alǵashqy negizin qalady. Mundaǵy bilim halyqaralyq bıik talaptarǵa sáıkes keletindigimen erekshelenedi.
Ýnıversıtet qazirdiń ózinde joǵary bilim salasynyń ulttyq brendine aınalyp úlgerdi. О́ıtkeni, elimizdegi kez kelgen oqýshy osy ýnıversıtette bilim alǵandy qalaıdy. Balalarynyń bolashaǵyn kúni buryn oılaıtyn ata-analar balalaryn naq osy oqý ornyna túsirý maqsatynda eń aldymen olardy elimizdiń árbir aımaqtarynda ashylyp jatqan Nazarbaev ıntellektýaldyq mektepterine oqýǵa beredi. Sóıtip, bul ýnıversıtette oqýdyń qamy balanyń ózi mektep bitirmesten kóp buryn jáne aldyn-ala jasalynǵan jan-jaqty ázirliktermen bastalyp ketedi.
Atqarý keńesi, Qamqorshylyq keńesi jáne Joǵary qamqorshylyq keńesi Ýnıversıtettiń basqarý organy bolyp tabylady. Joǵary Qamqorshylyq keńesiniń Tóraǵasy – Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev. Ýnıversıtettiń negizi 2009 jyly qalandy. 2009 jyldyń 17 qazanynda onyń basshylyq quramynyń birinshi májilisi bolyp ótip, oǵan Premer-Mınıstr Kárim Másimov tóraǵalyq etti. Osy májiliste ýnıversıtettiń 2010-2012 jyldarǵy damý strategııasy bekitildi. 2010 jyldyń kúzinde ýnıversıtet «Foundation» daıyndaý baǵdarlamasyna birinshi stýdentterdi qabyldady. Osy jyldyń 22 jeltoqsanynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Májilisi «Nazarbaev Ýnıversıtettiń» mártebesi týraly» zań qabyldady. 2012 jyly Astanada jańa halyqaralyq ýnıversıtetti halyqaralyq deńgeıde tanystyrýǵa arnalǵan eki kúndik semınar bolyp ótti. Onyń jumysyna elimizdiń bilim salasynyń basshylyǵymen qatar Kembrıdj ýnıversıtetiniń vıse-kansleri Enn Lonsdeıl, Stenford ýnıversıtetiniń Qamqorshylyq keńesiniń hatshysy Djeffrı Ýahtel, London ýnıver-sıtettik kolledjiniń vıse-provosty Maıkl Ýorton, sondaı-aq, Sıngapýr ýnıversıteti men basqa da álemge tanymal joǵary oqý oryndarynyń professorlary qatysty.
Ýnıversıtettegi júzege asyrylyp jatqan jańalyqtar men júrgizilip jatqan jumystar Elbasynyń turaqty nazarynda. Memleket basshysy munda kelip, atqarylyp jatqan jumystarmen tanysyp turady. Ústimizdegi jyldyń naýryz aıynda bolǵan kezinde ýnıversıtette qurylǵan eki ǵylymı ortalyqtyń jumysymen jan-jaqty tanysty. Munda Elbasy nazaryna kóptegen jobalar usynyldy. Solardyń biri qaterli isikti erte aıqyndaıtyn apparat. Ýnıversıtet ǵalymdary men mamandarynyń jáne stýdentterdiń qatysýymen ázirlengen bul apparatty óndiristik negizde shyǵarǵan jaǵdaıda qaterli isikten aman qalýdyń tabysty bir múmkindigi elimizdiń medısına salasyna da engizilgen bolar edi.
«Biz mıkrobólshekterdi zerttep, olardyń sandyq kórsetkishin sıpatymen salystyramyz. Muny biz qaterli isiktiń betin qaıtaratyndaı amaldar izdestirý úshin jasaımyz. Apparat mine, sonyń nátıjesinde dúnıege keldi. Mundaǵy jumystardyń birqatary qazirgi kúni óndiristik negizge qoıýǵa da ázir tur. Máselen, byltyrǵy jyly ázirlengen dıagnostıkalyq saqına men mobıldik qosymshalar bıylǵy jyly shyǵarylatyn bolady», deıdi Nazarbaev Ýnıversıtettiń zertteýshi-taǵylymdaýshysy Veronıka Dashkova.
Ýnıversıtette kishi ǵylymı qyzmetker bolyp jumys isteıtin Dámeli Mektepbaeva dıagnostıkalyq saqına qyzmetine birshama sıpattama bere ketti. Kartrıdjde qaǵaz chıp ornalastyrylady. Chıptiń qaǵazdan bolatyn sebebi, mundaı jaǵdaıda onyń quny eýropalyq balamaǵa qaraǵanda áldeqaıda arzandaıdy, biraq sapa jaǵynan kem bolmaıdy. Ol jeke úılerdi jylytý úshin qyzmet etedi. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, ekiqabatty jeke úıge ornatylǵan mundaı qondyrǵy quny 300 myń teńgeden aspaıdy.
Ýnıversıtette qazirgi kúnderi 170 ǵylymı joba júzege asyrylý ústinde. Elbasy olardyń birqatarymen tanysty.
Nazarbaev Ýnıversıtet, mine, osyndaı bıik talaby jáne ereksheligimen qazirgi mektep qabyrǵasyndaǵy jasóspirimderdi óz bolashaqtaryn kúni buryn oılaýǵa, aldyna erterek maqsat qoıyp, oǵan jetýge talpynys jasaýǵa tárbıeleý ústinde. О́z bolashaǵyna erte bastan kóz tigetin jastar úshin ol adamdy adastyrmaıtyn Temirqazyq juldyzy sekildi. Alystan sáýle tógip, ózine shaqyryp turady.
Qazirgi kúni Nazarbaev Ýnıversıtette bir ortalyq pen jeti mektep jumys isteıdi. Olar – Ýnıversıtetaldy daıarlyq ortalyǵy, Injenerlik mektebi, Ǵylym men tehnologııalar mektebi, Gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdar mektebi, Bıznestiń joǵary mektebi, Memlekettik saıasattyń joǵary mektebi, Bilim berýdiń joǵary mektebi jáne Medısına mektebi. Bul árbir mekteptiń tájirıbe bólisý maqsatynda tyǵyz qarym-qatynas jasaıtyn halyqaralyq áriptesi bar. Ol áriptester álemge tanymal joǵary oqý oryndary arasynan tańdap alynǵan.
Ýnıversıtet, sondaı-aq, óziniń sán-saltanatymen de erekshelenedi. Bul bilim ordasyna alǵash kirip kelgen sátte onyń ýnıversıtet ekendigin birden ańǵara almaısyń. О́ıtkeni, birinshi kezekte sizdiń aldyńyzdan ishi jasyl álemge toly botanıkalyq baq ashylǵandaı bolady. Biraq endigi sátte qoldaryna oqýlyqtar men noýtbýktar ustaǵan qyz-jigitter paıda bolǵan kezde baryp qana siz bul ǵımarattyń jańa turpatty «bilim men ǵylymnyń hramy» ekendigin ańǵara bastaısyz. Ýnıversıtet qurylysyn jobalaǵan mamandar Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ıdeıasyn ómir shyndyǵyna aınaldyrý maqsatynda aıanbastan ter tókkendigi birden kórinis beredi. Arkalar, kúmbezder, kolonnadalar… Osynyń barlyǵy ýnıversıtetke erekshe bir asqaqtyqpen qatar sán-saltanat berip tur. Árleý jumystaryna joǵary sapaly materıaldardyń paıdalanylǵandyǵy baıqalady. Sonymen qatar, munda halqymyzdyń ulttyq erekshelikteri de eskerilgen eken. Keıbir jerleri oıý-órnektermen bezendirilgen. Al, dızaın batystyq stıldiń qazirgi zamandyq barlyq talaptaryna jaýap bere alady. Osynyń barlyǵy qosyla kelip, ýnıversıtette bilim alý ústindegi qazaqtyń árbir qyz ben jigitine janǵa jaıly jaǵymdylyq syılaıtyndyǵyn ańǵarýǵa bolady.
Nazarbaev Ýnıversıtette jastarǵa tek bilim berýmen qatar, joǵaryda aıtyp ketkenimizdeı, munda ǵylymı-zertteý baǵytyna kóp mán beriledi. Qazirgi kúni onda úsh ǵylymı ortalyq jumys isteıdi. Olar – Nazarbaev Ýnıversıtettiń zertteý jáne ınnovasııalyq júıesi, О́mir týraly ǵylymı ortalyq jáne Bilim berýdiń joǵary mektebi janyndaǵy Bilim berý saıasaty ortalyǵy. Mundaǵy Nazarbaev Ýnıversıtet zertteý jáne ınnovasııalyq júıesi qaıta jańǵyrtylatyn energetıkadaǵy tehnologııalar salasynda jobalar ázirleýmen, energııa únemdeý máselelerimen, qorshaǵan ortany qorǵaýdyń mańyzdy máselelerinde jańa ádis-tásilderdi izdestirýmen shuǵyldanady. О́mir týraly ǵylymı ortalyq derbestendirilgen medısına jáne genomıka, regeneratıvtik medısına jáne uzaq ómir súrý, jahandyq densaýlyq qorǵaý máselelerimen aınalysady.
Búgingi kúnderi ýnıversıtetti óndirispen baılanystyrýdyń aýqymdy jobalary qolǵa alynýda. Munda aty álemge tanymal transulttyq iri kompanııalar ózderiniń ókildikterin ashatyn bolady. Osy baǵyttaǵy alǵashqy qadamdar qazirdiń ózinde jasalyndy. Máselen, jýyqta ǵana Astanada ótken Prezıdent janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń kezekti plenarlyq otyrysynda Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev General Electric, Microsoft, Intel jáne basqa da álemdik deńgeıdegi iri kompanııalar «Nazarbaev Ýnıversıtet» ıntellektýaldyq-ınnovasııalyq klasteri aýmaǵynda ózderiniń korporatıvtik ortalyqtaryn ashatyndyǵyn málimdedi. Mınıstrdiń atap ótkenindeı, osyndaı maqsatta 90-nan astam iri kompanııalarmen kelissózder júrgizilgen. Solardyń 6-ýymen memorandým jasalynǵan.
Intellektýaldyq-ınnovasııalyq klasterdi qalyptastyrý maqsatynda ýnıversıtet kampýsy mańaıynan 50 gektar jer bólinip otyr. Bolashaqta bul jerde ulttyq jáne halyqaralyq joǵary tehnologııalyq kompanııalardyń ártúrli ortalyqtary salynyp, jumys isteıtin bolady. Ǵylymı parkti damytý jumysyna kásipkerler de tartylmaq.
Iá, sóıtip bul ýnıversıtetti bitirip shyqqan árbir jas halyqaralyq talaptarǵa saı keletin joǵary bilim alýymen birge óz ultynyń táýelsizdik jyldarynda jetken jetistikterin maqtanysh etetin patrıot bolyp shyǵatyndyǵy da anyq. Mundaǵy árbir tamasha kórinis jas ulandarymyzdyń kókireginde uıalap qalatyndyǵy sózsiz. Joǵary oqý ornynyń aýmaǵy gúlzarlarmen, jasyl aǵashtarmen kómkerilgen. Olardy otyrǵyzǵan kezde dekoratıvtik kórinistermen qatar, Astana aýa raıynyń erekshelikteri de eskerilipti. Jalpy aýmaǵy 100 myń sharshy metr alańǵa ýnıversıtettiń 9 korpýsy ornalasqan. Olardyń barlyǵyn úlken atrıým jalǵastyrady. Bul atrıým joǵary oqý ornynyń eń bir kórikti de kógaldandyrylǵan tusy. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, alǵashqy kirgen adamnyń esinde mundaǵy tropıkalyq baqshanyń saqtalyp qalatyndyǵy anyq. Onda 300 jyldyq záıtún aǵashtary da ósip tur. Mundaǵy atmosfera tabıǵatqa óte jaqyn.
Nazarbaev Ýnıversıtet kitaphanasyn erekshe atap ótýge týra keledi. Onyń oqý zaldary 250 adamǵa arnalǵan. Olarda 100-den astam kompıýter ornalastyrylǵan. Bul elimizdegi aqparattyq resýrstardyń aǵylshyn tildik kolleksııasyna eń baı kitaphana. Onyń qory kitaptardan, merzimdi basylymdardan jáne elektrondy resýrstardan turady. Bir esepten alǵanda, ony sýpertehnologııalyq kitaphana dep te aıtýǵa bolady. Munda 60-qa jýyq tolyq teksti ǵylymı bazaǵa, ǵylymı-tanymdyq jýrnaldardyń mıllıonnan astam maqalalaryna erkin kirýge bolady. Munyń syrtynda 100 myńǵa tarta elektrondy kitaptar bar. Osynaý bilim saqtaý mekemesinen búkil Qazaqstan men TMD elderinde joq kitaptardy da tabýǵa bolady. Kitaphananyń taǵy bir ereksheligi munda kelýshiler kitaphana qyzmetkeriniń kómeginsiz-aq kitaptardy alyp, qaıta ótkize alady. Bul qyzmet kitaptar berýdiń elektrondy stansasy arqyly júzege asyrylady. Kelýshilerge kóp relsti kitap jetkizý júıesi qyzmet kórsetedi.
Qazirgi kúni ýnıversıtette 2 myńnan astam stýdent bilim alýda. Olarǵa barlyq jaǵdaı jasalynǵan. Bolashaqta olardyń qatary arta beretindigi anyq. Jataqhana, kitaphana, resýrstar ortalyǵy, leksııa zaldary, zerthanalar, stýdenttik kafeterııler, medısınalyq ortalyq, saýda dúkenderi, stýdentterdi qoldaý qyzmeti, sport alańdary, mine, osylardyń qyzmetiniń barlyǵy stýdentterge arnalǵan.
Bıylǵy jyl – Nazarbaev Ýnıversıtet úshin tarıhı jyl. О́ıtkeni, naq bıylǵy jyly alǵashqy túlekter bitirip shyqpaq. Bul shara 15 maýsym kúni atap ótilmek.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Derek pen dáıek
Nazarbaev Ýnıversıtettiń negizi 2009 jyly qalandy. 2009 jyldyń 17 qazanynda onyń basshylyq quramynyń birinshi májilisi bolyp ótti. Osy májiliste ýnıversıtettiń 2010-2012 jyldarǵy damý strategııasy bekitildi. 2010 jyldyń kúzinde ýnıversıtet «Foundation» daıyndaý baǵdarlamasyna birinshi stýdentterdi qabyldady. Osy jyldyń 22 jeltoqsanynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Májilisi «Nazarbaev Ýnıversıtettiń» mártebesi týraly zań qabyldady. 2012 jyly Astanada jańa halyqaralyq ýnıversıteti halyqaralyq deńgeıde tanystyrýǵa arnalǵan eki kúndik semınar bolyp ótti. * * * Qazirgi kúni Nazarbaev Ýnıversıtette bir ortalyq pen jeti mektep jumys isteıdi. Olar – Ýnıversıtetaldy daıarlyq ortalyǵy, Injenerlik mektebi, Ǵylym men tehnologııalar mektebi, Gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdar mektebi, Bıznestiń joǵary mektebi, Memlekettik saıasattyń joǵary mektebi, Bilim berýdiń joǵary mektebi jáne Medısına mektebi. Árbir mekteptiń tájirıbe bólisý maqsatynda tyǵyz qarym-qatynas jasaıtyn halyqaralyq áriptesi bar. Ol áriptester álemge tanymal joǵary oqý oryndary arasynan tańdap alynǵan. * * * Nazarbaev Ýnıversıtette jastarǵa tek bilim berýmen qatar ǵylymı-zertteý baǵytyna kóp mán beriledi. Qazirgi kúni onda úsh ǵylymı ortalyq jumys isteıdi. Olar – Nazarbaev Ýnıversıtettiń zertteý jáne ınnovasııalyq júıesi, О́mir týraly ǵylymı ortalyq jáne Bilim berýdiń joǵary mektebi janyndaǵy Bilim berý saıasaty ortalyǵy. * * * Nazarbaev Ýnıversıtet kitaphanasyn erekshe atap ótýge týra keledi. Onyń oqý zaldary 250 adamǵa arnalǵan. Olarda 100-den astam kompıýter ornalastyrylǵan. Bul elimizdegi aqparattyq resýrstardyń aǵylshyn tildik kolleksııasyna eń baı kitaphana. Onyń qory kitaptardan, merzimdik basylymdardan jáne elektrondyq resýrstardan turady. Bir esepten alǵanda ony sýpertehnologııalyq kitaphana dep te aıtýǵa bolady. Munda 60-qa jýyq tolyq teksti ǵylymı bazaǵa, ǵylymı-tanymdyq jýrnaldardyń mıllıonnan astam maqalalaryna erkin kirýge bolady. Munyń syrtynda 100 myńǵa tarta elektrondyq kitaptar bar. Osynaý bilim saqtaý mekemesinen búkil Qazaqstan men TMD elderinde joq kitaptardy da tabýǵa bolady. * * * Jýyqta ǵana Astanada ótken Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń kezekti plenarlyq otyrysynda Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev General Electric, Microsoft, Intel jáne basqa da álemdik deńgeıdegi iri kompanııalar «Nazarbaev Ýnıversıtet» ıntellektýaldyq-ınnovasııalyq klasteri aýmaǵynda ózderiniń korporatıvtik ortalyqtaryn ashatyndyǵyn málimdedi. Mınıstrdiń atap ótkenindeı, osyndaı maqsatta 90-nan astam iri kompanııalarmen kelissózder júrgizilgen. Solardyń 6-ýymen memorandým jasalynǵan. Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.
