Foto: vk.com
Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń «Qazaqstan otbasylary» ulttyq baıandamasy aıasynda júrgizgen saýalnama nátıjesi ata-analardyń 45,5 paıyzy únemi balalarynyń qasynda bolatynyn, al 0,9 paıyzy eshqashan bos ýaqytty balalarmen ótkizbeıtinin (1-keste) kórsetip bergen.
1-keste. Ata-analardyń bos ýaqytty balalarymen ótkizý jıiligi, %
|
Respondentterdiń jaýaby |
% |
|
Únemi balalardyń qasyndamyn |
45,5 |
|
Kún saıyn birge jınalýǵa tyrysamyz |
17,7 |
|
Ár demalysty jáne mereke kúnderin birge ótkizemiz |
13,5 |
|
Tek mereke kúnderi birge ýaqyt ótkizemiz |
9,8 |
|
Aptasyna 2-3 ret balalarmen ýaqyt ótkizemiz |
6,5 |
|
Sırek, jylyna birneshe ret qana |
6,0 |
|
Bos ýaqytty balalarmen ótkizbeımiz |
0,9 |
Derekkóz: «Qazaqstan otbasylary» ulttyq baıandamasy, 2022
Otbasylyq mindetterdi bólýdi taldaý bir shańyraq astyndaǵy ómirdiń kóptegen aspektisinde seriktester arasynda aıtarlyqtaı yntymaqtastyq bar ekenin kórsetedi. Qazaqstan otbasylarynda materıaldyq qamtamasyz etý negizinen birlesip júzege asyrylady (45,8%). Degenmen erlerdiń róli basym (50,4%). Otbasylyq bıýdjetti basqarý kúıeýimen (21,0%) salystyrǵanda áıeliniń (24,1%) neǵurlym aıqyn qatysýyna qaramastan (54,0%) birlesken mindet bolyp sanalady. Balalardy kútý (62,4%), serýendeý (71,9%), olardyń bos ýaqytyn uıymdastyrý (72,3%), sondaı-aq qosymsha úıirmeler (62,8%) men balabaqsha, mektepke (62,3%) aparý kóbine birlesip uıymdastyrylady. Degenmen erler men áıelderdiń rólin salystyrǵanda, názik jandardyń róli aıqyn kórinedi (1-dıagramma).
1-dıagramma. Sizdiń otbasyńyzda kelesi mindetter qalaı bólinedi, %
Derekkóz: «Qazaqstan otbasylary» ulttyq baıandamasy 2022
Bul Qazaqstan qoǵamyndaǵy genderlik rólderdiń bólinýine baılanysty bolýy múmkin. Bizdiń qoǵamda balalardy tárbıeleý fýnksııasy kóbine áıelge, al otbasyn qamtamasyz etý er adamǵa júktelgen. Sondaı-aq erlerdiń jumysqa ornalasý deńgeıi áıelderge qaraǵanda birshama joǵary ekenin atap ótken jón. Sondyqtan er adamdar jumyspen qamtylýyna baılanysty balalarǵa kóńilin az bóledi.
Ata-analardyń balalarymen birge ýaqyt ótkizýine kedergi keltiretin basty sebep – jumysbastylyq (25%) jáne úı sharýasynyń kóptigine baılanysty ýaqyt tapshylyǵy (10,6%). Al saýalnamaǵa qatysqandardyń 54,5 paıyzy balalarymen kóbirek ýaqyt ótkizýge eshteńe kedergi keltirmeıtinin kórsetti (2-keste).
2-keste. Balalarmen ýaqyt ótkizýge kedergi keltiretin faktorlar, %
|
Respondentterdiń jaýaby |
% |
|
Eshteńe kedergi keltirmeıdi |
54,5 |
|
Jumysbastylyq |
25,0 |
|
Úı sharýasynyń kóptigine baılanysty ýaqyt tapshylyǵy |
10,6 |
|
Balalarmen demalýǵa qarjynyń bolmaýy |
6,5 |
|
Olar jaqyn jerde turmaıdy |
2,3 |
|
Ata-ana retinde pedagogıkalyq daǵdylardyń bolmaýy |
1,5 |
|
Balalardy seksııalarǵa berýdi jón kóremin, sebebi onda bári bar |
1,2 |
|
Balalarymmen qyzyǵýshylyqtarymyz ártúrli |
1,0 |
|
Balalarymdy úlkender tárbıelep otyr |
0,9 |
|
Aýrýdyń saldarynan |
0,8 |
|
Olarmen ortaq til taba almaımyn |
0,6 |
Derekkóz: «Qazaqstan otbasylary» ulttyq baıandamasy 2022
Respondentterdiń 46 paıyzy úshin balamen qarym-qatynas qıyndyǵy óte ózekti. Ata-analardyń 55%-y jumysbastylyqqa, jumys kestesiniń qarbalastyǵyna baılanysty balany tárbıeleýge ýaqyttyń jetispeıtindigine shaǵymdanady. Respondentterdiń 45%-y kóp jaǵdaıda balany qaraıtyn adam joq ekenin aıtady.
Osylaısha, zertteý nátıjeleri salamatty otbasy qarym-qatynastaryn qalyptastyrý úshin birge ýaqyt ótkizýdiń mańyzdylyǵyn kórsetedi. Ata-analar balalarynyń ómirine mán berý deńgeıi joǵary ekeni baıqalady. Biraq jıi jumysbastylyq jáne ýaqyttyń jetispeýshiligi sııaqty birqatar túıini tarqalmaǵan kedergi de bar. Qıyndyqtarǵa qaramastan ata-analardyń edáýir bóligi balalaryna kóbirek kóńil bólýge tyrysady. Bul otbasylyq baılanystardyń mańyzdylyǵy men qundylyǵyn kórsetedi.
Arna DÚISENOVA,
Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń sarapshysy
