Taǵzym • 29 Tamyz, 2024

Aqyndar ardaqtalǵan kún

360 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Aqyn, tuń­ǵysh rámiztanýshy, táýelsiz Qazaqstannyń joǵarǵy organdarynda baspasóz qyzmeti­niń qalyptasýyna eren eńbek sińir­gen medıamenedjer, baspa isin uıymdastyrýshy, til qaırat­keri Erbol Shaımerdenov esimin respýblıka halqy jaqsy biledi. Tiri bolsa, bıylǵy mamyr aıynda ­70 jasqa tolar edi. Raqymsyz ­ajal ony 59 jasqa qaraǵan sha­ǵynda alyp ketti.

Aqyndar ardaqtalǵan kún

Erbol Shaımerdenovtiń 70 jyldy­ǵyn jerlesteri S.Muqanov atyndaǵy oblystyq ǵylymı-ámbebap kitapha­na­synda mamyr aıynda atap ótken. Dál sol ýaqytta aqynnyń mereıtoıy Asta­na qalasynda úlken memlekettik shara retinde atalyp, týǵan jerine qalam­das dostary men zııaly qaýym ókil­­de­ri kele almaǵan edi. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda ótken apta­da senator Nurtóre Júsip bas­taǵan bir top qoǵam qaıratkeri, aqyn-jazýshylar Qyzyljar óńirine, aqyn­nyń týǵan jerine keldi. Delega­sııa qu­ra­mynda kórnekti jazýshy Qýanysh Jıenbaı, fılologııa ǵylymdarynyń dok­tory, aqynnyń dosy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Qudaıbergen Tursyn, qalamgerdiń jary Kúlásh Shaı­mer­de­nova, áýesqoı kompozıtor Qudııarbek Aǵybaev, aıtysker aqyn Raýan Qaıdar jáne Erekeńniń bir top týysy boldy.

vap

Osy toptyń qatysýymen S.Muqa­nov atyndaǵy oblystyq ǵylymı-ámbe­bap ki­taphanasynyń úlken zalynda zııaly qaýym ókilderi­niń kezde­sýi uıym­das­tyryldy. Ony oblys­tyq má­de­nıet basqarmasynyń basshysy Sanat Áýbákirov ashyp, qonaqtardy oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov atynan quttyqtap, sát-sapar tiledi. Qonaqtar arasynan sóılegen jazýshy Qýanysh Jıenbaı Erekeńniń adamgershilik qyr­­laryna toqtaldy. QazMÝ-da birge oqy­ǵanyn, Erjuman Smaıyl, Súleı­men Mámet syndy tulǵalarmen dostyq qarym-qatynastaryn eske aldy. «Erbol bizden jas bolsa da, salmaqty oıymen, parasatty minezimen naǵyz syrbaz edi. Ol jastaıynan kózge túsip, áde­bıette de Á.Nurpeıisov sııaqty tym tal­ǵampaz korıfeılerdiń ózin erte moıyn­datty», dedi. Senator Nurtóre Júsip bú­gingideı almaǵaıyp zamanda Erbol aǵadaı kemeńger adamdar bolsa, elimiz­diń erteńine jaýap izdep, strategııalyq maq­­sattarymyzdy aıqyndaýǵa belsene qatysar edi dep onyń ómirden beı­mezgil ótkenin ókinishpen aýyzǵa aldy. Aqyn­nyń adamgershilik qyrlaryna toqtalyp, ­qam­qorlyǵyn kórgenin jetkizdi. Jasan­­dy ıntellekt qaryshtap damyp kele jat­­qan búginde Erbol Shaımerdenovtiń jı­na­­ǵan danalyqtary, ásirese qazaq afo­rızm­deri kompıýter baǵdarlama­la­ry­na túgel engenin qalaıtynyn aıtty. Sony­men birge Erbol Shaımerdenov táýel­sizdiktiń eleń-alańynda Almatyda ja­­­zyl­ǵan «Bez pravyh ı levyh» degen kitap­tyń tusaýkeserin Máskeýde uıym­dastyrǵanyn eske aldy. «Sondaı tamasha uıymdastyrylǵan tusaýkeserdi óz basym sodan beri kórgenim joq», dep aqtaryldy N.Júsip.

Aqynnyń kýrstas dostarynyń biri Qudaıbergen Tursyn Erbol Shaı­mer­de­novtiń stýdenttik jyldarda birden kózge túsip, Erjuman Smaıylmen qatar belgili tulǵaǵa aınalǵanyn aıtty. «Ekeýi de bizdiń kýrsymyzdyń aqyly men sabyry, barlyq jaqsy istiń uıytqysy bolǵan edi», dedi ol. Qudııarbek Aǵy­baev ózi kásipqoı kompozıtor bolmasa da, E.Shaımerdenovtiń birneshe óleńine án shyǵarǵanyn qosty. «Onyń baıypty jyrlary ánge suranyp turatyn. Týǵan qalasy týraly «Gorod moı rodnoı» degen óleńine oryssha da án shyǵardym. Artynan qazaqsha «Qyzyljarym» degen án de ómirge keldi», dedi ol.

Belgili aıtysker aqyn Raýan Qaıdar osy keshke arnaǵan tolǵaýyn oryn­­dap berdi. Al jergilikti zııaly qaýym ókilderi arasynan jýrnalıst Jaras­baı Súleımenov pen ǵalym Zarqyn Taıshybaı ózderiniń Erbol Shaımer­de­nov týraly oılaryn ortaǵa saldy. Aqynnyń jary Kúlásh jeńgemiz jyr keshine qatysqan jandarǵa alǵys aıtty.

Kelesi kúni astanalyq qonaqtar aqyn­nyń týǵan aýyly Jańajoldaǵy Sábeń kitaphanasynda taǵy bir tamasha jyr keshine qatysty. Ol artyna birneshe jyr jınaǵyn qaldyrǵan, Sattar Seıitqazın, Saǵat Áshimbaev, Tumanbaı Moldaǵalıev syndy aqyn-jazýshylarmen jaqyn aralasqan jýrnalıst Toqtar Zikirınniń 75 jyldyq mereıtoıy edi. Osydan eki jyl buryn qaterli indet ómirin úzip ketken Toqań sezimdi jyrlarymen respýblıkaǵa bir­shama tanymal boldy. «Dám-tuzym taýsylǵansha tatyp jegen, Adam bop qalýdy men maqul kórem. О́tkizemin ár sózdi oı-elekten, Jazylyp jatqandaıyn aqyrǵy óleń», dep jyrlaǵan áleýmettik lırıkanyń sheberi Toqtar Zikirınniń óleńderinen sezimdi selt etkizetin órnekti jyrlardy kóp tabýǵa bolady.

Ákesiz ósken Toqań Qaraǵandynyń koo­peratıv ınstıtýtyn bitirip, uzaq jyl­­ óz mamandyǵy boıynsha qyzmet atqarǵan. Biraq aqyn júrek ádemi jyr­ǵa elegizip, aqyry ony qalamgerlikke ákeledi. Aldymen oblystyq «Soltústik Qazaqstan» gazetiniń Shal aqyn, Tımı­rıazev aýdandaryndaǵy arnaýly tilshisi retinde eńbek etip, ótken ǵasyrdyń 90-jyldarynan Petropavl qalasyna ornyǵyp, zeınetke shyqqansha oblystyq gazettiń bedeldi jýrnalısteriniń biri bol­dy. Bala minezdi Toqtar Zikirın jas-kárige birdeı jaǵyp, salmaqty, sabyrly, baısaldy minezinen aınymaǵan. Bul týraly jyr keshinde sóılegen jandardyń bári de júrekterinen aqtaryldy. Sonyń ishinde qurdasy, bala kezden birge ósken dosy Jarasbaı Súleımenov, áriptesteri Nursaıyn Shárip, Názıra Qurmankına, Qoshan Qalı, aqyndar Dásten Baımuqanov, Maral Ospanova, taǵy basqalar aıtty.