Onyń aıtýynsha, Premer-mınıstr tóraǵalyǵymen ótken ekonomıkany monopolııadan aryltý jónindegi komıssııa sheshimimen megapolıste kezinde zańsyz berilgen jer telimderin memleket menshigine qaıtarý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. 1996-1998 jyldary sol tustaǵy ákim sheshimimen sýmen jabyqtaý jáne sý burý nysandary monopolııadan aryltý maqsatynda básekelestikke berildi. Sóıtip, shahardaǵy jalǵyz memlekettik kommýnaldyq kásiporynnyń Tassaı-1, Tassaı-2 sý qabyldaǵyshy, Ýnıkan servıs tazartý qondyrǵysy, avtokólik sheberhanasy enshiles uıymdarǵa bólinedi. 4 enshiles kásiporynmen birge Badam – Saıram, Aqbaı – Qarasý sý qabyldaǵyshtary da jekeshelendirildi. 1998 jyly osy nysandardyń ıeleri birtutas «Sý resýrstary-Marketıng» JShS-ǵa birigý týraly sheshim qabyldaıdy. Bul kezde memleket menshiginde tek sý qubyrlary ǵana qaldy. 2003 jyly bekitilgen Sý kodeksine sáıkes qalalardy sýmen jabdyqtaýshy sý tartý qurylymdary, sorǵy stansalary, sý tazartqysh qondyrǵylar, basqa da strategııalyq nysandar memleket menshiginen shyǵarylmaıdy dep kórsetilgen. Alaıda megapolıste mańyzdy nysandar jekeshelenip ketken. Jeke uıym sýmen qamtamasyz etýde halyqqa jaǵdaı jasamady. Ákim orynbasarynyń aıtýynsha, sý tarıfi Shymkentte turǵyndar, bıýdjettik mekemeler, zańdy tulǵalar úshin de birneshe ese joǵary. Máselen, qalada 1 tekshe metr sý tarıfi 97 teńgeni qurasa Astanada ol bir jarym esege tómen, ıaǵnı 65 teńge. Almatyda sý baǵasy – 55 teńge. Shymkentpen salystyrǵanda eki esedeı arzan. Kerisinshe elektr energııasy Shymqalada Astana men Almatyǵa qaraǵanda aıtarlyqtaı tómen. «Sonda qalaı, elektr qýaty arzan megapolıste sý baǵasy da qymbat bolmaýǵa tıis qoı. Alaıda tarıfter kerisinshe statıstıkany kórsetip otyr», deıdi A.Kárimov.
Shymqalada káriz tarıfteri de Almaty, Astanamen salystyrǵanda joǵary bolyp tur. Máselen, káriz júıesiniń tarıfi Shymkentte 51 teńge bolsa, Almatyda eki ese tómen, Astanada da munymen shamalas eken. Bıýdjettik uıymdar úshin káriz tarıfi Shymkentte 415 teńge. Elordada – 281 teńge. Almatyda tarıf quny bar-joǵy – 81 teńge. Zańdy tulǵalarǵa arnalǵan káriz júıesi tarıfinde de kórsetkishter osyǵan uqsas. Endi bir qyzyǵy, káriz tarıfi Shymkentte sonsha qymbat bolsa da, tazartylǵan sý ózenge aǵyzýǵa jaramsyz. Qala turǵyndarynyń sarqyndy sýdyń kúlimsi ısine de qatysty aryz-shaǵymy kóp. «Bul «Sý resýrstary-Marketıng» JShS-nyń káriz sýyn tazartý jumystarynyń óz deńgeıinde emes ekenin kórsetedi», dedi A.Kárimov.
Sýmen jabdyqtaý, sý burý jumystarynyń turǵyndar úshin mańyzdy ekenin eskergen qala bıligi osy strategııalyq nysandardy memleket menshigine qaıtarýdy kózdep otyr. Ol tarıfterdi retteýge keleshekte múmkindik beredi.
Shymkent qalalyq energetıka jáne ınfraqurylymdy damytý basqarmasynyń basshysy Rzabek Meńdiqulovtyń málimdeýinshe, Aqbaı – Qarasý sý qabyldaǵyshy strategııalyq nysan bolǵanyna qaramastan, onyń aýmaǵynda zańsyz qurylys nysandarynyń salynǵany anyqtalǵan. Máselen, ol jerde kún elektr stansasynyń panelderi, qonaqúı kesheni, jabyq basseın, merekelik zal, eki qabatty turǵynjaı, mal qora, temir-beton buıymdaryn shyǵaratyn seh, oıyn-saýyq nysandary salynyp ketken. Temir-beton sehy dál sý qoımasynyń mańynda ornalasqan. Al sýdy zararsyzdandyrý nysany paıdalanýǵa berilgen sátten beri jumys istemeıdi.
Sala basshysynyń aıtýynsha, bıyl qańtar aıynda energetıka basqarmasy 2023 jylǵy tarıf-smetalyq jospardyń oryndalýyn teksergen kezde «Sý resýrstary-Marketıngtiń» sarqyndy sýdy tazalaý obektisinde biraz kemshilikti anyqtaǵan. Basqarma bul is boıynsha sotqa talap-aryz joldaǵan.
Qala ákimi orynbasarynyń málimdeýinshe, Úkimet basshysy tóraǵalyq etetin komıssııa sheshimimen megapolıste jekeshelenip ketken burynǵy memlekettik nysandar tekserilip jatyr. Sondyqtan eger qaısybir nysannyń zańsyz ıemdengeni anyqtalsa, ol memleket menshigine qaıtarylady. Osyǵan baılanysty búgingi tańda shahardy sýmen jabdyqtaýshy monopolıst kompanııanyń qyzmeti quzyrly organdar tarapynan tekserýge alyndy.
«Sý resýrstary-Marketıng» JShS-men birge qalada taǵy bir memlekettik kommýnaldyq kásiporyn turǵyndarǵa sý jetkizýmen aınalysady. Biraq eki uıymnyń tarıfi eki túrli. «Sý resýrstary-Marketıng» kompanııasynyń qymbat tarıfi eski ınfraqurylymdy jańalaýǵa arnalǵan ınvestısııalyq baǵdarlamany iske asyrýyna baılanysty bolýy múmkin. Qazir bul máselege oraı Ekonomıka mınıstrliginiń arnaıy komıteti tekseristi bastady. Keleshekte sý tarıfiniń quny komıtettiń shyǵarǵan sheshiminen soń qaıta qaralady. Jalpy, «Sý resýrstary-Marketıng» JShS sońǵy jyldary shyǵyny tabysynan asyp túsken. Sońǵy derek boıynsha kompanııa 33 mlrd teńge tabys tapsa, shyǵyny 38 mlrd teńgeni quraǵan. Monopolıst mekeme ınvestısııalyq baǵdarlama aıasynda Eýropalyq damý jáne qaıta qurý bankinen qyrýar qarjy nesıe alǵan. Tarıf qunynyń qymbattap ketýine de osy nesıe qarajaty keri áserin tıgizgen. Endigi jerde quzyrly organdar sol alynǵan mıllıardtaǵan nesıe qarjysyna ınfraqurylymdyq jańǵyrtý jumystary kólemi men sapasy jaǵynan sáıkes jasaldy ma, joq pa, sol jaǵyn tekseredi. «Sý resýrstary-Marketıng» menshiginde osy kúnde memlekettiń 22,8 paıyz úlesi bar. Memlekettik mańyzdy nysandardy ıelenip otyrǵan monopolıst mekemeniń jekeshelendirýdegi áreketi qanshalyqty zańdy bolǵanyn endi sot anyqtap, osy máseleniń sońǵy núktesin qoıyp beredi. Al keleshekte qalany sýmen jabdyqtap otyrǵan memlekettik kommýnaldyq mekeme men jekemenshik seriktestiktiń tarıfteriniń ortaq bir baǵasy shyǵarylyp, quny da halyqqa qoljetimdi bolady.
