Anasyn ardaqtap, qyzyn qurmettegen

Keshe EUÝ-diń bas ǵımaratynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-de­mo­grafııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetimen jáne Qa­zaq­standaǵy BUU Damý baǵdarlamasymen birlesip uıymdas­tyrǵan «Qazaq handyǵy tusyndaǵy hanymdar men arýlar» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Bul shara Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna arnalyp otyr. Taǵylymy mol jıynda Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Mem­lekettik hatshysy, Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdenti ja­nyn­daǵy Áıelder isteri jáne otba­sylyq-demografııalyq saıa­sat jónindegi ulttyq komıssııa tóraıymy Gúlshara Ábdiqalyqova, Ult­tyq komıssııa músheleri, Par­lament depýtattary, ǵalymdar men sarapshylar, oqytýshylar men má­denıet qaıratkerleri, jastar men úkimettik emes uıymdardyń ókil­deri qatysty. Konferensııany ýnıversıtet rektory Erlan Sydyqov ashty.         Esterińizde bolsa, Memleket basshysy N.Nazarbaev: «Bizdiń eldigimiz, qazaq jurtynyń arǵy túbi ǵundardan bastalady. Ǵundardan keıin Kók túrikterge jalǵasady. Odan keıin Altyn Orda ornyǵady. Qazaq handyǵy  aıaq astynan paıda bolǵan joq, onyń ákesi, atasy, babalary bar. Qazaq handyǵynyń ákesi – Áıgili Altyn Orda. Al babalary Shyńǵys hanǵa, ary ketsek, kók túrikter qaǵanatyna baryp tireledi», degen bolatyn Ulytaýda bergen suhbatynda. Konferensııanyń maqsaty, Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­den­tiniń «Máńgilik El» ıdeıasyn júzege asyrý aıasynda Qazaq handyǵy men memlekettiliktiń qalyptasýy men damýyna áıelderdiń qosqan úlesi men murasyn talqylaý. Dástúrdi saqtaý men eldi jańǵyrtý jolynda el basshylaryna, batyrlar men bılerge, sultandar men sardarlarǵa asyl jar, senimdi keńesshi, zerdeli súıenish bolǵan hanymdar men arýlardyń óristi parasaty men úlgili bastamalaryn tarazylaý. «Qazaq handyǵy tusyndaǵy hanymdar men arýlar», atty kitap kórmesi anadaıdan jurt nazaryn ózine aýdaryp, qazaq mádenıetindegi áıel beınesi týraly jazylǵan tyń dúnıelerimen kópshilikti qyzyqtyra túsedi. Dana halqymyz «Eskini almaı, jańaǵa jol joq» demeýshi me edi?! Bul týraly óz oıymen bó­lisken Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zıdenti janyndaǵy áıelder isteri jónindegi ulttyq komıssııa múshesi Lázzat Súleımenova: «Jalpy, Qazaq handyǵy tusyndaǵy áıelderdiń ishinde erlermen birge atqa qonyp, jaýǵa shapqan, ádil bı bolǵan, aqylman keńesshi bolyp nemese basqarýshylardyń analary, jarlary bolǵan áıelder óte kóp. Solar týraly búgin kóp maǵlumat alamyz dep oılaımyn», dedi. Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova konferensııaǵa qatysýshylarǵa arnalǵan óziniń quttyqtaý sózinde Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń Qazaq handyǵy Ortalyq Azııadaǵy tuńǵysh ulttyq memleket degen sózin atap kórsetti. Memlekettik hatshy Qazaq handyǵynyń tarıhyn zerdeleý «Máńgilik El» jalpyulttyq ıdeıa­syn, Ult jospary sanalatyn 100 naqty qadamdy iske asyrý aıasynda aıryqsha mańyzǵa ıe ekenin, óıtkeni otandyq tarıhty bilý bolashaǵy birtutas ult qalyptastyrý negizderiniń biri bolyp tabylatynyn aıtty. Sondaı-aq, Memlekettik hatshy qazaq arýlary ǵasyrlar boıy óziniń ına­battylyǵymen, ótkir zerdeli­ligi­men, názik dıplomattyq qasıet­terimen erekshelengenin atap ótti. Osyǵan oraı, Qazaq handyǵynyń qalyptasýy men damýyndaǵy olardyń qosqan úlesin tereń zertteý tól tarıhymyzdy tolyqtyra túsetinin atady. Konferensııaǵa qatysýshylar aldynda sondaı-aq, akademık S.Qasqabasov «Qazaq handyǵy jáne Qarashash tulǵasy», qalamger S.Aqtaev «Aıǵanym hansha: tarıhy men taǵdyry», belgili tarıhshy ǵalym H.Ábjanov «Qazaq memlekettiliginiń tarıhy men taǵdyryndaǵy áıelder», tarıh ǵylymdarynyń doktory B.Káribaev «Qazaq handyǵy qubylysy jáne hanymdar róli», jazýshy Sh.Beısenova «Súıimbıke jáne Súzge taǵdyrlary» degen taqyryptarda baıandamalar jasady. Olar Otanǵa qaltqysyz qyzmet etýdiń úlgisi jáne halqymyzdyń maqtanyshyna aınalǵan, umyt qalǵan esimderdi qaıta oraltýǵa baǵyttalǵan ǵylymı zertteýlerdiń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Bul rette Qarashash pen Aıǵanym, Bopaı, Toıqara, taǵy basqa qazaq halqynyń ózge de belgili ókil­deriniń esimderin atap ótti. Konferensııa túıininde Mem­lekettik hatshy joǵary oqý oryndarynda «Ult dástúri» atty jańa kýrstar engizilýi qajettiligin alǵa tartyp, tarıhta qalǵan arýlar týraly ensıklopedııa shyǵarýdy tapsyrdy. Ol úshin ǵalymdarǵa álem muraǵattaryn da nazarda ustap, jan-jaqty izdenýdi  usyndy. Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst. ASTANA.