Jańa saıası kezeńniń bastaýy

Júzge jýyq bastama aıtyldy

Sondaı irgeli jıynnyń biri – Prezıdenttiń is basqarmasynyń Prezıdenttik ortalyǵynda uıym­dastyrylǵan basqosýda elimiz­diń áleýmettik-saıası jáne ekono­mıkalyq damýynyń ózekti máse­leleri boıynsha bıylǵy basty saıa­sı qujattyń negizgi erejelerine saraptamalyq taldaý jasaldy. Oǵan Parlament depýtattary, otandyq jáne sheteldik sarapshylar, ǵylymı qaýymdastyq pen azamattyq qoǵam ókilderi, t.b. qatysty.

Ortalyq dırektory Baqytjan Temirbolat Prezıdenttiń bıylǵy halyqqa Joldaýynda naqty jańa­lyqtar qamtylǵanyn, olardyń júzege asyrylýy ınstıtýsıonaldyq reformalardyń kelesi kezeńine negiz bolatynyn aıtty. «Memleket basshysy óz Joldaýynda strategııalyq mindetterdiń tizbesin aıqyndady. Olardy sheshý «Ádiletti Qazaqstan» ıdeologııalyq tujyrymdamasyn naqty mazmunmen tolyqtyrýdy jalǵastyrýǵa múmkindik beredi. Mamandardyń aıtýynsha, Joldaýda júzge jýyq túrli bastama men tapsyrma qamtylǵan. Prezıdent azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan júıeli ekonomıkalyq reformalarǵa basty nazar aýdardy», dedi ol.

Jumysshy mamandyqtarynyń bedeli artýǵa tıis

Májilis depýtaty Ajar Saǵyn­dyqova dástúrge saı qyrkúıektiń basynda, jańa saıası kezeńniń bastaýynda jasalǵan Prezıdent Joldaýy eldiń aldaǵy damýynyń basym baǵyttaryn aıqyndaǵanyn aıtty. «Saıası qujatta kóptegen baǵyttar boıynsha atqarylatyn mindetter alǵa qoıyldy. Sonyń ishinen ózime jaqyn baǵyttar týraly aıtar bolsam, eń aldymen kelesi jyldyń «Jumysshy mamandyqtary jyly» bolyp jarııalanǵanymen bárińizdi quttyqtaǵym keledi. Sońǵy jyldarda aldymyzdan shyqqan túrli túıtkilder bizde qarapaıym jumysshylardyń tapshylyǵyn kórsetip berdi. Bul olqylyqtyń sheshimin tabý jolynda búkil el bolyp jastarymyzdyń bolashaq mamandyqtaryn durys tańdaýyna yqpal etýimiz kerek. Bul mamandyqtar jastar tarapynan qyzyǵýshylyq tanytatyn deńgeıge jetýge tıis», dedi ol.

Sondaı-aq Ajar Saǵyndyqova Joldaýda bilim salasyna kóp kóńil aýdarylǵanyn tilge tıek etti. Onyń aıtýynsha, bizdiń elimizde bilim berý deńgeıi árdaıym joǵary bolǵan. Buǵan talantty oqýshy jastary­myzdyń túrli halyqaralyq jarystar­dan júldeli oryn alyp júrge­ni dálel. «Sońǵy jyldary Prezı­denti­mizdiń bilim salasyn jaqsar­týǵa, muǵalimderdi áleýmettik qoldaý­ǵa jiti kóńil bólip júrgeni qýant­ady. «Jaıly mektep» jobasymen za­manaýı talaptyń bárine jaýap bere­tin bilim oshaqtarynyń ashyla bastaýy – bul sózimizdiń aıǵaǵy. Endi bala­lar­y­myz sapaly bilim alyp qoımaı, ony odan ári damytýǵa da múmkin­dik almaq. Olardan erteńgi kúni elge qajetti bilikti mamandar shyǵaty­ny­na senim mol», dedi Májilis depýtaty.

A.Saǵyndyqova Joldaýda aıtyl­ǵan  elimizdiń odan ári áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna, aqsha-nesıe jáne salyq-bıýdjet saıasatynyń arasyndaǵy teńgerimsizdikti joıýǵa, ınvestısııalyq ahýal men bıznesti júrgizý jaǵdaılaryn jaqsartýǵa, ónerkásiptik áleýetti tolyq ashýǵa baǵyttalǵan birqatar bastamalarǵa da keńinen toqtaldy. Eldiń kadrlyq áleýetin arttyrý, ult densaýlyǵyn nyǵaıtý jáne azamattardy áleýmettik qoldaý júıesin qaıta iske qosý bo­ıynsha keshendi sharalardy júzege asyrý máselelerin tilge tıek etti.

Qyrǵyzstan úshin de mańyzy zor

Jıynǵa qatysqan Qyrǵyz Respýb­lı­kasynyń elimizdegi Tótenshe jáne ókiletti elshisi Dastan Dıýshekeev talqylanyp otyrǵan taqyryptyń tek Qazaqstan ǵana emes, búkil Orta­lyq Azııa, sonyń ishinde Qyr­ǵyzstan úshin de mańyzy zor ekenin jetkizdi. «Biz de Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń jyl saıynǵy Joldaýyn úlken yqylaspen tyńdadyq. Mem­leket basshysy zań men tártip saqtalmaı, azamattardyń quqy men bostandyqtary tıisti dárejede qorǵalmaı, ádiletti ári ózara senimge negizdelgen qoǵam qurý múmkin emes ekenin aıtty. Qyrǵyzstan baýyrlas eldiń quqyqtyq tártipti nyǵaıtý, sybaılas jemqorlyqpen kúres sekildi mańyzdy bastamalarynyń bárin qoldaıdy. Qasym-Jomart Toqaev eldiń turaqty ekonomıkalyq damýyn qamtamasyz etýdi, azamattardyń jan-jaqty jasampazdyǵyn ashýdy jáne halyqtyń ál-aýqatyn kóterýdi memlekettiń basty mindeti dep atady. Bul Joldaýda aıtylǵan bas­tamalar men ıdeıalardyń basym bóligi Qyrǵyz Respýblıkasynyń prezıdenti Sadyr Japarovtyń basshylyǵymen júrgizilip jatqan jumystarmen sáıkes keledi. Bul eki memlekettiń osy salalarda bir-birimen tájirıbe almasyp, ortaq maqsat jolynda tize qosýyna negiz bolady», dedi ol.

Prezıdent júktegen bes mindet

Parlamentarızm ınstıtýtynyń atqarýshy dırektory Almas Qanatov Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Parlamenttiń qazirgi sessııasynda jańa zańnamalardy tııanaqty da tolyqqandy talqylap, qabyldaý kerek ekenin tapsyrǵanyn jetkizdi. «Birinshiden, ekonomıkalyq belsendilikti yntalandyrý jáne fınteh sektoryn odan ári serpindi damytý boıynsha aǵymdaǵy mindetterge jaýap beretin bankter týraly jańa zań. 1995 jylǵy «Bankter jáne bank qyzmeti týraly» qoldanystaǵy zań múlde basqa jaǵdaıda qabyldandy. Ekinshiden, jańa Salyq kodeksi burynnan bar júıeni qaıta iske qosýǵa arnalǵan. Erejelerdi ártúrli túsindirý múmkindigin boldyrmaý úshin kodeksti ońaılatý jáne onyń erejelerin barlyq ekonomıkalyq belsendi azamattarǵa túsinikti etý óte mańyzdy», dedi ol.

A.Qanatov Prezıdenttiń Par­lamentke júktegen mindetteriniń úshinshisi – bıyl mamyr aıynda Memleket basshysy qol qoıǵan «Ekonomıkany lıberalızasııalaý sharalary týraly» Jarlyqtyń jalǵasy retinde memlekettik kásiporyn­dardy qarjylandyrýdyń maq­sat­tary, fýnksııalary, túrleri men ádisterin jáne olardy basqarý­dyń ózge de aspektilerin zań júzinde retteý qajet ekenin aıtty.

«Tórtinshiden, qaıtarylǵan múliktiń zańsyzdyǵyn moıyndamaı-aq shart jasasý múmkindigin zań­men bekitý. Bul quqyqtyq ıdeıalar zań­syz ıemdenilgen múlikti memleketke qaıtarý boıynsha zańnamalyq aktiler paketin jalǵastyrýǵa baǵyttalǵan. Májilis qabyldaǵan jáne Senat bekitken «Zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi qaıtarý týraly» zań men basqa da zańdardyń búkil paketi Konstıtýsııalyq sot tarapynan Konstıtýsııaǵa saı dep tanylǵanyn eske salǵym keledi. Besinshiden, elimizde jasandy ıntellektti qoldaný men sıfrlyq tehnologııany damytýdy zań júzinde rásimdeý qajet», dedi ol. Bul aıtylǵan mindetterdiń bári zań ústemdigin qamtamasyz etip, halyqtyń memlekettik apparatqa degen senimin arttyrary sózsiz.

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory Nurbek Pusyrmanovtyń aıtýynsha, Prezıdenttiń Joldaýyn eń kemi aldaǵy bir jyl kóleminde mem­lekettik ınstıtýttar aksent bere­tin jospar ári baǵdar deýge bolady. Osyǵan baılanysty Joldaýǵa qyzyǵý­shylyq árdaıym joǵary.

«Bul Joldaý Parlament sessııasy­nyń ashylýynda jasalǵandyqtan Prezıdent sóziniń kirispesin soǵan arnady. Ol Parlament jumysyna joǵary baǵa berdi. Joldaýdyń mátinindegi sóılemderdiń qurylymy men Memleket basshysynyń sóz yr­ǵaǵy bul rızashylyqtyń dıplomatııa­lyq turǵydan emes, depýtattardyń jumysyna kóńili tolǵandyqtan shynaıy aıtylǵandyǵyn ańǵartty.

Odan keıin Prezıdent sońǵy 5 jyl­da jasalǵan jumystar týraly qysqasha esep berip, birtindep sheshi­lýge tıis máselelerge toqtaldy. Pre­zı­dent aıtqan keleshegi zor isterdiń eń uzaq merzimi – 2029 jyl. Sondyqtan Joldaý hronologııa­sy 2019-2029 jyldar aralyǵyn qamtıdy. Munyń astary da kóp nárseni bildiredi», dedi ol.

N.Pusyrmanov Prezıdent sóziniń mazmuny abstraktili ıdeıalarǵa, qoǵamdyq sanany manıpýlıasııalaýǵa baǵyttalǵan ýádelerge emes, praktıka­lyq keńistikke, ıaǵnı sheshilýge tıis máselelerge toptasqanyn eske saldy. Al Joldaýdyń ekonomıkalyq bóliminde makroekonomıkalyq joba­lar­dy iske asyrý týraly tap­­syr­m­alarǵa qaraǵanda ekonomıka­daǵy trombtardyń terapııasyna aksent berilgen.

«Prezıdent atqarýshy bılik sheshýge tıis máselelerdi toǵyz tarmaqpen kórsetip, árbirinde Parlament depýtattaryna da toqtalyp ótti. Bul bir jaǵynan problemalardy sheshýde zań shyǵarýshy jáne atqarýshy bılik jumylýy kerek degendi bildirse, ekinshi jaǵynan depýtattarǵa Úkimet jumysyn qadaǵalaýda belsendi bolýǵa shaqyrýmen baılanysty. Joldaýda keleli usynystar aıtylyp, sol jerde ony iske asyrýda eskerilýge tıis táýekelder de kórsetildi» degen ol qujat mátininde ekonomıkalyq damýǵa basymdyq berilgenimen, «daǵda­rys» sózi kezdespegenin, al «ınflıasııa» degen sóz bir-aq ret «qarqy­ny baıaýlady» degen kontekstte aıtyl­ǵanyn atap ótti.

Onyń aıtýynsha, Joldaýdyń astarynan pragmatıkalyq ıdeologııa baıqalady. Ol elimiz durys baǵytta kele jatyr, onyń bolashaǵyn jarqyn etý óz qolymyzda, ár memlekettik ıns­tıtýt, bıznes pen azamattyq qoǵam óz deńgeıinde sapaly jumys atqarǵan jaǵdaıda kózdegen nátıjege jetemiz degenge saıady.

Jıyn barysynda atalǵan spıkerlerden bólek, Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty Ekonomıkalyq saıasatty taldaý bóliminiń bas ǵylymı qyzmetkeri Aıgúl Kósherbaeva, «Biryńǵaı «Jas ulan» balalar men jasóspirimder uıymy» QB tóraǵasy Dınara Sádýaqasova, Eýrazııalyq ınte­grasııa ınstıtýtynyń Ǵyly­mı-teo­rııalyq taldaý jáne ádisteme­lik qamtamasyz etý bóliminiń meńgerý­shisi Arman Eshmuratov jáne Prezıdent­tik ortalyqtyń ǵylymı qyzmetkeri Marıan Ábisheva baıandama jasady.

Dóńgelek ústeldegi talqy­laý nátıjeleri boıynsha materıal­dardyń elektrondyq jınaǵy daıyn­dalady. Ony ári qaraı jumys isteý úshin ýákiletti memlekettik organdarǵa berý josparlanyp otyr.