Jańa oqý jylynda ózgeris kóp

Mamandar balalardy «world class» úlgisindegi basseınde júzýge, tipti sýǵa batyp bara jat­qan adamdy qutqarýǵa deıin úıretedi. Son­daı-aq «workout» alańynda oqýshylar bel­te­mir­de jattyǵýdyń qyr-syryn meńge­redi, fıtnespen aınalysady. Bilim uıasyn­da 3 mezgil ystyq tamaq qarastyryl­ǵan. Lıseı janyndaǵy ınternatta oqýshy­lar úı jumysyn oryndap, ǵylymı joba­lar ázirleıdi. Jańa lıseı bes qabattan tura­dy. Turǵyn alańy 10 myń sharshy metr. ­60 oqý kabıneti bar. Jazýshy Dýlat Isa­be­kov atyndaǵy ádebı ortalyq jumys isteıdi. ­Ol baı kitaphana qorymen qamtylǵan. Bala­lar dybys jazý stýdııasynda, horeografııa ­zalynda shyǵarmashylyq ónerlerin shyńdaı alady. Lıseı jekemenshik bol­ǵan soń oqýy aqyly.

Jalpy, Shymkentte 258 memlekettik, 724 jekemenshik bilim berý uıymy tirkelgen. Alǵashqysynda 260 myńnan astam bala oqysa, jekemenshikte 150 myńnan kóp oqýshy bilim alady. Al balabaqshadaǵy oryn tapshylyǵyn joıý úshin byltyr mektepke deıingi bilim beretin 30 uıym ashylyp, úsh myńǵa jýyq baldyrǵan balabaqshamen qam­tyl­dy. Bıyl bul kórset­kish odan joǵarylap, úsh myńnan asa bala memlekettik tapsyrys esebinen balabaqsh­aǵa qabyldanady degen ­jospar bar. Qalada 611 mektepke deıingi bilim berý uıymy jumys isteıdi. 1 jylǵa balaǵa 54 myń teńgege jýyq qarjy bólinedi eken. Sonda 71 193 balaǵa jergilikti bıýdjetten 43,6 mlrd teńge qar­jy qaralyp otyr. Sońǵy derek boıyn­sha shaharda kezekte turǵan 86 387 1-6 jas aralyǵyndaǵy balanyń 76 216-sy, al 2-6 jas aralyǵyndaǵy kezegin kútken 83 590 baldyrǵannyń 74 661-i balabaqshamen qamtylǵan. Bıyl qyrkúıekte megapolıs­te 14, jeltoqsanda 5 balabaqsha ashylady. Nátıjesinde, jyl sońyna deıin 2100 bala mektepke deıingi bilim berý uıymyna qabyldanady.

Jańa oqý jylynda 27 myńǵa jýyq bala qaladaǵy mektepterge birinshi synypqa bardy. Mektep tabaldyryǵyn endi attaǵan oqýshylardyń 70 paıyzy memlekettik, qalǵan 30 paıyzy jekemenshik bilim uıalaryn tańdaǵan. Shaharda jyl sońyna deıin 12 jaıly mektep paıdalanýǵa beriledi. 9 jaıly mektepke basqa bilim uıalarynan 9300 oqýshyny aýystyryp, nátıjesinde 13 mektep aldaǵy ýaqytta 1 aýysymǵa kó­shiriledi. Jaıly mekteptiń 12-si de ádilet organynda tirkelip, kadr rezervinde turǵan 9 kandıdat mektep dırektory laýazymyna taǵaıyndalyp qoıdy. Qaladaǵy memlekettik 159 mektepte 18 myńǵa jýyq ustaz sabaq beredi. Olardyń 80 paıyzdaıy biliktilik sanaty bar pedagogter. Onyń ishinde eń joǵary sanat pedagog-sheberler sany – 203.

Buryn muǵalimder jumysqa dırek­tordyń aldynan ótip baryp qabyldana­tyn. Qazir ol júıe joıylǵan. Sybaılas jem­qorlyqtyń aldyn alý maqsatynda qyz­metke turý isi tolyqtaı sıfrlyq jú­ıege kóshken. Oqý-aǵartý mınıstrliginiń buı­ryǵyna sáıkes pedagog qyzmeti boıynsha bos laýazymdy orynǵa jumysqa ornalasý úshin birinshi kezekte arnaıy aqparattyq portal arqyly konkýrstan ótedi. Osy baıqaýda biliktiligi boıynsha eń kóp ball jınaǵan úmitker jeńimpaz atanady. 2023-2024 jylǵy oqý jylynda shahardaǵy bilim berý uıymdaryndaǵy 747 bos orynǵa konkýrs jarııalanyp, 2119 adam qatysqan edi. Nátıjesinde, 475 pedagog iriktelip, jumysqa qabyldandy.

Qalalyq bilim basqarmasynyń basshysy Nurgúl Shámshıevanyń aıtýynsha, megapolıste byltyrǵa deıin 38 kolledj bolsa, bıylǵy jańa oqý jylynda olardyń qataryna О́.Jánibekov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıteti janyndaǵy J.Aımaýytov pen Saıram kómekshi mektep-ınternat kolledjderi qosylyp, kásiptik, tehnıkalyq bilim berý uıymdarynyń sany 40-qa jetti. Onda qazir 47 myń stýdent oqyp jatyr. Olardyń teń jartysy tegin bilim alsa, qalǵany aqyly negizde oqıdy.

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen bıyl stýdentterdiń shákirtaqysy eki esege ulǵaıdy. Shymkentte oqıtyn kolledj stýdentteri negizinen qalanyń ózinde nemese oǵan irgeles aımaq­tarda turatyn bolǵandyqtan jataqhana boıynsha eshqandaı másele joq. Degenmen arnaý­ly bilim berý uıymdary stýdentterdi jatyn orynmen qamtamasyz etýge kóńil bólip otyr. Máselen, Á.Qasteev atyndaǵy óner jáne dızaın kolledji 220 oryndyq jataqhanany kúrdeli jóndeýden ótkizip byltyr paıdalanýǵa berdi. Energetıka jáne baılanys kolledji únemdelgen qarjy esebinen osy jazda 150 oryndyq jataqhanaǵa aǵymdaǵy jóndeý jumystaryn júrgizdi. Shymkent agrarlyq-tehnıkalyq kolledji shalǵaı jerden keletin stýdentterge arnap 96 oryndyq jataqhana jaıyn qarastyrdy. Jataqhanamen birinshi kezekte áleýmettik kómekke muqtaj otbasylardan shyqqan, múgedektigi bar, jetim, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar qamtamasyz etiledi», dedi N.Shámshıeva.

Sondaı-aq N.Shámshıevanyń málimde­ýinshe, megapolıste bilim men tárbıeni kúsheıtý baǵytynda birneshe joba qolǵa alynyp keledi. Atap aıtqanda, mektepke deıingi uıymdarda derbestendirilgen vaýcherlik qyzmet jobasy. Bul qanatqaqty bastamanyń maqsaty – memleket tapsyrys bergen bala sany men balabaqshada tárbıelenip jatqan baldyrǵandardyń naqty esebiniń arasynda jalǵan aqpardyń bolmaýyn qadaǵalaý, bıýdjet qarajatynyń tıimdi jumsalýyn baqylaý, sóıtip sol arqyly sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý. Joba operatory «Qarjy ortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy eken. Vaýcherlik qar­jylandyrýda ata-analarǵa qoldaýǵa laıyqty balabaqshalardy tańdaý quqyǵy beriledi, sonymen birge, joba «aqsha balamen birge eredi» qaǵıdasy negizinde jasalǵan. Iаǵnı eger bala balabaqshaǵa aýysatyn bolsa, oǵan bólinetin qarajat tek ata-anasy qa­ty­sý paraǵyn ras­taǵan soń ǵana aýda­ry­lady. Joba aıa­syn­da balanyń bir ba­labaqshadan ekin­shisine aýysý isi je­ńildetilgen. Eger bala basqa jaqqa kó­ship ketetin bolsa, onda memleket­tik tapsyrystyń kúshi joıylady. Búgin­gi tańda «Qarjy ortalyǵy» uıymy men qalalyq bilim basqarmasy arasynda osy bastamany iske asyrý boıynsha birneshe kelisim túzilgen.

Taǵy bir bastama «Mobıldi muǵalim» jo­basy dep atalady. Ol ustazdardyń kásibı damýyna qoldaý bildirýdi kózdeıdi. Bul boıynsha tájirıbeli muǵalimderdiń sabaqtary­nyń qory jasaqtalyp jatyr. Úzdik sabaq­tar­ǵa ádiskerler tarapynan mindetti túrde ­taldaý jasalady. Búginde úzdik 136 pedagog­tiń sabaqtary Ádistemelik ortalyqtyń YouTube arnasynda jınaqtalǵan.

Oqýshylardyń bilim sapasyn arttyrýdy, komandalyq jumys arqyly ustaz­dyń bergen sabaǵyn tereń uǵyndyrýdy kózdeıtin Sapaly bilim jobasy da júze­ge asyrylyp keledi. Sonyń aıasynda oqý­shylarǵa bilim beretin muǵalimderge jan-jaqty ádistemelik kómek kórsetiledi. Tipti bul úshin basqa mekteptiń de bilikti ustazynyń tájirıbesi alynýy múmkin. Al Tálimgerlik mektepter jobasynda jańadan taǵaıyndalǵan dırektorlarǵa tálimger retinde sol bilim uıa­synyń kóshbasshylary kómekke keledi. Tálimgerler jalpy mek­teptiń oqý-ádis­temelik isiniń oń baǵyt alýyna kóp járdemin tıgizedi. Deıturǵanmen, megapolıstiń bilim salasynda da ózindik problemalary barshylyq. Solar týraly jáne onyń sheshilý joldary jaıynda qa­lanyń bas pedagogi óziniń sózinde atap ótti.

«Balalardy balabaqshaǵa qabyl­daý­da shamaly olqylyqtar shyqty. Tabel toltyrý barysynda baldyrǵandardy tirkeý qıynǵa soqty. Endi bastalǵan bir­yńǵaı kezektilik jobasy áli jetile qoı­maǵandyqtan bazadaǵy málimetterdi INDIGO aqparattyq júıesine kóshirdik. Shaharda 26 mektep, 14 balabaqshanyń tozyǵy jetip tur. Sapaly bilim men tár­bıeni qamtamasyz etý úshin tıisti mate­rıaldyq baza, jaıly oqý ǵımaraty qajet. 12 mektep, 2 balabaqsha, 2 kol­ledj­diń ǵımaratyn jóndeýden ótkizýge jobalaý-smetalyq qujatyn ázirledik. Endi olardyń jóndeý jumystaryna 10,3 mlrd teńge qarjy kerek. Jekemenshik bilim berý uıymdarynda áleýmettik az qamtylǵan otbasy balalaryna beriletin birrettik kómek ózekti máselege aınalyp otyr. Úkimet qaýlysynda tek memlekettik bilim berý uıymdaryna qarjylaı kómek berý qarastyrylǵan. Sondyqtan bıyl jekemenshik bilim mekemelerinde oqıtyn 21 myńnan astam áleýmettik turmysy tómen balalar qarjylaı kómeksiz qalýy múmkin. Tipti bul máselege ata-analar qazirden bastap narazylyq týdyryp jatyr» dedi N.Shámshıeva.

Bilim, tárbıemen birge balalardyń jol qaýipsizdigi máselesi de jańa oqý jyly bastala salysymen kún tártibinen túspeıtini belgili. Osy oraıda bilim basqarmasy «Bilim berý uıymdaryna irgeles jatqan jol ınfraqurylymynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi 2024-2025 jyldarǵa arnalǵan is-qımyl jos­paryn» bekitti. Sondaı-aq qala ákiminiń tapsyrmasy aıasynda shahardaǵy jol qaýipsizdigine saraptama jumystaryn júrgizip, 85 bilim berý uıymynyń aýmaǵynda qaýipsizdik erejesi talabyna saı jol ınfraqurylymyn damytý qajet ekenin anyqtaǵan. Soǵan sáıkes osy kúnde qalalyq Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy tarapynan jol belgileri men tańbalardy jańartý boıynsha jumystar bastalyp, jańa oqý jyly qarsańynda ol óz máresine jetti.