Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Negizgi tendensııalar
Alǵashqy alty aı qorytyndysy boıynsha bank sektory bızneske 8,4 trln jańa qaryz berdi. 2023 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 22%-ǵa (1,5 trln-ǵa) artyq. Jańa qaryzdyń 98 paıyzy ekinshi deńgeıli bankterge tıesili.
Ulttyq bank saýalnamasyna sáıkes, bıylǵy shilde aıynyń basynda bıznestiń barlyq mindettemesin kórsetetin kredıtorlyq bereshegi bar kásiporyndar úlesi tek 20%-dy quraǵan. Iаǵnı bıznestegi bes ókildiń bireýinde ǵana qaryz bar. Bas banktiń statıstıkalyq taldaý nátıjesine súıensek, shaǵyn bıznestegi turaqty kásiporyndar úlesi 17,2%-ǵa, orta kásiporyndarda 15%-ǵa tómendegen. Sonymen qatar ShOB ókilderindegi merzimi ótken bereshektiń balanstyq kólemi 83%-dy (barlyǵy 307 mlrd teńge) quraǵan.
Dese de, kásipkerlik sýbektileri tarapynan kredıtke suranys kóp jaǵdaıda iri jáne orta bıznes esebinen túsken.
– Shaǵyn bıznes sýbektileri tarapynan suranys memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde kredıtteýdi qarjylandyrý arqyly qoldaý tapty. Sonymen qatar jekelegen bankter 2023 jyldyń sońynda iske qosylǵan kepildi jáne kepilsiz skorıngtik ónimderdiń oń áserin atap ótti. Keı bankter klıentterdiń táýekel profıline qoıylatyn talaptardy qaıta qarady. Nátıjesinde, shaǵyn bıznestiń kredıttik ótinimderiniń jalpy sany 6%-ǵa ósti, – deıdi Ulttyq bank Qarjylyq turaqtylyq jáne zertteýler departamentiniń dırektory Oljas Kóbenbaev.
Iri jáne orta bıznestiń nesıege suranys ındeksi I toqsanda, negizinen nesıe resýrstarynyń qunyn tómendetý arqyly azdap ósti. Jekelegen bankterdiń pikirinshe, memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde qarjylandyrýdy qaıta bastaý orta bıznes tarapynan suranysqa da oń áserin tıgizdi. Bankter syıaqy mólsherlemesin birshama tómendetý arqyly kredıt berý sharttaryn shamaly jeńildetken.
Qaryz portfeliniń ósýi kezinde ótinimderdi sapaly irikteý merzimi ótken bereshektiń tómen deńgeıde saqtalýyna sebep boldy. Aqsha-kredıt jaǵdaılaryn odan ári jaqsartý eldegi ınflıasııalyq úderisterdi jedeldete túsedi. Al bıznestiń barlyq ókili qaryz boıynsha qarjy jaǵdaılaryn odan ári jaqsartýdy kózdep otyr.
Soǵan qaramastan, birqatar bank skorıng negizinde zańdy tulǵalarǵa arnalǵan jańa ónimderdi, saýda salasyndaǵy aınalym qarajatyn qarjylandyrý úshin salystyrmaly túrde qysqa qaryz berýdi josparlap jatyr. Osylaısha, nesıe ótinimderiniń ulǵaıýy kásipkerlerge jańa kredıt berýdi 20%-ǵa ulǵaıtqan.
Bankterdiń pikirinshe, tutynýshylyq kepilsiz qaryzdarǵa suranystyń artýy belsendi marketıngtik ilgerileý men jekelegen bankterdegi onlaın-kredıt úlesiniń ulǵaıýyna tikeleı qatysty. Nátıjesinde, nesıelik ótinimder sany 21,1 mln boldy. Bul aldyńǵy toqsannan 10%-ǵa artyq. Iri bıznestiń ekinshi toqsandaǵy maquldaý deńgeıiniń tómendeýi toqsan sońyna qaraı kelip túsken jáne qaralyp jatqan klıentter sanynyń artýyna baılanysty bolmaq. Úshinshi toqsanda olardy taǵy qaraıdy. Sonda maquldaý úlesin arttyrýy da múmkin.
