Áleýmettik saladaǵy ilkimdi ózgerister

Sala jetekshisiniń aıtýynsha, 1 ta­myz­ǵa deıingi jaǵdaı bo­ıynsha megapolıste 27 myń­nan asa adam jumys­pen qamtý baǵdarla­masyna qatysty. Bıyl­ǵy jospar – 57 myńǵa jýyq adamdy jumysqa tartý. Baǵ­dar­lama azamattardy jumyspen qam­týdy, kásipkerlik bastamalar men qysqa mer­zimdi kásip­tik oqýlardy ótkizýdi kóz­deıdi. Oǵan bıyl 30 myńnan asa adam qatysady dep josparlanyp otyr. Onyń ishinde kásipkerlikti ilgeriletý, sýbsı­dııalanatyn jumys oryndaryna joldaý, bos jumys oryndaryna jumysqa ornalastyrý, kásiptik oqytýǵa joldaý sekildi mindetter qarastyrylǵan. 7 aılyq esepte 17 myńnan asa adam osy sharalar­ǵa qatystyrylyp, jospar 56,8 paıyzǵa oryndaldy. Búginge deıin 10 myńdaı azamat 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan qalanyń damý baǵdarlamasy men kásipkerlik bastamalar negizinde qurylǵan jumys oryndaryna ornalasty. Adamdar jańadan ashylatyn balabaqsha, sport keshenderi, bilim berý, densaýlyq saqtaý uıymdary, dárihana, ashana men basqa da saýda nysandaryna jumysqa joldanyp jatyr.

Prezıdent tapsyrmasyna oraı, bıyl 273 jas shaǵyn nesıege qol jetkizedi. 2019 jyldan beri shaharda halyqtyń áleý­mettik osal toptaryna jatatyn azamat­tardyń bıznes-jobalaryn qoldaýǵa 400 AEK-ke deıin qaıtarymsyz grant berilip keledi. Bıyl komıssııa 428 adamnyń bıznes-jobasyna qaıtarymsyz qarjy berýdi maquldady. Jospardyń artyǵymen oryn­­dalýynyń sebebi – komıssııa óki­l­deri 400 AEK-ke deıingi qarjyny ońtaı­lan­dyryp, taǵy eki adamǵa grant taǵa­ıyn­dady. Konkýrs eki lekte ótip, 2 426 adamnan ótinim kelip tústi. Komıssııa maquld­aǵandar ishinde mal jáne qus sharýa­shylyǵy, qyzmet kórsetý salalary, kondıter jáne nan ónimderi, tigin, jartylaı fabrıkattar, jıhaz óndirisi, óndiris salasy, qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryn iske qosý sekildi jobalar bar. 400 aılyq eseptik kórsetkish 1 476 800 teńgeni quraıdy. Qaıtarymsyz grant qarjysyn nesıeni óteýge, jyljymaıtyn múlikterdi satyp alýǵa, aksızdeletin ónimderdi óndi­rýge jumsaýǵa bolmaıdy.

Ataýly áleýmettik kómek jan basyna shaqqandaǵy ortasha tabysy oblystarda, respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda, Astanada belgilengen kedeılik sheginen aspaıtyn adamǵa nemese otbasyǵa shartsyz nemese shartty aqshalaı kómek túrinde beriledi. AÁK aqshalaı tólem, jumyspen qamtý sharasy bolýy múmkin nemese sol arqyly granttyq konkýrsqa qatysýǵa, turaqty jumys ornyna ornalasýǵa joldama alýǵa bolady. Sonymen qatar AÁK-te 1-6 jas aralyǵyndaǵy ár balaǵa aı saıyn 5 583 teńge járdemaqy tólenedi. Bıyl 7 aıda 7 797 otbasy ataýly áleýmettik kómek aldy. Qalamyzdaǵy halyqty jumyspen qamtý sharalarynyń nátıjesinde, memleketten járdemaqy alatyn otbasylar ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 29,7 paıyzǵa azaıǵan. Máselen, 2023 jyldyń 7 aıynda 11 089 otbasyǵa ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndalǵan. Bıyl onyń sany joǵaryda atap ótkendeı 8 myńǵa jýyq otbasyn qurap otyr. Al 1-6 jas aralyǵyndaǵy balalarǵa belgilengen 1,5 AEK kólemindegi kómek qarajaty 6 900 otbasyǵa tólenip jatyr. Kómektiń bul túrin alýshy balalar sany jyl saıyn kemip keledi. Máselen, byltyr 7 aıda 9 782 otbasynda turatyn 18 608 balaǵa tólem tólense, bıyl osy merzim aralyǵynda 13 494 balaǵa járdemaqy berilgen. Iаǵnı ótken jylmen salystyrǵanda kórsetkish 27,5 paıyzǵa tómendegen. Memlekettik ataýly áleýmettik kómek otbasynyń árbir múshesine kedeılik sheginen aspaıtyn jan basyna shaqqandaǵy ortasha tabysy bar azamattarǵa taǵaıyndalady. Búginde kedeılik shegi – kúnkóris deńgeıiniń 70% deńgeıinde. 2024 jyldyń III toqsanynda bul orta eseppen 34 662 teńge bolyp belgilendi. Bir adamǵa keletin ataýly áleýmettik kómek mólsheri jan basyna shaqqandaǵy ortasha kiris pen kedeılik sheginiń arasyndaǵy aıyrmamen esepte­le­di. Memlekettik ataýly áleýmettik kó­mek alýshylar qataryndaǵy 11 411 azamat jumysqa jaramdy. О́tinish bergen kezde 6 716 azamat jumys isteıtin. Olardyń ishinde 279 adam nátıjeli jumyspen qam­týdyń belsendi sharalaryna tartyldy.

Basqarma basshysynyń málimdeýinshe, Shymkentte 93 407 zeınetker turady. Onyń ekeýi – Ekinshi dúnıejúzilik so­ǵys­qa qatysqan ardager. Arasynda 1 767 tyl eńbekkeri bar. Qalada kóp balaly analar sany – 64 605. 13 370 ana – «Al­tyn alqa», «Kúmis alqa» belgilerimen ma­ra­pattalǵandar. Jyl saıyn máslıhat she­shimimen 5 myń ardager tegin joldamamen shıpajaılarda demalyp qaıtady. Bas­qarma janynan 70 oryndyq «Izetti zeınetker» saýyqtyrý kesheni jumys isteıdi. Jyl saıyn sonda 2 myńǵa jýyq zeı­netker demalady. Osylaısha shaharda 7 myń zeınetkerdiń shıpajaıda saýyq­tyrý emin qabyldaýyna jaǵdaı jasal­dy. Bıyl mem­lekettik tapsyrys aıasynda 4 shı­pa­­jaımen kelisimshart túzildi. Bu­lar – Túrkistan oblysy Saıram aýda­nyn­daǵy «Aqsý demi» shıpajaıy, Jam­byl oblysyndaǵy «Aısha-Bıbi» shıpa­jaıy, Jetisaı qalasyndaǵy «Kúlparshyn» jáne Shymkenttegi «Densaýlyq» shıpajaılary. Demalys oryndaryna joldama berý kezegi geo-shym.kz portaly arqyly avtomattandyrylǵan. Kezek­ke úıden shyqpaı portalmen-aq tirke­leý­ge jáne kezek retin baqylaýǵa bola­dy. Qazir shıpajaıǵa joldama kezeginde ­­26 myńnan asa zeınetker tur eken. ­Taǵy bir qyzyqty derek, 1 935 ardager­ge «Egemen Qazaqstan», «Kazahstan­skaıa prav­da», «Ońtústik Qazaqstan», ­«Iýj­nyı Kazahstan», «Shymkent kel­beti», «Pa­norama Shymkenta», «Aıqyn», ­«Ar­daqty ardager» basylymdaryna te­gin ja­zylýǵa kelisimsharttar túzilgen. Onyń qarajaty 10,3 mln teńgeni qurady.

Búgingi tańda múgedektigi bar azamattar ózine qajetti qyzmetter men quraldardy áleýmettik qyzmetter portalyna elektrondy qoltańbamen kirý arqyly ala alady. Megapolıste 41 406 múmkindigi shekteýli azamat tirkelgen. Basqarma osyndaı jandarǵa protezdik-ortopedııalyq, sýrdotehnıkalyq, tıflotehnıkalyq, gıgıenalyq quraldar men múgedekterge arnalǵan qolarba áperýge járdemdesedi. Jeke kómekshi, ymdaý tili mamandarynyń, ınvataksı kóliginiń qyzmetin usynady. Joldamamen shıpajaılarǵa tegin demaldyrady. Elektrondy sıfrlyq kilt arqyly áleýmettik portalmen jumys isteý úshin múgedektigi bar azamattarǵa basqarmada óz-ózine qyzmet kórsetý buryshtamasy uıymdastyrylǵan.

Aıta ketý kerek, psıhonevrologııalyq aýytqýy bar, tirek-qımyl apparaty fýnksııalary buzylǵan múgedek balalarǵa, 18 jastan asqan psıhonevrologııalyq aýrýy bar azamattarǵa, ózine-ózi qyzmet kórsete almaıtyn jalǵyzilikti I-II toptaǵy múgedekter men qarttarǵa stasıonar, jartylaı stasıonar, úı jaǵdaıynda memlekettik mekemelermen birge úkimettik emes uıymdar da arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetedi. Búgingi tańda basqarmaǵa qarasty 12 arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵy bar. Onda 1 162 adam jumys isteıdi. Kópshiligi – osy salanyń bilikti mamandary. Bıyl 7 aı ishinde 3 myńnan asa múgedektigi bar jandar ońaltý sharalarynan ótti.

«Kóshi-qon máselesinde bıylǵy 1 tamyzǵa deıingi jaǵdaıdy aıtsaq, 450 adam «qandas» mártebesin aldy, 34 azamat ony 6 aıǵa uzartty. TMD men shetelderden kóship kelgen etnıkalyq qazaqtardyń basym bóligi – О́zbekstannyń burynǵy azamattary. Olardan bólek Qazaqstan­nyń úshinshi megapolısine taban tiregen aǵaıyndardyń ishinde Qyrǵyzstan­nan – 1, Reseıden – 6, Túrkimenstannan 2 adam kóship kelgen. Qandastardyń basym bóligi qurylys, saýda-sattyq salasynda, sondaı-aq basqa da jaldamaly jumystarmen aınalysady. Shymkentte 2008 jyldan beri Qandastardy beıimdeý jáne yqpaldastyrý ortalyǵy jumys isteıdi. Ortalyq qandastar men olar­dyń otbasylaryna 6 aı boıy ortaǵa beıim­deý men qoǵamǵa kiriktirý boıynsha qyz­met­ter kórsetedi. Osy kúnde mekemede 19 otbasynyń 51 múshesi ortaǵa beıimde­lý boıynsha bilim alyp jatyr. Al qala­lyq ákimdiktiń Eńbek mobıldiligi ortaly­ǵyna 96 qandas júgingen. Olardyń 48-i búgin­gi tańda baǵdarlamaǵa qatystyrylyp, ­eńbek naryǵyndaǵy ártúrli jumystarǵa ­tartyldy», dedi J.О́tebaeva.

Sonymen qatar sala jetekshisi málimdegendeı, megapolıske sheteldik jumys kúshin tartýǵa elimizdiń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi bıyldyqqa 537 adamǵa kvota bólindi. Osy jeńildikpen búginde shahardyń 15 kásiporny men mekemesinde júzden asa sheteldik maman jumys istep jatyr. Bular – negizinen óz salasynyń bilikti mamandary. Áıtpese qaladaǵy kásiporyndarda jergilikti jerdiń turǵyndary eńbek etedi. Statıstıkalyq málimet boıynsha, kásiporyndardaǵy jumys kúshi boıynsha otandyq qamtý kórsetkishi 97,7 paıyzdy quraıdy. Shetel jumys kúshin tartýǵa ruqsat berý jáne onyń merzimin uzartý nátıjesinde jyl basynan beri jergilikti bıýdjetke 46 mln teńge kiris túsken.