Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Jýyrda Soltústik Qazaqstan prokýratýrasy osyǵan baılanysty polısııanyń jumysyn qatty synady. Sóıtsek, polısııa azamattardyń aqsha qarajatyn naqty qoldy qylyp, bankomattardan sypyryp alatyn alaıaqtardyń sybaılasy dep qarastyrýǵa bolatyn «dropper» degenderge eshqandaı shara qoldanbaıdy eken.
«Oblysta bıyl ınternet-alaıaqtyqtyń 450-den asa faktisi tirkelgen. Sonyń jartysynda dropperlerdiń tekteri men fotolary belgili bolǵan. Alaıda sonyń ekeýi ǵana sottyń sheshimimen jazalanǵan», delingen prokýratýranyń málimdemesinde.
Osy oraıda dropper degenniń kim ekenine toqtala keteıik. Azamattardyń senimine kirip, olardyń aqshalaryn aldaý jolymen qolǵa túsiretin alaıaqtar úshinshi jaqty ózine kómekke tartady. Mine, osyndaılardy dropperler dep ataıdy. Bular alaıaqtyq shemasynyń bir bólshegi bolsa da, bar jazyǵym ózimniń shotyma túsken aqshany bankomattan alyp, talap etken adamǵa berdim dep sútten aq, sýdan taza bolyp qutylyp ketedi. «Dropper» degen sózdiń ózi aǵylshynnyń «drop» – laqtyrý, túsirip alý degen sózinen alynǵan. Alaıaq droppermen aldyn ala bir soma bermekke kelisip, bankten shot ashtyrady. Al ózi aqshasyn aldap alǵan zardap shegýshige dropperdiń shotyn aıtyp, aqshasyn soǵan aýdartady. Al dropper bankomattan bul aqshany alyp, alaıaqtyń qolyna beredi. Árıne, ózine tıesili úlesti de alady. Sóıtip, alaıaqtyqpen qolǵa túsirilgen aqshanyń bir úlesin alǵanyna qaramaı, bizdiń polısııa ony jazyǵy joq dep oılaıtyn kórinedi. Sondyqtan da shot arqyly barlyq deregi belgili bolǵanymen pınkertondar oǵan kóńil aýdarmaıdy eken.
Prokýratýranyń ınternet-alaıaqtyqqa qarsy kúrestiń tıimdiligin qarastyrǵan otyrysynda osy másele qyzý talqylanyp, polısııanyń atyna qatty syndar aıtyldy. Azamattyq kodekstiń 953-baby negizsiz baıý jolymen qolǵa túsken qarajattyń qaıtarylýyn qarastyrǵan. Biraq bul bap bizde tipti qoldanylmaıdy, sóıtip, ońaıdan olja tapqan dropperler saırandap júre beredi eken.
Osydan soń alaıaqtar da dropperlerdi op-ońaı taýyp, óziniń qylmys arenasyn keńeıte beredi. Bul iske, ásirese jastar molynan tartylady eken. Sondaılardyń kesirinen bıyl oblysta ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda ınternet-alaıaqtyq 13 paıyzǵa artyp otyr. Alaıaqtar oblys turǵyndaryn 450 mln teńgege zııan shektirgen. Mysaly, Aıyrtaý aýdanynda eki zeınetkerdiń 1,5 mıllıonnan asa aqshasyn alaıaq dropperdiń shotyna aýdartqan. Al sońǵysy ony bankomattan alyp, alaıaqqa ustatqan. Árıne, shot ashqan qyzmeti úshin óziniń úlesin alǵany da haq. Alaıda polısııa oǵan qarsy eshqandaı qareket qylmaǵan. Dál sondaı qylmystyń birnesheýi Mamlıýt aýdanynda da bolǵan. Munda alaıaqtar qolǵa túsirgen barlyq 6 mln teńge 7 dropperdiń shotyna aýdarylǵan. Alaıda jergilikti polısııa bóliminiń tergeýshisi dropperlerge qarsy eshqandaı shara qoldanbaı, isti japqan. Osyndaı jaǵdaı basqa aýdandarda da bolyp jatyr. Mundaı faktilerdi alǵa tarta otyryp, prokýratýra polısııanyń ınternet alaıaqtyqqa qarsy kúresiniń dármensiz ekenin atap ótti. Dropperlerge qarsy eshqandaı áreket jasamaǵan tergeýshiler jaza shekpegen, qyzmetterinen alynbaǵan. Otyrys qorytyndysynda «Budan bylaı barlyq belgili dropperdi jaýapkershilikke tartý jumysy bastalsyn. Al óz jumysyna salǵyrttyqpen qaraǵan polısııa qyzmetkerleri jazaǵa tartylsyn», delingen tapsyrma berildi.
Soltústik Qazaqstan oblysy
