О́ndiristik qýaty joǵary óńir

Úkimet basshysy barǵan Aqtóbe rels-arqalyq zaýyty jylyna 430 myń tonnaǵa deıin: temirjol relsteri men pishindi ılek ónimderiniń keń nomenklatýrasy men arnaıy profılder jáne bas­qa da ónimder shyǵarady. Zaýytta rels­terdi termoberikteýdiń joǵary sapa­syn qamtamasyz etetin ınnovasııalyq teh­no­logııa qoldanylady. О́ndirilgen ónim eli­mizdiń temirjol qurylysynda paıdalanylady, sondaı-aq Túrkııa, TMD elderi, Estonııa, Latvııaǵa eksporttalady.

Jalpy, bıylǵy 8 aıda óńirdiń óner­kásip kólemi 6,9%-ǵa ósip, 1,7 trln teńgege deıin; óńdeý ónerkásibi – 15%-ǵa, 699,2 mlrd teńgege deıin ósti. О́ńirlik pýlǵa búginde TKM, qurylys ındýstrııasy, energetıka, munaı-gaz hımııasy sııaqty jáne basqa da salalarda quny 3,9 trln teńgeni quraıtyn 65 ınvestısııalyq joba kiredi. Olardy iske qosý 15 myń­nan asa azamatty jumyspen qamtýǵa múm­kindik beredi. Oljas Bektenov otandyq kásiporyndardy qoldaý – Úkimettiń basym mindeti ekenin atap ótti. Qoldaý sharalary kórsetiledi, sonymen birge ımportty almastyrýǵa áser etetin sapaly ári qoljetimdi taýarlar túrindegi nátıjeler qajet.

Aqtóbe ferroqorytpa zaýytyn aralaý kezinde Premer-mınıstr óndiris barysymen tanysty. Jobalyq qýaty jylyna 740 myń tonnadan asatyn zaýytta qoj óńdeý sehy, taý-ken baıytý jáne basqa da qosalqy nysandar jumys isteıdi. О́ndiriletin ferrohrom, ferrosılısıı jáne basqa qorytpalar asa berik bolat óndirýde, shoıyndy legırleý­de, sondaı-aq metallýrgııanyń basqa da baǵyttarynda paıdalanylady. Zaýytta 4060 jumys orny ashyldy. Kólemdi odan ári ulǵaıtý maqsatynda balqytý peshteriniń qýaty 300 myńnan 700 myń tonnaǵa deıin arttyryldy.

Oljas Bektenov ınnovasııalyq tehnologııalardy engizýdiń mańyzdy ekenin atap ótti, bul joǵary deńgeıde óńdelgen ónimniń sapasyn arttyryp qana qoımaı, sonymen qatar ónerkásiptik qaýipsizdik, ekologııa máselelerin sheshýge múmkindik beredi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha otandyq bızneske qajetti qoldaý kórsetilip jatyr. Alyp kásiporyndardyń óndiris kóleminiń ósýi óz kezeginde shektes salalardyń damýy­na, jańa jumys oryndaryn ashýǵa, adamdardyń ómir súrý sapasyn odan ári jaqsartýǵa serpin beredi.

«Akvatorııa-Aqtóbe» JShS óndiristik alańdaryn aralaý kezinde TKSh salasyn sapaly jańartý sharalaryna nazar aýdaryldy. Munda káriz-sorǵy stansalary, avtomattandyrylǵan jylý pýnktteri, blok-modýldik qazandyqtar, energetıkalyq resýrstar men sýmen jabdyqtaýdy esepke alý júıeleri jasalady. Kásiporynǵa «Damý» kásipkerlikti damytý qory arqyly jeńildigi bar qaryz túrinde memlekettik qoldaý kórsetildi, búginde munda 100-ge jýyq maman jumys isteıdi. Oljas Bektenov naryq suranystaryna basa nazar aýdara otyryp, shyǵarylatyn taýarlar jelisin odan ári keńeıtý qajettigin atap ótti.

Sondaı-aq Premer-mınıstr «Dina Market» JShS saýda-logıstıkalyq ortalyǵyna bardy. Kásiporynǵa memleket tarapynan 1 mlrd teńgeden asa somaǵa kredıt mólsherlemesin sýbsıdııa­laý túrinde qoldaý kórsetildi. 130 adam jumys oryndarymen qamtamasyz etildi. Bul – elimizdiń batysyndaǵy barlyq ınf­ra­qurylymmen jabdyqtalǵan alǵashqy «A» klasty satý qoımasy. Nysan­nyń taýarlardy tıeý jáne túsirý úshin paıdalanylatyn jeke temirjol jelisi bar. Logıstıkalyq ortalyqtyń qýaty 70 myń tonna júkti quraıdy.

SLO alańyn tekserý barysynda Oljas Bektenov ósip kele jatqan qajet­tilikti eskere otyryp, óńirdiń logıs­tıkalyq áleýetin odan ári damytýǵa nazar aýdardy. Qytaı baǵytyndaǵy av­to­­mobıl tasy­maly jyl saıyn 2 ese­­den astam ósim kórsetip otyrǵany, kon­teınerlik tasy­­maldar 2011 jylǵy 1 myń JFB-dan (jıyr­­­ma fýttyq balamasy) 2023 jyly 1 mln JFB-ǵa deıin óskeni atap ótildi.

«Memleket basshysy halyqqa Jol­daýynda kólik-logıstıka salasyn damytý­dyń strategııalyq basymdyǵyn atap ótti. Biz ózimizdi «Shyǵys – Batys» jáne «Soltústik – Ońtústik» baǵyttaryn­daǵy aǵyndardy qamtamasyz etetin Eýra­zııa ortalyǵyndaǵy kólik haby retinde damytyp kelemiz. Halyqaralyq júk aǵyndaryna qosylý arqyly biz óz aýmaǵymyzda júkterdi óńdeýdi qamta­ma­syz etýimiz kerek. Ol úshin tıisti termı­naldyq qýattar qurylýǵa tıis. Qolda­nystaǵy saýda-logıstıkalyq keshenderdi keńeıtýdi jáne iske qosýdy jandandyrý qajet»,  dep atap ótti O.Bektenov.

Premer-mınıstr Aqtóbe oblysyn­daǵy «Aıs-plıýs» JShS-ǵa baryp, óńir­degi agroónerkásiptik keshenniń damýy­­men tanysty. Kásiporynnyń taýarly-sút fermasy sekildi ózindik shıkizat bazasy bar. Jyl saıyn óńirde jáne odan tys jerlerde suranysqa ıe 40 myń tonnadan astam sút ónimderi shyǵarylady. О́ndiriste 400-den asa adam eńbek etedi.

«Otandyq sút ónimderimen tolyq ózin-ózi qamtamasyz etýge kóshý – Prezı­denttiń tapsyrmasy. Ony iske asyrý úshin bizde qajetti shıkizat, resýrstar, kadr­lar, tehnologııalar barlyǵy bar. Úkimet taýarly-sút fermalaryn iske qosýdy belsendi qoldaıdy jáne yntalandyrady. Investısııalyq salymdar, analyq mal basyn satyp alý, sút óndirý qunyn arzandatý, sondaı-aq jemshóp satyp alý shyǵyndary sýbsıdııalanady. Mundaı jobalar birden eki negizgi máseleni sheshý­ge tıis – elimizdi sapaly jáne arzan otandyq ónimmen qamtamasyz etý jáne aýyldyq jerlerdiń turǵyndary úshin jyl boıy jumys oryndaryn qurý»,  dep atap ótti Premer-mınıstr.

Sonymen qatar Úkimet basshysy Badamsha aýylyndaǵy birqatar nysandy aralap, energetıka sektoryndaǵy ınfraqurylymdyq máselelerdi sheshý jáne bilim berý sapasyn jaqsartý isimen tanysty.

Italııalyq «ENI» energetıkalyq kompanııasynyń jel elektr stansasyna barǵan kezde Premer-mınıstrge «Badamsha», «Badamsha-2» JES-niń jumysy týraly baıandaldy. Bul jobalardy iske asyrýǵa 69 mlrd teńge jeke ınvestısııa salyndy. Qazirgi ýaqytta «Badamsha-2» týrbınalary – elimiz bo­ıynsha eń irisi. Joba sheńberinde jyl saıynǵy elektr energııasyn óndirý shamamen 195 GVt*saǵ-ty quraıdy, bul shamamen 37 myń úı sharýashylyǵynyń energııa tutyný kórsetkishine teń jáne CO2 qaldyqtaryn jylyna 172 myń tonnaǵa qysqartýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq Premer-mınıstrge «QazMunaıGaz» UK» AQ-men birlesken joba – Mańǵystaý oblysynyń Jańaózen qala­syndaǵy gıbrıdti elektr stansa­sy­nyń iske asyrylý barysy týraly baıandaldy.

Arm Wind óndiristik qýatyn tekserý barysynda Oljas Bektenov ekono­mıkalyq turaqtylyqty ekologııa­lyq turaq­ty­lyq­pen úılestirýdiń mańyzdy ekenin basa aıtty jáne kómirteksizdendirý men shy­ǵaryndy mólsheriniń tómendigin eskere otyryp, energetıka ınfraqurylymyn odan ári damytý qajettigin atap ótti.

Jalpy, Aqtóbe oblysy boıynsha tutynylatyn elektr qýatynyń ortasha mólsheri 947 MVt, onyń ishinde jergilikti kózdermen generasııalaý 496 MVt-ty (52%) quraıdy. Elektr energııasynyń tapshylyǵy – 451 MVt (48%). Júktemeniń ósý dınamıkasyna, sondaı-aq KEGOC boljamyna súıene otyryp, 2028 jylǵa qaraı Aqtóbe oblysynda elektr energııasyn tutyný kólemi 1 270 MVt-ty quraıdy dep josparlanyp otyr.

«Jel jáne kún elektr stansalary «jasyl» energııa úlesin arttyrýǵa baǵyttalǵan jalpy jumystyń mańyzdy bóligi sanalady, olar búginde elimizdegi jal­py elektr energııasy kóleminiń 6%-yn qamtamasyz etedi. Sonymen qatar eli­mizdegi energetıka sektorynyń 70%-ǵa jýyǵy kómir elektr stansa­lary­na táýeldi. О́kinishke qaraı, JEO tozýy­nyń joǵary deńgeıi jáne qajet­tilik kóleminiń artýy energııaǵa táýeldi­likke alyp keledi. Biz muny elimizdiń soltús­tik óńirleri men Reseıden elektr qýatyn satyp alyp otyrǵan Aqtóbe oblysynyń mysalynan kórip otyrmyz. Uzaqmerzimdi energetıkalyq turaqtylyq úshin elimizge energııanyń ornyqty balamaly kózi qajet», dep atap ótti Premer-mınıstr.

Prezıdent tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda elimizdiń shaǵyn qalalary men aýyldaryndaǵy 1 myńǵa jýyq mektep jańǵyrtylyp, 1,5 myńnan asa pán kabıneti jabdyqtaldy.

«Sapaly bilim turǵylyqty jerine qaramastan barlyq turǵynǵa qoljetimdi bolýǵa tıis. Qala men aýyl arasynda bilim sapasyndaǵy alshaqtyqty azaıtý – Úkimet jumysynyń negizgi basymdyqtarynyń biri. Bul baǵytta biz halyqtyń, ásirese aýyldardaǵy azamat­tardyń áleýmettik ál-aýqaty men damýyna múddeli belsendi bıznesti tolyq qoldaımyz», dep atap ótti O.Bektenov.

Badamsha aýylynda Premer-mınıstr №2 orta mektepti jańǵyrtý nátıjelerin qarap shyqty. 55 jyl buryn salynǵan oqý orny óńirde alǵashqylardyń biri bolyp «Aýyldyq jerlerde tirek mektepterdiń áleýetin damytý» respýblıkalyq jobasyna endi. Zamanaýı jıhazdar, ınteraktıvti panelder, kompıýterler satyp alyndy, STEAM-zerthana, ART-stýdııa, telestýdııa, mýzyka kabıneti, Intellectum holl, kitaphana, akt jáne sport zaldary jabdyqtalǵan.

Bilim berýdi turaqty damytý qory­nyń dırektory Danııar Toqtarbaev baǵdarlamanyń maqsaty – elimizdiń 169 aýdan ortalyǵy men 27 monoqalasynyń árqaısysynda bir tirek mektep ashý ekenin aıtty. Aqtóbe oblysynda búginde 12 tirek mektep quryldy, olardyń árqaısysyna 3 shaǵyn jınaqtalǵan mektep bekitildi. Joba iske asyrylǵan 3 jyl ishinde elimizdiń 135 aýyldyq mektebinde materıaldyq baza jańartyl­dy, 5 myń muǵalim biliktilikti arttyrý baǵ­darlamasyna qatysty. NZM jetek­shi oqytýshylary bilim berý sapasy­nyń monıtorıngin qamtamasyz etedi, aýyl pedagogterin qarqyndy oqytý baǵdarlamasyn júrgizedi jáne olarǵa ádisnamalyq qoldaý kórsetedi.