Arhıvti jańartatyn ınnovasııa

Elimizdiń bes qalasyndaǵy je­tek­shi joǵary oqý oryndary­nan kelgen júz alpys bes qa­ty­sýshynyń basyn qosqan alǵashqy ha­ka­tonnyń ashylýynda Prezıdent Arhı­vi­niń dırektory Álııa Mus­ta­fına qut­tyqtaý lebizin bil­dirip, arhıvtiń bas­ty maqsaty qujattardyń saqtalýyn jáne qoljetimdiligin qamtamasyz etý bol­ǵan­dyqtan, qazirgi tańdaǵy arhıv salasyndaǵy za­manaýı IT sheshimder men jańa tehnologııa­lardy engizýdiń qajettiligin atap ótti. «Elimizde alǵash ret ótip otyrǵan jańa tehnologııalar jarysynda jańasha oılaý men kreatıvti paıymdaýdy meńgergen izdenis jolyndaǵy bilimdi jastar bir alańda bas qosty. О́z isine shyǵarmashylyq kózqaraspen qaraıtyn, jańa ıdeıalardy júzege asyra alatyn jastardyń jobasyna qoldaý bildirgimiz keledi. Búkil órkenıetti elderde arhıv isi ulttyq baılyq, mádenı qundylyq, strategııalyq-aqparattyq resýrs bolyp sanalady. Aqparattyq tehnologııalar ǵasyrynda arhıv qyzmetin paıdalanýdyń múmkindigi sheksiz. Biz ómir súrip otyrǵan qoǵam «arhıv – mańyzdy qaǵaz qujattardy saqtaıtyn oryn» degen qalyptasqan daǵdyly túsinikten arylyp keledi. Búgingi hakaton sııaqty ınnovasııalyq formattar dástúrli arhıv úderisterin jańartýǵa kómek­te­se­tinine senemin», dedi Álııa Mus­tafına saltanatty jıyndy sabaqtaǵan sózinde. Arhıv dırektory hakatonnyń Prezıdent Arhıviniń 30 jyldyq mereıtoıyna oraı uıymdastyrylyp otyrǵanyn da málim etti. Sondaı-aq Satbayev Universiti basshylyǵy men Yandex Qazaqstan qoldaýyna alǵys bildirdi. Ýnıversıtet rektory Meıram Begentaev hakaton qatysýshylaryna sáttilik tilep, belsendi jastardyń izdenis jolyndaǵy qadamy erekshe qýandyratynyn jetkizdi.

Alǵash ret arhıv isi salasyndaǵy ınno­vasııalyq tehnologııalyq sheshimderdi ázir­leýdi maqsat etken «Archive Hack: Aqyldy arhıv» hakatonynda Almaty, Astana, Taraz, Taldyqorǵan, Qaraǵandy qalalarynyń joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri men Almaty qalasyndaǵy mek­tepterdiń joǵary synyp oqý­shy­larynan qurylǵan 43 komanda jáne 20 jeke qatysýshy baq synady. Uıymdastyrýshylar qatysýshylarǵa tarıhı materıaldardy jáne Qazaqstannyń mádenı murasynyń derekterine qoljetimdi jáne qyzyqty she­shimder ázirleýdi tapsyrma etip belgi­lep berdi. Jańa tehnologııalar jarysyn­da usynylǵan jobalar Qazaqstan arhıv­­­teri­­­niń sıfrlyq jańǵyrýyndaǵy ma­ńyz­­­dy kezeń bolatynyn jas qa­tysý­shylar qa­pe­rine alyp, óz kezeginde arhıv­tik derekterge qol­jetimdilikti jaqsartý, olar­dy sıfr­landyrý, qorǵaý jáne saqtaý baǵy­t­ynda jobalar ázirleýdiń úlgilerin usyn­dy.

Uıymdastyrýshylardyń pi­­ki­­rinshe, jastardyń arhıv qyz­­metine qyzyǵyp, arhıvterge kele bastaǵany qýanarlyq ári quptarlyq is. Eki kún boıy fo­rýmǵa qatysýshylar táji­rı­­beli sarapshylarmen birge ózekti máselelerdi belsendi túrde tal­qylap, damýdyń úlgilerin kór­setip, batyl ári naqty she­shimder usyndy. Máselen, kelgen komandalar jınaqtaý úde­ris­terin sıfrlandyrýǵa nazar aý­daryp, arhıv aqparatyn izdeý úde­risterine jasandy ıntellekt engi­zýdi usyndy. Arhıv aqparatyn saq­taýdy jáne esepke alýdy avto­mat­tandyrý máselelerine de kóńil bóldi.

Hakatonǵa QBTÝ-dan kelip qatysyp jatqan 3-kýrs stýdenti Bolat Ǵazız bul is-sharanyń óz qarymyn tanytýǵa berilgen múmkindik alańy ekenin aıtty. Onyń aıtýynsha, arhıv isin sıfrlandyrý ǵylymnyń jandanýyna jol ashady. Al Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıtetiniń 1-kýrs stýdenti Mádı Orazbaev jáne onyń tórt seriginen turatyn komanda jasandy ıntellekt pen OCR jáne mashınalyq oqytýdy paıdalana otyryp, qol­jazbalardy taný júıe­si nemese búlingen mátin­derdi sandyq qalypqa kel­tirý tapsyrmasyn oryndaýdy birden bastap ketti. Sapasy joq, tasqa qashalǵan nemese sarǵaıǵan qaǵazdaǵy óshe bastaǵan jazýdy jasandy ıntellekt kómegimen kompıýter túsinip oqıtyn jaǵdaıǵa keltirý kózdelgen. Bilim-biligine sengen bes stýdent 8-10 saǵat ishinde osy tapsyrmany oryndap shyǵýy kerek, úlgerý úshin jan-jaǵyna qaraılaýǵa murshasy bolmaı, qyzý jumysqa kirisken. Al Elýbaı Abaı – mektep oqýshysy, №78 mamandandyrylǵan lı­seı­diń 11-synyp oqýshysy ózi oqıtyn bilim ordasynan jalǵyz qatysyp jatqandyqtan, esh komandaǵa ilikpeı, jeke-dara qatysqan. Eger Abaı jańa tehnologııalar básekesinde arhıv isin jeńildetetin oń sheshim, utymdy nátıje kór­sete alsa, Satbayev Universiti oqý grantyn utyp alýy ábden múmkin. О́ıtkeni arhıvshi mamandar men IT-bıznes ókilderinen turatyn kásibı qazylar alqasy myqty komandalar men jekelegen jeńimpazdar úshin arnaıy júldeler daıyndaǵan.

Bar­lyq qatysýshy dıplomdarmen marapattalyp, jeńgen komandalardyń qaty­sý­shy­lary joǵary oqý oryn­­­­­da­­­rynyń bilim ser­­tıfıkattaryn ıe­­­lendi. Sondaı-aq júl­degerler Yandex Qazaqstan usyn­ǵan qa­r­jylaı syı­lyqtardyń ıesi atana­dy, al jalpy júlde qory 3 000 000 teńgeni qu­ra­dy.

Sonymen, qazylar alqasy úsh negizgi seksııa boıynsha eki kún qyzý ótken jarysta usynyl­ǵan úzdik jobalardy anyqtady: «Young Archivists Initiative» – Eń úzdik mektep jobasy: 1-oryn Taraz qalasy №41 A.Pýshkın atyndaǵy mektep oqýshylarynan quralǵan «Time Keepers» komandasy, 2-oryn Almaty qalasy №113 mektep gımnazııasynyń oqýshylary­nan quralǵan «Stars» komandasy, 3-oryn Almaty qalasy Mahat­ma Gandı atyndaǵy №92 mamandandyrylǵan lıseıinen kelgen «Gandı» komandasy.

«Designing Heritage» – Eń úzdik brendbýk dızaıny: 1-oryn Almaty qalasy №79 mektep-gımna­zııasynyń «Eleven VG» komandasy, 2-oryn Almaty qalasy Mahatma Gandı atyndaǵy №92 mamandandyrylǵan lıseıinen kelgen «TRV designers» komandasy, 3-oryn Satbayev Universiti men Halyqaralyq aqpa­rattyq tehnologııalar ýnıversıteti «Triple-A» komandasy.

«Tech Solutions for Heritage» – Eń úzdik ınnovasııalyq sheshim: 1-oryn Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıtetinen kelgen «Adapteam» komandasy, 2-oryn Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń «KBTU_ hachaton_enjoyers» komandasy, 3-oryn HATÝ-dyń «Spark Studio» komandasy.

«Eń úzdik mektep jobasy» boıynsha úzdik tep tanylǵan Taraz qalasynan kelgen A.Pýsh­kın atyndaǵy №41 mektep oqýshy­larynyń «Time Keepers» komandasy múshe­lerine Satbayev Universiti bilim granty berildi.

Bilim saıysynda qyzyqty usynys­tardyń kóp bolǵanyna qaramastan, haka­tonǵa qatysqan bolashaq jas maman­dardyń jobalary arhıv qyzmetin zamanaýı baǵytta damytýǵa dál búgin atsalysady degendi bildirmek emes. Aldaǵy ýaqytta is júzinde qoldaný úshin tájirıbeli mamandarmen birge jan-jaqty pysyqtalyp, jetildirýdi qajet etetin bul jobalar qanat­qaqty bolýymen mańyzdy. Is-sha­ranyń taǵy bir mańyzdy aspektisi, jas da­ryn­dardyń bir-birimen tanysyp, jandy pikirtalas órbitip, toppen jumys isteý ba­rysynda shyǵarmashylyq pen ınnova­sııa­ny ushtastyra alǵany. Hakatonǵa engen osy bıznes-jospardyń barlyǵy jańa she­shimder men ıdeıalardy tabýǵa jáne ko­mandalardyń biregeı jobalaryn ja­saý­ǵa yqpal etpek.

ALMATY