Elimizdiń bes qalasyndaǵy jetekshi joǵary oqý oryndarynan kelgen júz alpys bes qatysýshynyń basyn qosqan alǵashqy hakatonnyń ashylýynda Prezıdent Arhıviniń dırektory Álııa Mustafına quttyqtaý lebizin bildirip, arhıvtiń basty maqsaty qujattardyń saqtalýyn jáne qoljetimdiligin qamtamasyz etý bolǵandyqtan, qazirgi tańdaǵy arhıv salasyndaǵy zamanaýı IT sheshimder men jańa tehnologııalardy engizýdiń qajettiligin atap ótti. «Elimizde alǵash ret ótip otyrǵan jańa tehnologııalar jarysynda jańasha oılaý men kreatıvti paıymdaýdy meńgergen izdenis jolyndaǵy bilimdi jastar bir alańda bas qosty. О́z isine shyǵarmashylyq kózqaraspen qaraıtyn, jańa ıdeıalardy júzege asyra alatyn jastardyń jobasyna qoldaý bildirgimiz keledi. Búkil órkenıetti elderde arhıv isi ulttyq baılyq, mádenı qundylyq, strategııalyq-aqparattyq resýrs bolyp sanalady. Aqparattyq tehnologııalar ǵasyrynda arhıv qyzmetin paıdalanýdyń múmkindigi sheksiz. Biz ómir súrip otyrǵan qoǵam «arhıv – mańyzdy qaǵaz qujattardy saqtaıtyn oryn» degen qalyptasqan daǵdyly túsinikten arylyp keledi. Búgingi hakaton sııaqty ınnovasııalyq formattar dástúrli arhıv úderisterin jańartýǵa kómektesetinine senemin», dedi Álııa Mustafına saltanatty jıyndy sabaqtaǵan sózinde. Arhıv dırektory hakatonnyń Prezıdent Arhıviniń 30 jyldyq mereıtoıyna oraı uıymdastyrylyp otyrǵanyn da málim etti. Sondaı-aq Satbayev Universiti basshylyǵy men Yandex Qazaqstan qoldaýyna alǵys bildirdi. Ýnıversıtet rektory Meıram Begentaev hakaton qatysýshylaryna sáttilik tilep, belsendi jastardyń izdenis jolyndaǵy qadamy erekshe qýandyratynyn jetkizdi.

Alǵash ret arhıv isi salasyndaǵy ınnovasııalyq tehnologııalyq sheshimderdi ázirleýdi maqsat etken «Archive Hack: Aqyldy arhıv» hakatonynda Almaty, Astana, Taraz, Taldyqorǵan, Qaraǵandy qalalarynyń joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri men Almaty qalasyndaǵy mektepterdiń joǵary synyp oqýshylarynan qurylǵan 43 komanda jáne 20 jeke qatysýshy baq synady. Uıymdastyrýshylar qatysýshylarǵa tarıhı materıaldardy jáne Qazaqstannyń mádenı murasynyń derekterine qoljetimdi jáne qyzyqty sheshimder ázirleýdi tapsyrma etip belgilep berdi. Jańa tehnologııalar jarysynda usynylǵan jobalar Qazaqstan arhıvteriniń sıfrlyq jańǵyrýyndaǵy mańyzdy kezeń bolatynyn jas qatysýshylar qaperine alyp, óz kezeginde arhıvtik derekterge qoljetimdilikti jaqsartý, olardy sıfrlandyrý, qorǵaý jáne saqtaý baǵytynda jobalar ázirleýdiń úlgilerin usyndy.
Uıymdastyrýshylardyń pikirinshe, jastardyń arhıv qyzmetine qyzyǵyp, arhıvterge kele bastaǵany qýanarlyq ári quptarlyq is. Eki kún boıy forýmǵa qatysýshylar tájirıbeli sarapshylarmen birge ózekti máselelerdi belsendi túrde talqylap, damýdyń úlgilerin kórsetip, batyl ári naqty sheshimder usyndy. Máselen, kelgen komandalar jınaqtaý úderisterin sıfrlandyrýǵa nazar aýdaryp, arhıv aqparatyn izdeý úderisterine jasandy ıntellekt engizýdi usyndy. Arhıv aqparatyn saqtaýdy jáne esepke alýdy avtomattandyrý máselelerine de kóńil bóldi.
Hakatonǵa QBTÝ-dan kelip qatysyp jatqan 3-kýrs stýdenti Bolat Ǵazız bul is-sharanyń óz qarymyn tanytýǵa berilgen múmkindik alańy ekenin aıtty. Onyń aıtýynsha, arhıv isin sıfrlandyrý ǵylymnyń jandanýyna jol ashady. Al Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıtetiniń 1-kýrs stýdenti Mádı Orazbaev jáne onyń tórt seriginen turatyn komanda jasandy ıntellekt pen OCR jáne mashınalyq oqytýdy paıdalana otyryp, qoljazbalardy taný júıesi nemese búlingen mátinderdi sandyq qalypqa keltirý tapsyrmasyn oryndaýdy birden bastap ketti. Sapasy joq, tasqa qashalǵan nemese sarǵaıǵan qaǵazdaǵy óshe bastaǵan jazýdy jasandy ıntellekt kómegimen kompıýter túsinip oqıtyn jaǵdaıǵa keltirý kózdelgen. Bilim-biligine sengen bes stýdent 8-10 saǵat ishinde osy tapsyrmany oryndap shyǵýy kerek, úlgerý úshin jan-jaǵyna qaraılaýǵa murshasy bolmaı, qyzý jumysqa kirisken. Al Elýbaı Abaı – mektep oqýshysy, №78 mamandandyrylǵan lıseıdiń 11-synyp oqýshysy ózi oqıtyn bilim ordasynan jalǵyz qatysyp jatqandyqtan, esh komandaǵa ilikpeı, jeke-dara qatysqan. Eger Abaı jańa tehnologııalar básekesinde arhıv isin jeńildetetin oń sheshim, utymdy nátıje kórsete alsa, Satbayev Universiti oqý grantyn utyp alýy ábden múmkin. О́ıtkeni arhıvshi mamandar men IT-bıznes ókilderinen turatyn kásibı qazylar alqasy myqty komandalar men jekelegen jeńimpazdar úshin arnaıy júldeler daıyndaǵan.
Barlyq qatysýshy dıplomdarmen marapattalyp, jeńgen komandalardyń qatysýshylary joǵary oqý oryndarynyń bilim sertıfıkattaryn ıelendi. Sondaı-aq júldegerler Yandex Qazaqstan usynǵan qarjylaı syılyqtardyń ıesi atanady, al jalpy júlde qory 3 000 000 teńgeni qurady.
Sonymen, qazylar alqasy úsh negizgi seksııa boıynsha eki kún qyzý ótken jarysta usynylǵan úzdik jobalardy anyqtady: «Young Archivists Initiative» – Eń úzdik mektep jobasy: 1-oryn Taraz qalasy №41 A.Pýshkın atyndaǵy mektep oqýshylarynan quralǵan «Time Keepers» komandasy, 2-oryn Almaty qalasy №113 mektep gımnazııasynyń oqýshylarynan quralǵan «Stars» komandasy, 3-oryn Almaty qalasy Mahatma Gandı atyndaǵy №92 mamandandyrylǵan lıseıinen kelgen «Gandı» komandasy.
«Designing Heritage» – Eń úzdik brendbýk dızaıny: 1-oryn Almaty qalasy №79 mektep-gımnazııasynyń «Eleven VG» komandasy, 2-oryn Almaty qalasy Mahatma Gandı atyndaǵy №92 mamandandyrylǵan lıseıinen kelgen «TRV designers» komandasy, 3-oryn Satbayev Universiti men Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıteti «Triple-A» komandasy.
«Tech Solutions for Heritage» – Eń úzdik ınnovasııalyq sheshim: 1-oryn Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnıversıtetinen kelgen «Adapteam» komandasy, 2-oryn Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń «KBTU_ hachaton_enjoyers» komandasy, 3-oryn HATÝ-dyń «Spark Studio» komandasy.
«Eń úzdik mektep jobasy» boıynsha úzdik tep tanylǵan Taraz qalasynan kelgen A.Pýshkın atyndaǵy №41 mektep oqýshylarynyń «Time Keepers» komandasy múshelerine Satbayev Universiti bilim granty berildi.
Bilim saıysynda qyzyqty usynystardyń kóp bolǵanyna qaramastan, hakatonǵa qatysqan bolashaq jas mamandardyń jobalary arhıv qyzmetin zamanaýı baǵytta damytýǵa dál búgin atsalysady degendi bildirmek emes. Aldaǵy ýaqytta is júzinde qoldaný úshin tájirıbeli mamandarmen birge jan-jaqty pysyqtalyp, jetildirýdi qajet etetin bul jobalar qanatqaqty bolýymen mańyzdy. Is-sharanyń taǵy bir mańyzdy aspektisi, jas daryndardyń bir-birimen tanysyp, jandy pikirtalas órbitip, toppen jumys isteý barysynda shyǵarmashylyq pen ınnovasııany ushtastyra alǵany. Hakatonǵa engen osy bıznes-jospardyń barlyǵy jańa sheshimder men ıdeıalardy tabýǵa jáne komandalardyń biregeı jobalaryn jasaýǵa yqpal etpek.
ALMATY