San Shýe alda keledi
Tizimniń basynda eksperımentaldy qytaı jazýshysy San Shýe tur. Ol qazir esimi jıi atalatyn tanymal qalamger. О́tken jyly da esimi Nobeldiń qysqa tizimine engen. San Shýeniń kitaptary jóninde «Qytaıdaǵy dástúrli ádebı stılderdiń sheńberin buzdy» degen oń pikirler aıtylyp kele jatqanyna da birtalaı jyl boldy. «Mo Iаnǵa jaqynda ǵana berdik qoı» degen ishki esep bolmasa, San Shýeniń bul syılyqty alyp ketýi de yqtımal. Sonymen, «onyń qaı shyǵarmasynyń aty ozyp tur» degen suraq ta qoıylary ras, ony da aıtalyq. Shaǵyn áńgimeler jınaǵy shet tilderine kóp aýdarylǵan, ásirese aǵylshyn tildi oqyrman jaqsy biledi. Avtordyń eń sońǵy romany, 2019 jyly jaryq kórgen «Jalańaıaq dáriger» atty shyǵarmasy Nobel komıtetiniń nazaryn aýdaryp otyr.
Harýkı Mýrakamı – 12/1
Bıyl japon jazýshysy Harýkı Mýrakamıge osy ádebı syılyqty berýge taǵy bir múmkindik týyp otyr. Onyń 1987 jyly jaryq kórgen «Norvegııa ormany» atty nostalgııalyq-romantıkalyq romany álem jurtshylyǵynyń nazaryn aýdarǵany ras. Sodan beri ol tynbaı «Jaǵadaǵy Kafka» sııaqty romanyn jazyp, qazir modaǵa aınalǵan sıqyrly realızm taqyrybyn keńinen tanymal etti. Osyǵan deıin dańqy asqan qalamgerlerge berilip kele jatqan álemdik ádebıettegi barlyq úlken syılyqtardy jeńip alǵan ol endi Nobel syılyǵyn ǵana kútip otyr.
Jerald Mýrnan men Laslo Krasnahorkaı – 14/1
Nobel syılyǵyn jiti qadaǵalap júrgen álemdik BAQ-ta bıylǵy úmitkerler týraly ártúrli saraptama bar. Al meniń oıymsha, bıyl aýstralııalyq jazýshy Jerald Mýrnannyń baǵy janýy múmkin. Oǵan ilese majar jazýshysy Laslo Krasnahorkaı da alpaýyt syılyqtan dámeli. 84 jastaǵy Mýrnan – osyǵan deıin esimi kóp atalmaǵan qalamger, biraq biletinder onyń shyǵarmashylyǵyn joǵary baǵalaǵan.
Basqa kimder baq synaýda?
Árkimniń oıynda ár jazýshy osy syılyqty alýǵa laıyqty degen ózindik tizim bar. Mysaly, amerıkalyq jazýshy Tomas Pınchonnyń da basqalardan bási tómen emes ekeni aıdan anyq. Onyń postmoderndik romandary, sonyń ishinde hameleondyq qubylysty beınelegen «Kempirqosaq» sııaqty romany jazýshy esimin Nobel sahnasyna alyp shyǵýy da ǵajap emes.
Al orys jazýshysy Lıýdmıla Ýlıskaıa jóninde boljamdar ártúrli. Kremldik pıǵyldaǵy saıasat pen Pýtınniń Ýkraınaǵa basyp kirýin qatty synaıtyn L.Ýlıskaıa «Novaıa gazetada» soǵysty ashyq túrde aıyptaǵannan beri Berlınde turady. Margaret Etvýdtiń aty sońǵy kezde jıi atalyp júr. Onyń 1985 jyly shyqqan «Qyzmetshi qyzdyń ertegisi» romany ótkir femınıstik obektıv arqyly ǵylymı-fantastıkalyq taqyryptardy qamtıtyn keń aýqymdy shyǵarma retinde tanyldy. Syılyq almasa da, Margarettiń bul shyǵarmasy halyqaralyq sensasııa bolyp qala beredi.
