Jasandy ıntellekt tehnologııasynyń damýy adamdardy aldaýdyń jańa tásilderine jol ashty. Alaıaqtar neırondyq jelilerdi paıdalanyp, adamdardyń daýysyn, beınesin, mátinderin kóshirip, kórgensizdikke basyp júr. Amerıkalyq sarapshylardyń pikirinshe, AI tehnologııalarynyń, ásirese generatıvti AI men dıpfeık tehnologııalarynyń damýy alaıaqtyqty jańa deńgeıge shyǵarǵan. Mysaly, 2023 jyly AQSh-ta tek bıznes-elektrondyq hattardy buzý arqyly alaıaqtar 2,7 mıllıard dollar shyǵyn keltirgen. 2027 jylǵa qaraı bul san 11,5 mıllıard dollarǵa jetýi múmkin degen qorqynysh ta bar. Al Qytaıda osy ádistiń qurbany bolǵan bir kásipker 610 myń dollarynan aıyryldy. Alaıaqtar onyń jaqynynyń beınesin qoldanyp, beıneqońyraý jasap, iri somany aýdaryp jibergen.
Mundaı oqıǵalar bizdiń elde de bolyp jatyr. Kún saıyn qanshama adam «Meniń atymnan aqsha surasa, mán bermeńizder, alaıaqtar alqymymnan alyp jatyr» dep degbirsizdenedi. «FaceBook» áleýmettik jelisine qarasańyz, bul tizbekte depýtattar, ártúrli sala mamandary, tipti ımamdar da bar.
Úreıi bir úrikken jurtty qarap otyryp, qarjy salasynyń mamany Aıbar Oljaevtyń myna bir jazbasyna jolyǵyp qaldym: «Alaıaqtar dıpfeıkti paıdalanyp, dosymyzdy top etkizdi. Beıneqońyraýmen aǵasynyń atynan habarlasqan. Týra sol aǵasy, túri, daýysy. Kólik jóndeýge ustap otyrǵan aqshasyn bere salǵan. Eshkimge aqsha bermeńizder. Aqparatty úsh ret tekserińizder. Kúmánshil bolyńyzdar». Rasynda, kez kelgen aqparatty jiti tekseristen ótkizgen jón.
– Iá, qazir ózderińiz biletindeı, jelide túrli alaıaqtyq júıeler bar. Ishki ister mınıstrligimen birlesip, jumystar júrgiziledi. Eger jaqyn adamyńyz sizge óz nómirinen qońyraý shalyp, óz daýysymen sóılesetin bolsa, sizben neırondyq jeli sóılesip jatqanyn túsinbeı de qalasyz. Vıdeo arqyly habarlassa, jaǵdaı tipti qıyn. Bar aıla osynda jatyr, – degen túsinikteme bergen edi Jasandy ıntellekt ınfraqurylymy basqarmasynyń bas sarapshysy Saıasat Nurbaqytbek.
Alaıaqtardyń kózi áýeli «Instagram» jelisindegi blogerlerge túsedi. Sebebi oqyrmandary kóp ári jeńil aqshaǵa qumar. Beınejazba jarııalap, oqyrmandaryn siltemeden ótýge shaqyryp, aqshalaı syılyqtar taratyp jatqanyn aıtyp, jarǵa jyǵylatyndar kóp. Biraz ýaqyt ótkennen keıin áldekimder buzyp kirgenin jáne beınejazbada ózi emes ekenin aıtyp, oqyrmandaryna úndeý joldap ta jatady. Jaqynda ǵana osyndaı bir jaıt bolǵan. Ony «Qazaqstan» arnasy jarııalady. Hakim Mýkaram degen bloger jasandy ıntellekt arqyly jasalǵan alaıaqtyqtyń qurbany bolǵan. Tek ózi ǵana emes, oǵan sengen qansha adam qaltasynan qaǵyla jazdady.
– Meniń «Instagram» paraqshamdy buzyp kirdi. Alaıaqtar óz jobalaryn júrgizip jatyr, aldanyp qalmańyzdar. Profıldegi siltemege ótpeńizder. О́zime de túsiniksiz saıt. Quqyq qorǵaýshylarǵa júginip jatyrmyn, – degen ol.
Osylaı opyq jep jatqandardyń shegi men sheti kóriner emes. Bankter men qarjy mekemeleri de bul bylyqtan aman qalý maqsatynda júıelerin jańartyp jatyr. Biraq olardyń qoldanatyn tehnologııalary keıde shabýyldardy toqtatýǵa jetkiliksiz bolyp jatady.
– Jaǵdaı kúnnen-kúnge shıelenisip barady. Eldegi bedeldi azamattardyń túrin kórip, daýysyn estigen alaıaqtar jasandy ıntellektini paıdalanyp, qylmysqa baryp júr. Osy turǵyda halyqqa kómek kórsetý ortalyqtaryna júginip, shyndyqqa kóz jetkizýge bolady. Qazir Ishki ister mınıstrligimen birlesip, kıberqylmysqa jol bermeý tetikterin izdep jatyrmyz. Iаǵnı aldaǵy ýaqytta ákkiler jasandy ıntellektini paıdalana almaıtyndaı sharalar qabyldanady, – deıdi Krımınaldyq polısııa departamentiniń asa mańyzdy ister jónindegi aǵa jedel ýákili Qanysh Ashjanov.
Memleket óz tarapynan qorǵaý amaldaryn jasaı jatar. «Ýaqyttyń enshisi» degen tirkesti taǵy da qoldana turaıyq. Al halyq qorǵaný amaldaryn jasaý kerek. Sol sebepti álem sarapshylarynyń keńesterin qysqasha usynaıyn. Jasandy ıntellekt arqyly jasalatyn alaıaqtyqtan qorǵanýda mynalar mańyzdy:
- Jeke málimetterińizdi bóliser kezde saýysqannan da saq bolyńyz. Alaıaqtar kóbine jeke málimetterdi fıshıng shabýyldary arqyly jınaıdy.
- Aldyńǵy qatarly qaýipsizdik baǵdarlamalaryn ornatyńyz. Bul baǵdarlamalar AI arqyly jasalǵan alaıaqtyqtardy, mysaly, dıpfeıkter men jalǵan chat qosymshalaryn anyqtap, aldyn alýǵa kómektesedi.
- Eki faktorly aýtentıfıkasııa (2FA) paıdalaný arqyly eseptik jazbalaryńyzdy qorǵańyz. Bul shara eseptik jazbalaryńyzǵa ruqsatsyz kirýdi qıyndatady.
- Jasandy ıntellekt arqyly jasalatyn alaıaqtyq ádisteri týraly habardar bolyp, ózgelerge de eskertý jasańyz.
