Kitaphana – shyraıly shahardyń mádenı-aqparattyq ortalyǵy. Rýhanı ordanyń mereıtoıyna alystan at terletip kelgen Ulttyq akademııalyq kitaphana basshysy Ǵazıza Qudaıbergen men Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq kitaphanasynyń dırektory Baqytjamal Ospanova quttyqtaý lebizderin arnady.
Saltanatty is-sharany ashqan qala ákiminiń orynbasary Sársen Quranbek ákim Ǵabıt Syzdyqbekovtiń quttyqtaý hatyn oqyp berdi. Kitaphananyń «Ál-Farabı» atyn ıelenýine úles qosqan farabıtanýshy ǵalym, professor, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Jaqypbek Altaev. Ol óz sózinde ujymdy mereıtoıymen quttyqtap, ǵulama ǵalymnyń ómiri men eńbekterinen birshama estelik aıtty.
Ǵalymnyń eń úlken eńbegi «Qaıyrymdy qala turǵyndary» traktaty ekeni aıan. Onda babamyz qaıyrymdy qala bolýda onyń turǵyndary baqytqa jetý jolynda bir-birine kómektesip, árkim ózine júktelgen mindetti minsiz atqarýy kerektigin aıtady. Mundaı fılosofııalyq oı sonaý Aplaton zamanynan keshegi Tomas Mordyń, tipti búgingi jańa ǵasyr oıshyldarynyń sanasyn san tolǵantyp kelgeni belgili. Solardyń ishinde Islam, Shyǵys ǵulamalarynan birinshi bolyp tyńnan túren salǵan, adamzattyń kirshiksiz qoǵamyn qurýǵa teorııalyq negizdemesin jasaýǵa tyrysqan Ál-Farabı edi. Sol turǵyda ol Islam áleminde ǵana emes, Eýropanyń fılosofııalyq ǵylymynda da shoqtyǵy bıik ǵalym bolyp qaldy. Ǵulamanyń paıymynsha, órkenıet teńizdiń nemese ózenniń jaǵasyndaǵy qalalarda órkendep damıdy. Sondaı-aq qaıyrymdyǵa qarama-qarsy, qaıyrsyz, qatygez qalalar da bolady. Eger qoǵamda arsyzdyq, qylmys jaılasa ondaı qala qaıyrsyz, qasıetsiz mekenge aınalady. Oıshyldyń pikirinshe, izgilikti ustap tura almaǵan qaıyrymdy qala orta jolda baǵytynan aınyp, jaman qoǵamǵa ózgerip ketýi múmkin. Babamyz qaıyrymdy qalany adamnyń aǵzalaryna uqsatady. Aǵza músheleri ártúrli bolǵanymen, árqaısysynyń mańyzy erekshe. Sol sekildi qaıyrymdy qalada turǵyndary túrli qyzmet atqarǵanymen, báriniń ılegeni bir teriniń pushpaǵy bolýǵa tıis. Sonaý onynshy ǵasyrda jaryq kórgen Ál-Farabı eńbegi jańa ǵasyr ǵalymdarynyń, búgingi ǵylymı ortanyń áli kúnge deıin qyzyǵýshylyǵyn týdyryp keledi. О́z zamanynda túrli ǵylymdardyń tóńireginde qundy eńbekter qaldyrǵan babamyzdyń murasy keıingi urpaqqa rýhanı azyq bolyp qala bereri sózsiz.
Qalalyq ǵylymı-ámbebap kitaphananyń ǵulama ǵalym Ál-Farabıdiń atyn ıemdenýi tegin emes. О́ıtkeni Otyrar jerinen shyqqan oıshyl tereń bilimimen, fılosofııalyq paıymy, zertteý eńbekterimen óz zamanynda tórtkúl dúnıeni tańǵaldyrǵany belgili. Sol oraıda ol qazaqtyń ǵana emes, kúlli Islam áleminde úlken qurmetke ıe ǵalym. Búginde saıasattanýshy, áleýmettanýshylar minsiz qoǵam qurýdy zertteý taqyryptarynyń basty ózegi etip alǵany jasyryn emes. Osy rette ǵalymnyń eńbegi jańasha kózqarastar qalyptastyrýǵa áli de súbeli úles qosa beredi degen senim mol.
Ǵylymı jıynǵa ǵalym, fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty Sáken Májinbekov moderatorlyq jasady. Konferensııaǵa ǵalymdardan bólek elimizdiń ár óńirinen kitaphanashylar kelip qatysty.
On jylda kitaphana qandaı jetistikke jetti degen saýalǵa jaýap retinde tómendegi statıstıkalyq málimetterdi keltirgendi jón kórdik. Máselen, bastapqy kezde kitaphana qory 18 myńnan astam kitapty qurasa, qazir mundaǵy oqýlyqtar sany 400 myńnan asady. Onyń 200 myńǵa jýyǵy qazaq tilindegi basylymdar. Kitaphananyń turaqty oqyrman sany alǵashqy ýaqytta 18 myńnyń ústinde bolatyn. Búginde kitapqumar jandar 30 myńnan asyp jyǵylady. Osydan on jyl buryn 200 myńnan artyq adam kitaphana esigin qaǵatyn. Osy kúnde kelýshiler sany 300 myńnan astam adamǵa ulǵaıdy. Iаǵnı statıstıka jyl saıyn rýhanı ortalyqqa bas suǵatyn oqyrmandardyń kóbeıip kele jatqanyn kórsetedi. Birinshi kezderi qolǵa beriletin kitaptar 500 myńǵa jýyq bolsa, sońǵy derekterde 600 myńnan astam oqýlyq oqyrman qolyna tıgen. Rýhanı orda zaman kóshinen qalmaýǵa tyrysyp keledi. Sondyqtan sıfrlyq tehnologııa bul jerde de keńinen qoldanylyp jatyr. Zamanaýı ádis arqyly qazirgi tańda kitaphananyń elektrondyq kitap qory 6790-ǵa, onyń ishinde sıfrlyq túrdegi oqýlyqtar 780-ge jetti. Sonymen birge 63 dana kitaptyń QR kody jasaldy.
Ál-Farabı atyndaǵy ǵylymı-ámbebap kitaphananyń dırektory Anar Japparqulova konferensııada baıandama oqyp, rýhanı ortalyqtyń atqarǵan jumystary, qolǵa alǵan jobalary men basqa da jetistikteri týraly aıtyp berdi. Kitaphanany osy jyldar aralyǵynda Zákıra Párimbekova, Kúlııa Aıdarbekova syndy mádenıet salasynyń maıtalmandary basqardy. Kitaphana 2014-2017 jyldary sol kezdegi Ońtústik Qazaqstan oblysy aýmaǵyndaǵy 424 kitaphanalar jelisinde ǵylymı-ádistemelik ortalyqtyń rólin atqardy. Alǵashqy jyldary «Kitap jáne otbasy» taqyrybynda oblystyq kitaphanashylar forýmy, «Kitaphanalyq kerýen» atty zııaly qaýym ókilderiniń shalǵaı aýdan oqyrmandarymen kezdesýi, «Aýdandar kóshi – kitaphanada» sekildi kóptegen joba iske asyryldy. 2015 jyly Qazaq handyǵynyń qurylǵanyna 550 jyl tolýyna oraı «Qazaq handyǵy – tarıhtyń túp qazyǵy» taqyrybynda tarıhshy ǵalymdardyń qatysýymen oqyrmandar konferensııasy uıymdastyryldy. Odan bólek, abaıtanýshy ǵalym, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor M.Myrzahmetovtiń 85 jyldyǵyna oraı ǵylymı-teorııalyq konferensııa ótti. Aqyn Muhtar Shahanovtyń «Shámshiniń ǵumyrlyq geometrııasy» atty jańa kitabynyń tusaýy osy kitaphanada kesildi. 2016 jyldyń kúzinde qazirgi tańda qalamyzdyń balaýsa oqyrmandaryna qyzmet kórsetip otyrǵan «Aqerke» balalar zaly ashyldy. 2017 jyly «Ońtústikfılm» mekemesi men kitaphana arasynda memorandým jasaldy. Memorandým aıasynda ulttyq rýhty jandandyrý, salt-dástúr, ádet-ǵurypty nasıhattaý maqsatynda «Aqerke» balalar zalynda «SAQ» kınostýdııasynyń balalarǵa arnalǵan anımasııalyq fılmderi toqsan saıyn kórsetilip turdy. 2018 jyly kitaphanada adamdardy bir-birimen til tabystyratyn, oqý, shyǵarmashylyq turǵysynan baılanystyratyn qoǵamdyq keńistik – kovorkıng ortalyǵy ashyldy.
A.Japparqulova 2018-2019 jyldary «Týǵan jer», «100 jańa esim» jobasynyń alar orny aıryqsha bolǵanyn atap ótti. Sonyń aıasynda Ońtústik óńirinen shyqqan tulǵalardy halyqqa pash etý, olardyń eńbekterin jastarǵa nasıhattaý maqsatynda kitaphanada «100 jańa esim» tizimine engen tulǵalarmen kezdesýler júıeli túrde uıymdastyryldy. Máselen, abaıtanýshy, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Omar Jálelulymen, qoǵam qaıratkeri Shalataı Myrzahmetovpen, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Orazkúl Asanǵazyqyzymen, toǵyzqumalaqtan álem chempıony Ásel Dalıevamen, jas kásipker Syrym Ertaevpen ótken kezdesý keshteri jastardyń boıyna jiger men rýh syılady. Bastapqy kezde kitaphananyń ataýy «Otyrar» boldy. Keıin 2020 jyl Ál-Farabıdiń týǵanyna 1150 jyl tolýyna oraı, ǵalymdardyń, zııaly qaýym ókilderiniń usynysy jarııalandy. Osyǵan oraı Úkimet qaýly shyǵaryp kitaphanaǵa Ál-Farabı esimi berildi. Kitaphana jańa ataýyna saı bolý maqsatynda aýqymdy jańǵyrtýdan ótkizilip, qaıta jabdyqtaldy. Qazirgi tańda ol – respýblıkalyq mańyzy bar Shymkent qalasynyń eń iri aqparattyq mádenı ortalyǵy.
«Kitaphananyń 10 jyldyǵy qarsańynda qala kitaphanashylary arasynda «Jeńgesi men erkesi» atty baıqaý boldy. Belgili qalamger, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Ákim Ysqaqtyń «Temir general» atty kitabynyń tusaýkeseri ótti. Bul shyǵarma Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta qaharmandyqpen qaza tapqan Keńes Odaǵynyń batyry, Qazaqstan men Ortalyq Azııa halyqtary arasynan shyqqan tuńǵysh general Sabyr Raqymovqa arnap jazylǵan.
Balalar jazýshysy Berdibek Soqpaqbaevtyń týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı «Balalar ádebıetiniń báıteregi» atty halyqaralyq ǵylymı-kópshilik konferensııasy ádebıetsúıer qaýymnyń basyn qosty. Mańyzdy jıynǵa Túrkııa, О́zbekstan, Qyrǵyzstannan kelgen ǵalymdar qatysyp, qazaqtyń talantty qalamgeri jaıynda pikirlerin ortaǵa saldy. Sonymen birge bıylǵy «KitapTime-2024» III jalpy respýblıkalyq kitap festıvali óz qyzyqtarymen este qaldy. Onyń aıasynda «Qazaqstandyq salalyq mádenıet, sport jáne aqparat qyzmetkerleriniń kásiptik odaǵy» Túrkistan oblystyq fılıalynyń tóraǵasy, mádenıet qaıratkeri, Túlkibas aýdanynyń qurmetti azamaty Bastarbek Pirimbetovtiń «Alys ta jaqyn jyldarym» atty kitaby kópshilik oqyrmanǵa tanystyryldy.
Is-sharanyń ekinshi bóliminde kitaphanashy mamandar men oqyrmandardyń qatysýymen ádebı-sazdy merekelik konsert qoıyldy.
