Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Oblys ákimdiginiń otyrysynda ákimniń orynbasary Júsip Jumaǵulov Soltústik Qazaqstan oblysynda esirtkiniń zańsyz aınalymy qaterli deńgeıge jetkenin atap ótip, jyl basynan beri óńirde 191 esirtki qylmysy tirkelgenin, jarty tonnadan asa (573 kg) túrli psıhotroptyq zattar men esirtki tárkilengenin aıtty.
«Nashaqorlyq, ásirese balalar arasynda tez taralyp, óskeleń urpaqty ýlap jatyr. Bul indetpen azamattyq qoǵam ınstıtýttary quqyq qorǵaý oryndarymen birlesip kúrespese, erteń tym kesh bolýy múmkin», dedi ol.
Quqyq qorǵaý organdary bıyl esirtki taralymynyń aldyn alýǵa 698 shara ótkizgen. Olarǵa kómekke 37 myńnan asa joǵary synyp oqýshylary men stýdentter tartylǵan. Olar, ásirese grafıtı-habarlandyrýlardy óshirýde quqyq qorǵaý qyzmetkerlerine kóp kómek beredi. Oblys aýmaǵynda esirtkige qarsy 19 bılbord ilinip, 60-tan asa aldyn alý materıaldary jarııalanǵan.
Qazir oblysta resmı túrde 498 nashaqor tirkelgen. Onyń 40-y – áıel jáne úsheýi – kámelet jasyna tolmaǵandar.
«Jýyrda oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetovtiń qaýlysymen quramyna 90 sharany qamtyǵan esirtkige qarsy kúrestiń keshendi jospary bekitildi. Onyń sheńberinde árbir aýdan men aýyldyq okrýgter kóleminde de josparlar jasalady. Keshendi jospar jappaı beınebaqylaý ornatý, qaralmaıtyn qýystar qaldyrmaý, «tamaqtyq kóknár» satatyn dúkenderdi baqylaý jáne basqa da sharalardy qamtıdy», dedi oblys ákiminiń orynbasary.
Árbir aýdan jáne aýyldyq okrýgterdiń ákimderine bul jumysqa jergilikti belsendilerdi, jastardyń resýrs ortalyqtaryn, aqsaqaldar men sportshylardy tartý júkteldi.
«Ishki saıasat basqarmasy áleýmettik jelilerge jańa kontentter ashyp, bul jumystarǵa qoǵam belsendilerin, blogerlerdi tartý usynylady. Biz maqsatymyz – árbir azamatty osy qaýipten saqtandyrý ári munyń jaýapkershiligin bildirý. Sondyqtan oǵan polıseıler ǵana emes, barlyq memlekettik organdardyń qyzmetkerleri de tartylýy kerek. ÚEU belsendiligi de tómen bolyp otyr, usynylǵan jobalardy qarjylandyrýǵa alǵanda olardyń osynaý indetke qarsy kúres belsendiligi de eskeriletin bolsyn. Sondaı-aq jergilikti jerlerde bul iske jastar resýrstary ortalyǵy, ardagerler, mádenıet pen ádebıet jáne bıznes ókilderi áli kúnge tartylmaı otyr. Ata-analarmen jumys ta kenjelep qalǵan. Osylardyń bári de keshendi jospardy iske asyrýda eskerilýi kerek», dedi J.Jumaǵulov.
Esirtki taralymynyń kóbeıý tendensııasyn toqyratý úshin Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Oqý-aǵartý mınıstrligi bıylǵy oqý jylynda «Birtutas tárbıe» baǵdarlamasynyń mazmunyn arttyryp, oǵan aptasyna bir ret qaýipsizdik máselelerin, sonyń ishinde esirtki taratýdyń aldyn alý máseleleri boıynsha sabaqtar ótkizýdi engizdi. Alaıda osynyń bári esirtkige qarsy kúreste tıimdi nátıjeler bere almaı tur. Onyń ósý tendensııasy Aıyrtaý aýdanynda jáne oblys ortalyǵynda saqtalyp otyr. Qalǵan aýdandardaǵy jaǵdaı – baıaǵy qalpynda. Mysaly, Esil, Aqqaıyń, jáne Taıynsha aýdandaryndaǵy jaǵdaı ózgermegen. Jalǵyz-aq M.Jumabaev aýdanynda esirtki taratý sany byltyrǵy 12 jaǵdaıǵa qaraǵanda azaıyp, bıyl ekeýge tústi.
Petropavl qalasy PB Esirtki qylmysyna qarsy is-qımyl bóliminiń bastyǵy, polısııa maıory Jangeldi Ápenovtyń aıtýyna qaraǵanda, jyl basynan beri polısııa esirtki taratýshynyń abonenttik nómirin anyqtaıtyn jáne onyń júris-turysyn kórsetetin «Aırıs» jáne «Trıton» apparattyq-baǵdarlamalyq keshenin qoldanady. Osy apparattyń kómegimen ustalǵan adamnyń sybaılastarynyń telefondary, kompıýterleri, noýtbýkteri de anyqtalady. Sóıtip, taratýshy ınternet-dúkenderdi tabýǵa bolady.
«Osy apparattyń kómegimen bıyl biz Petropavl qalasyna Kókshetaý, Astana jáne Almaty qalalarynan jetkiziletin sıntetıkalyq esirtkiniń 7 arnasyn áshkereledik, Mysaly, bıylǵy aqpan aıynda 1990 jáne 1987 jyly týǵan petropavldyq eki áıelden satýǵa ákele jatqan 1,5 kg «a-PVP», «mefedron» atty psıhotroptyq zattaryn tárkiledik. Isti sotqa jetkizip, nashaqor áıelder 11 jáne 10 jylǵa bas erkinen aıryldy », deıdi J.Ápenov.
Dál sondaı sıntetıkalyq esirtkiler petropavldyq 2006 jáne 2003 jyldary týǵan ekeýdiń boıynan tabylyp, árqaısysy 7 jáne 10 jylǵa sottalǵan.
Sonymen qatar J.Ápenov esirtki taralýyna qarsy júrgizilgen «Zaslon», «Paýtına», «Dármen», «Qarasora» operasııalary týraly da aıtty. Osy operasııalardyń barysynda esirtkiniń zańsyz aınalymyn boldyrmaý sharalary jasalyp, olardyń kontrabandalyq jolmen tasymaldanýy, sondaı-aq emdeý-saýyqtyrý men medısınalyq mekemeler tekserilgen. Dárihanalardaǵy esirtkilik zattardyń ashyq aınalymy da baqylanǵan.
Esirtkige qarsy kúrestiń halyqaralyq kúniniń qarsańynda aksııa, dóńgelek ústel, semınar, sporttyq is-shara túrinde 50-den asa aldyn alý sharalary ótkizilipti.
Soltústik Qazaqstan oblysy
