– Astanada Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary ótti. Aıtýly dodany tamashalaýǵa 100 myńnan astam týrıst keledi dep boljanyp edi. Oryndaldy ma?
– Naqty málimetterge súıenip aıtsaq, 2024 jylǵy 1-13 qyrkúıek aralyǵynda elimizge 597 myń sheteldik týrıst kelgen. Onyń ishinde 68 myńy Astana men Almatynyń halyqaralyq áýejaılary arqyly, ózgeleri temirjol, avtobýs, jeke avto sııaqty kólik túrimen jetken. Odan bólek, ózderińizge belgili, elimizde «eQonaq» júıesi júıeli túrde jumys istep keledi. Júıe dereginshe, Astananyń ornalastyrý oryndarynda 12,4 myńǵa jýyq sheteldik tirkelgen. Sonymen qatar, V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń uıymdastyrý komıtetiniń málimetinshe, etnoaýyl men oıyndardy 250 myńnan astam adam tamashalady.
– Ulttyq statıstıka bıýrosy qańtar-maýsym aılarynda elimizge kelgen she-teldik týrısterdiń sany byltyrǵy kórsetkishpen salystyrǵanda aıtarlyqtaı joǵary bolǵanyn jarııalady. Týrısterdiń geografııasy keńeıip kele me?
– Árıne, sheteldik týrısterdiń sany ǵana artyp qoımaı, aýqymy da ulǵaıdy. Buǵan deıin elimizge kelýshi týrısterdiń qalyń shoǵyry Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan, Qytaı, Túrkııa elderinen kelse, búginde úzdik bestikke Úndistan, AQSh memleketteri kiredi. Sondaı-aq Germanııa, Ońtústik Koreıa, Ulybrıtanııa, Grýzııa, Malaızııa, Italııa, Kanada syndy elderden keletin týrısterdiń sany da artyp keledi.
– Ishki týrızmniń jaı-kúıi qalaı? Qaı oblystarda kórsetkish joǵary?
– Bul jerde bir mańyzdy máseleni basa aıtyp ketkim keledi. Biz ishki týrıster sanyn tek ornalastyrý oryndaryna sáıkes esepteımiz. Iаǵnı ornalasý oryndaryna (qonaqúı, hostel, glempıng, t.b.) tirkelmegender statıstıkaǵa kirmeıdi. Al bıylǵy alty aıdyń qorytyndysynda ornalasý oryndaryna júgingen ishki týrıster sanynyń ózi byltyrǵy jarty jyldaǵy nátıjemen salystyrǵanda 349 myń adamǵa artyp, 3 mıllıon 431 myń adamǵa jetti. Ishki týrızmde Almaty (768 myń), Astana (520 myń), Shymkent (237 myń) qalalarynda, Aqmola (222 myń), Almaty (212 myń), Mańǵystaý (200 myń), Shyǵys Qazaqstan (178 myń) oblystarynda joǵary kórsetkish baıqalady.
– Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov Dúnıejúzilik týrıstik uıymnyń (UNWTO) Bas hatshysy Zýrab Pololıkashvılımen kelisimge kelip, Qazaqstan men UNWTO arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttaryn bekitetin memorandýmǵa qol qoıdy. Áriptestik aıasynda týrızmdi sıfrlandyrý, bilim berý, ınnovasııalar, ınvestısııalardy ilgeriletý, aýyldy jerlerdegi týrızmdi damytý salasyndaǵy yntymaqtastyq qamtylady eken. Naqty qandaı jobalar júzege asyrylady?
– UNWTO men Týrızm jáne sport mınıstrligi arasyndaǵy memorandým týrızm salasyn ınklıýzıvti jáne turaqty túrde damytý maqsatyndaǵy negizgi yntymaqtastyq baǵyttaryn aıqyndady. Onda týrıstik baǵyttardyń turaqty damýy aıqyndaldy. Elimizdegi ártúrli týrıstik baǵyttardyń turaqty damýyn qoldaý, sheteldik qonaqtardy tartý jóninde jarnama jumystaryn kúsheıtip, áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetin ártaraptandyrý qamtyldy. Týrızm salasyndaǵy tájirıbeni jaqsartý maqsatynda sıfrlyq quraldar men platformalardy engizý, ınnovasııalyq tehnologııalardy paıdalanýǵa járdemdesý, sondaı-aq Astanadaǵy týrızmdi sıfrlandyrýdyń birinshi jahandyq habyn qurýda birlesken kúsh-jigerdiń arqasynda smart-týrızmdi damytýǵa qoldaý kórsetýge basymdyq beriledi.
Stýdentter men mamandarǵa halyqaralyq qoljetimdilikti qamtamasyz etýdi kózdeıtin oqý ári stıpendııalyq baǵdarlamalardy ázirleý, sondaı-aq zertteý ortalyqtaryn, jańa halyqaralyq akademııa qurý múmkindigin qarastyrý mańyzdy. Shyǵarmashylyq sheshimderdi qoldaý arqyly týrızmdegi ınnovasııalardy yntalandyrý, osy maqsatta bilim, tájirıbeli almasý, sonymen qatar daryndylar men kásipkerlerdi tárbıeleıtin, týrızm sektoryndaǵy ósýdi, turaqtylyqty arttyratyn ınnovasııalyq ekojúıeni damytý qamtyldy.
– Ishki týrızmdi damytý baǵytynda ınfraqurylymdy óristetýde nendeı jańashyldyq engizildi? Tozyǵy jetken joldar men syn kótermeıtin servıs sapasy jaqsara ma?
– Ýákiletti jergilikti atqarýshy organdardyń aqparatyna sáıkes 61 joba júzege asyrylyp jatyr. Bul baǵyttaǵy jumys ári qaraı da jalǵasady. Memleket basshysynyń 13 maýsymdaǵy tapsyrmalary aıasynda Almaty taý klasteriniń, Mańǵystaý, Býrabaı kýrorttyq aımaqtarynyń keshendi josparlaryn ázirleý qolǵa alyndy. Keshendi jospar týrızmdi uzaqmerzimdi damytýda turaqty bazany qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan strategııalyq qujatqa aınalady. Joldardy, jol boıyn, ınjenerlik, kóliktik ınfraqurylymdy damytý, ınternet pen baılanysty keńeıtý syndy naqty usynystar engizildi. Keshendi josparǵa sáıkes tabıǵı resýrstar men týrıstik múmkindikterdi tıimdi paıdalaný maqsatynda turaqty ınfraqurylym qurý, onyń týrısterge tartymdylyǵyn arttyryp, qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartýǵa basymdyq beriledi.
– Týrızm salasyn damytqysy keletin azamattardy qoldaýǵa qatysty jergilikti ákimdikter iske asyryp jatqan jobalary bar ma? Olar óz nátıjesin berdi me?
– 2022 jyldyń basynan memlekettik qoldaý aıasynda 7 salalyq shara qolǵa alyndy. Jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip 4 shara júzege asyryldy. Kásipkerlik nysandarynyń sanıtarlyq-gıgıenalyq toraptardy kútip-ustaýǵa arnalǵan shyǵyndarynyń bir bóligin sýbsıdııalaý júrgizildi. Týrıstik qyzmet nysandaryn salý, rekonstrýksııalaý kezinde kásipkerlik nysandary shyǵyndarynyń bir bóligin óteýge qatysty 2 jyl ishinde 10 týrıstik nysanǵa ótemaqy tólendi, onyń ishinde 1 balalar lageri, 1 sanatorıı, 4 qonaqúı, 4 demalys aımaǵy bar. Bıyl ákimdikter 39 ótinimdi qoldady.
Kásipkerlik nysandarynyń jol boıyndaǵy servıs obektilerin salýda shyǵynnyń bir bóligin óteý jóninde byltyr – 10, bıyl 13 ótinim maquldandy. Týrıstik qyzmetti júzege asyratyn kásipkerlik nysandaryn qoldaý baǵytynda 2022 jyly – 2, byltyr – 8, al bıyl 2 týravtobýs satyp alyndy.
– «Qazaqstan: týmysynan qaısar» jobasy aıasynda elimizdiń týrıstik áleýetin kóterýge qatysty qandaı is-sharalar atqarylmaq?
– Etnosport alamanynyń ashylý saltanatynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń kóshpelilerdiń týmysynan qaısar halyq ekenin pash etýiniń astarynda tabıǵı bolmyspen qosa qonaqjaılylyq, ashyqtyq jáne jasampazdyqpen úılesken uly qasıet jatyr.
Kóshpeli órkenıet, onyń murasy – naǵyz týrıstik brend! Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryn tamashalaýǵa kelgen júz myńnan asa qonaq elimizdi, mádenıetimizdi, sportymyzdy, bolmysymyzdy tanyp bildi. Bul bizge maqtanysh ári keleshekte de týrısterdiń salqar kóshiniń tolastamaýyna serpin beredi.
Kóshpeliler – qonaqjaı ǵana emes, qazir ózekti bolyp jatqan qorshaǵan ortaǵa qamqor bolý, sanaly tutyný, turaqty damý qaǵıdalaryna negizdelgen ómir saltyn júrgizgen halyq. Sondyqtan biz de elimizdi, keń-baıtaq jerimizdi álemge jańa týrıstik baǵyt retinde tanystyryp qana qoımaı, týrızmdi ilgeriletýge, onyń ornyqty damýyna aıryqsha nazar aýdaramyz.
Áńgimelesken –
Qýanysh NURDANBEKULY,
«Egemen Qazaqstan»
