Kollajdy jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
HVQ sarapshylarynyń aıtýynsha, bıyl tamyzda eldegi ınflıasııa birshama tómendegen. Baǵa ósimi jyl sońyna qaraı 8,3%-ǵa, 2027–2028 jyldarǵa qaraı 5%-ǵa deıin túsedi degen boljam bar. Sonymen qatar valıýta baǵamynyń ıkemdiligi aıasynda aqsha-kredıt saıasatynyń tıimdiligi artqan. Halyqaralyq sarapshylar byltyr aqpannan bastap ishki baǵalardy turaqtandyrǵan bazalyq mólsherlemege qatysty Ulttyq banktiń ustanymyn – qolaıly faktor dep tanyp otyr. Mıssııa qarjy sektoryndaǵy turaqtylyqty arttyrý sharalaryn oń baǵalaıdy.
– Inflıasııa tómendep jatyr. Boljamǵa saı, bıyl ekonomıkalyq ósim 3,9% bolady. 2025 jyly ósý qarqyny joǵarylap, 5%-ǵa jetpek. Buǵan munaı óndirý kóleminiń artýy oń yqpal etedi. Ortamerzimdi perspektıvada ekonomıkalyq ósý qarqyny 3,5% deńgeıinde turaqtalady, – deıdi HVQ Qazaqstandaǵy mıssııasynyń basshysy Nıkolıa Blanshe.
Degenmen HVQ el bıýdjetiniń Ulttyq qor resýrstaryna shamadan tys táýeldi ekenine synı kózben qarap, alań bildirdi. Sebebi sarapshylar fıskaldyq shoǵyrlandyrý, ashyqtyq, bıýdjettik qaǵıdalarǵa negizdelgen fıskaldyq júıeniń negizderin nyǵaıtý mańyzdylyǵyna jiti nazar aýdarady. Budan bólek, mıssııa «Ekonomıkany yryqtandyrý sharalary týraly» Prezıdent Jarlyǵynda kózdelgen qurylymdyq reformalardy júrgizý mańyzdylyǵyna da toqtaldy.
– 2025 jyly ekonomıkany qoldaýǵa arnalǵan bıýdjettik shyǵystar men Teńiz munaı ken ornyn keńeıtý aıasynda ekonomıkalyq ósim jedeldeıdi dep kútilip otyr. Al Qazaqstanmen saýda-seriktes elderdiń ekonomıkasyndaǵy ósý kórsetkishiniń yqtımal baıaýlaýy, geosaıası jaǵdaıdyń shıelenisýi, sondaı-aq shıkizat taýarlary baǵasynyń qubyla túsýi – táýekel faktorlary qatarynda aıtyldy, – dedi vedomstvo.
Oǵan qosa, mıssııa resmı organdardyń qarjy sektorynyń turaqtylyǵyn arttyrý jónindegi kúsh-jigerin joǵary baǵalaǵan. Byltyr júzege asyrylǵan qarjy sektoryn baǵalaý baǵdarlamasynyń usynymdary negizinde 2023 jylǵy jeltoqsanda jol kartasy bekitildi. О́tken kezeńde retteýshi organnyń ınstıtýsıonaldyq táýelsizdigi nyǵaıtyldy. Makroprýdensıaldyq saıasattyń jańa quraldary engizilip, bas bank ókilettikteri nyǵaıtyldy.
– Bıýdjettiń maqsatty kórsetkishteriniń mezgilimen oryndalmaýy Ulttyq qor resýrstaryn shamadan tys paıdalanýǵa ákelip soqtyrady. Qajetsiz bıýdjettik josparlaý men keıingi jyldardaǵy kútilgennen tómen salyq túsimderi Úkimettiń bıýdjettik shoǵyrlandyrýdy júzege asyrý jónindegi mindettemelerine teris áser etti. Jańa Salyq kodeksiniń engizilýi munaıǵa jatpaıtyn kiristerdi ulǵaıtýǵa, sonyń ishinde burmalanǵan salyq jeńildikterin alyp tastaýǵa, qosylǵan qun salyǵynyń mólsherlemesin kóterýge keń múmkindikter ashady, – deıdi HVQ.
Sarapshylardyń zertteýine súıensek, el ekonomıkasyn damytamyz desek, salyq-bıýdjet saıasatynyń negizderin nyǵaıtý mańyzdy. Makrofıskaldyq boljaýdy jetildirý – bıýdjettik shoǵyrlandyrýdyń ortamerzimdi josparyna enýge tıis. Dıskresııalyq shyǵystardy shekteýde táýelsiz fıskaldyq keńes qurý týraly qatań erejeler qabyldaýǵa den qoıǵan abzal. Sondaı-aq tıimdi fıskaldyq saıasatty qoldaý maqsatynda memlekettik sektordyń statıstıkasyn halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirý kerek. Atap aıtqanda, memlekettik shyǵystar baǵdarlamalaryna monıtorıng jasap, olardyń tıimdiligin arttyrý jolynda kóptegen qurylymnyń kvazı-fıskaldyq bıýdjetten tys qyzmetin shekteý qajet.
