ChEMPIONATTAǴY EŃ IRI JEŃIS

Ol Portýgalııa men KHDR quramalary arasynda boldy. Esep – 7:0 Kózi tirisinde-aq adamzattyń Aıtmatovty atanǵan shoń qyrǵyz Shyńǵys Tórequluly joldasta­ry­men Bishkektegi bir kafege kir­gen eken. Birtalaı kisi amandas­qanǵa uqsaıdy, birtalaıy tamaq­tan basyn kótermepti. Ile-shala jurt abyr-dabyr bo­lyp qalady. Shyqań da eleń­dep esik jaqqa qaraıdy. Murty endi tebindegen, keýdesi shalqaq bir jas jigit kirip keledi. Jurt japatarmaǵaı aman­dasyp jatyr. Ol bas ızep, marǵaý kúıde bólek bólmege kiredi. Shyqań ań-tań. “Bul kim?” deıdi ǵoı qasyn­daǵylarǵa. Olar da órekpip otyr eken. Dabyrlap kim ekenin aı­tady. “Sóıtsem, – deıdi esteliginde Shyǵań, – bul ji­git ózimizdiń birde jeńip, biraq, kóbirek je­ńi­­lip júretin “Alǵanyń” shabýylshysy eken”. Shyqańnyń osy esteligi jadymyzda qalyp qoıyp­ty. Álemge ataǵy ketken uly jazýshyny tańqaldyrǵan jaǵdaı fýtboldy jany súıetinderge tańsyq emes. Portýgalııanyń jartylaı qorǵaýshysy Krıshtıaný Ronaldý myna memleketke kele jatyr dese, sol jerdiń halqy údere kóship, áýejaıǵa barmaǵanymen ony bir kórýdi armandap, kóshege syımaı turady. Jumyr jerdiń halqynyń jartysynan astamy fýt­boldy jaqsy kóredi. Álem chempıonaty kezinde olar­dyń qatary odan saıyn kóbeıedi. Al, “Realda” shabýyl ótinde júrip, óz memleketine kerek bolǵan jaǵdaıda jartylaı qorǵaýshy bolýǵa da kelisetin Krıshtıaný Ronaldý jankúıerlerdiń kóz qurty. Jartylaı qorǵaýshynyń mindeti qorǵanys pen shabýylshylar arasyndaǵy altyn kópir. Aldyńǵy shepti doppen jarylqaý. Ol Ronaldýdyń qolynan keledi. Kelgende de myqtap keledi. Portýgalııa alǵashqy oıynynda bes dúrkin álem chempıony Brazılııaǵa tabandy qarsylyq kórsetken Soltústik Koreıa quramasyn qabyldaǵan. Tas-talqan etip utty. Esep – 7:0! Ońtústik Afrıkadaǵy álem chem­pıo­natyndaǵy eń iri jeńis ázirge osy. Bul qalaı boldy deısizder ǵoı. Alǵashy taımdaǵy gol esterinen tandyryp kete jazdaǵan koreıler esepti teńestirý úshin bar kúshin saldy. Jalpy, olardyń eń úlken qatesi osy bolǵanǵa uqsaıdy. Qorǵanys shebi jar­tylaı jalańash qaldy. Oıyn sońyna taman koreıler 7:0 esebine ishteı qýana kelisken shyǵar dep te oılaımyz. О́ıtkeni, Meırelesh, Almeıda, Koentraý sııaqty oıynshylardyń taǵy da 7-8 gol soǵatyn sátteri boldy. Ronaldýdyń alystan tepken doby qaqpa mańdaıshasyna tımegende chempıonattaǵy eń ádemi goldardyń biri bolatyn edi. Keıptaýnda jańbyrdyń shelektep quıyp turýy da oıynǵa óz áserin tıgizbeı qoıǵan joq. Osy matchtan soń Soltústik Koreıa quramasynyń bas bapkeri Kım En Hýn ókinishten basyn shaıqaı berdi. “Oısyraı utylýǵa basqa-basqa emes, ózim kiná­limin, – dedi ol. – Sátsiz strategııa tańdadym. Aqyry jigitter portýgaldardyń shabýylyna shydas bere almady. Bir maqsatqa jumyla almaı shashylyp qaldy. Buǵan men kinálimin”. Al, Portýgalııanyń bas bapkeri Karlos Keırýshtyń qýanyshyn túsinýge bolady. “Bul Portýgalııa men ulttyq qurama tarıhyndaǵy uly kún, – dedi ol. – Endi kelesi oıynǵa tyńǵylyqty daıyndalýymyz kerek. Biz jeti gol soqqanymyzben úsh upaı aldyq. Sondyqtan bizge taǵy da jeńis kerek”. Portýgalııa óz tobyndaǵy sońǵy oıynyn Brazı­lııa­men ótkizedi. Muny eske alǵanda álem chempıonaty fı­nalynyń qalaı bolatyny óz-ózinen túsinikti shyǵar dep oılaımyz. Al, Chılı quramasy Shveısarııany 1:0 esebimen jeńdi. Oıynnyń 75-shi mınýtynda Máskeýdiń SSKA klýbynda oınaıtyn Mark Gonsales salǵan dop oıyn taǵdyryn sheshti. Áý basta Shveısarııa bapkeri Ottamar Hıtsfeldiń oılaǵany basqa edi. Álemdegi úzdik Ispanııanyń aıaǵyna tusaý salǵan qurama alańǵa jeńemiz degen kóńilmen shyqqan. “Úıdegi oıdy bazardaǵy naryq buzady” dep halyq qalaı dál aıtqan deseńizshi. Chılılikter qarsylastarynyń aspandaǵy armanyn jerge túsirdi. Chılıdi de túsinýge bolady. Sońǵy kezdesý ıspandyqtarmen ótetindikten, olar tiske jumsaqtaý Shveısarııany jeńbese, óz tobynan shyqpaı qalýy ábden múmkin. Sondyqtan eki quramaǵa da taıynatyn eshteńe joq edi. Alǵashqyda oıyn teń dárejede júrip jatty. Kezekpe kezek shabýyl. Eki jaqta da gol soǵatyn múmkindikter bolǵan. Shveısarııalyqtardyń jartylaı qorǵaýshysy Valan Behramıdyń óz-ózinen qaǵynǵany. Sor túrtti me, bir emes, sońyna túsken eki oıynshyny shyntaǵymen uryp jábirlep ketti. Arbıtr Halıl Ibrahım qyzyl qaǵaz kórsetti. Áýeli Bosejýr, sodan soń Vıdaldy qulatqan Behremı alańnan ketken soń-aq chılılikter qarsylastarynyń moınyna minip aldy. Kóptigin paıdalanyp, shabýylǵa ótti. Shveısa­rııa­lyqtardyń qaqpasy mańaıyna doptan jańbyr jaýdy. Matıas Fernandes, Artýro Vıdal, Jan Bosejýr joıqyn shabýyldy kúsheıtti. Alǵashqy taımda chılılikter 9 ret qaqpany kózdep, týra baǵyttalǵan tórt dopty qaqpashy Dıago Benalo ádemi-aq qaǵyp tastady. Al, shveısarııalyqtar úsh ret kózdep, úsheýinde de qıys tepti. Ekinshi taımda chılılikter jasyndaı jarqyldap, qysymdy kúsheıtti. Aleksıs Sanches 55-shi mınýtta Grıhtıngti kóz ilespes shapshańdyqpen aldap ótip, Benalomen jekpe-jek qalyp edi. Qaqpashy jibergen joq, dál qaǵyp úlgerdi. 59-shy mınýtta Mark Gonsalestiń baspen urǵan doby qaqpadan qıys ketti. “Ańdyǵan jaý almaı qoımaıdy”, eken. Sol Gonsales aqyry degenine jetti. Benalo qaqpa aldynda qaýipti sát týǵyzǵan Peredeske tura umtylǵanda, ol dopty shtanga túbine tastaǵan. Lyp ete qalǵan Gonsales ony baspen soǵyp jiberdi – 1:0. Match aıaǵynda shveısarııalyqtardyń oıyndy teńestirip ketetindeı múmkindigi boldy. Albert Býnıaký qorǵaýshynyń kózin ala berip, aıaǵynyń ushymen qaqpa aldyna pas shyǵaryp berdi. Túrik jigiti Derdııoktyń qatelesýge haqysy joq edi. Qatelesti. Tepken doby qaq­panyń túbinen jylap ótti. Oǵan qosylyp jan­kúıerler eńiregendeı boldy. Shveısarııalyqtar mundaı múmkindikti ómiri umyta almas. Tún uıqyny tórt bólip shoshytyp oıatatyn oqıǵa ǵoı. Bárine óziniń kináli ekenin sezgen túrik jigitiniń túsi kúldeı bolyp ketti. Al, ıspandyqtar Gondýraspen alańǵa shyqqan. Gon­dýrasty qaıdam, Eýropa chempıony ıspandyqtar úshin ne bel, ne belbeý ketetin jaýapty kezdesý edi. Chılı 6 upaı oljalap pleı-offtyń tabaldyryǵynda tur. Úsh upaıy bar shveısarııalyqtar toptaǵy sońǵy oıynyn Gondýraspen ótkizip, qalaı da jeńýge tyrysady. Aýtsaıder Gondýras taǵdyryna kóngen jaǵdaıda eki joldama osy úsheýdiń qaısysynyń qaltasyna túsedi? Bireýi artyq qoı. Onyń ústine ıspandyqtar toqtaǵan qonaqúıdiń tóbesi opyrylyp qulapty. Abyroı bolǵanda ishte eshkim bolmaǵan. Eger olar yrymǵa senetin bolsa, bul jaqsylyq emes. Sondyqtan Vısento Del Boskeniń shákirtteri Gondýras quramasyn iri eseppen utýdy kózdegen. Upaılary teńesken jaǵdaıda, dop aıyrmashylyqtary esepke alynǵanda utylyp qalmas úshin kerek nárse bul. Aqyry Ispanııa – Gondýras 2:0 boldy. Baqtııar TAIJAN.