Salyq arta túsken
«2023–2027 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardyń ınvestısııa kólemi – 1,9 trln teńge. 102 is-sharany qamtıdy. Bıyl 286,1 mlrd teńgege 74 is-sharany iske asyrý bastalyp, 7-eýi aıaqtalyp úlgerdi. Quny – 4,9 mlrd teńge. Qalǵan jobalar josparǵa sáıkes iske asady. 2028 jylǵa deıingi ınvestısııalyq jobalar pýly jasaqtaldy. Oǵan 7 myń jumys ornyn qamtıtyn 2 trln teńgeniń 23 jobasy engizildi. Búginde 7,5 mlrd teńgege 6 ınvestısııalyq joba iske asyp, 225 jumys orny ashyldy», dedi oblys ákimi Nurlan Uranhaev.
Iri ınvestısııalyq jobalardyń biri – jylyna 50 mln tonna ken óndirýdi kózdep otyrǵan, jalpy quny 560,5 mlrd teńgeni quraıtyn «Aıdarly» mys ken ornynda taý-ken baıytý kombınatyn salý. Investor – «Aidarly Project» JShS. Budan basqa, Aqtoǵaı kentiniń mańynan qonys tebetin, 300 myń tonna mys shyǵarýdy josparlaıtyn iri mys balqytý zaýyty bar.
О́ńir basshysy qysqy maýsymǵa daıyn ekendikterin de aıtty. Jylýmen jabdyqtaýdaǵy túıtkilderdi sheshý barysynda 18,5 mlrd teńgeni quraıtyn 28 joba júzege asyrylyp jatyr.
«Semeı qalasynyń oń jaǵalaýynda 146,99 Gkal jylý energııasynyń tapshylyǵy bar. Bul máseleni sheshý úshin Prezıdent tapsyrmasymen jańa jylý elektr ortalyǵyn salamyz. Ákimdik «Samuryq-Energo» AQ men jobalaýshyny qatystyra otyryp jedel jumys tobyn qurdyq. Qurylys alańy men kúl úıindisin jınaqtaý orny anyqtaldy. Qazir tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme daıyn bop qaldy. Sonymen qatar bıýdjetten tys qarjy esebinen barlyq qajetti ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym men «3-JEO-nyń» syrtqy ınfraqurylymyn salý jobalaý-smetalyq qujattamasyn ázirleý júrgizilip jatyr. Bıyl jylý tapshylyǵyn azaıtyp, Qaraǵaılydaǵy áleýmettik nysandardy ýaqtyly iske qosý úshin jeke ınvestor esebinen qýaty 21,5 Gkal/saǵ bolatyn blokty-modýldi qazandyq qurylysy aıaqtalady», dedi oblys ákimi.
Bilim salasy nyǵaıǵan
Oblysta oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn azaıtý maqsatynda «Jaıly mektep» qanatqaqty ulttyq jobasy aıasynda 2 700 oryndyq 4 mekteptiń qurylysy bastaldy. Osy jyldyń sońyna deıin 3 mektepti paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. 2025 jyly Aıagóz qalasynda 600 oryndyq mektep paıdalanýǵa berilmek. Oblys ortalyǵynda bıyl «KAZ Minerals Management» qarajaty esebinen 1 200 balaǵa laıyqtalǵan IT mektep paıdalanýǵa berildi. Sondaı-aq 2 200 oryndyq jumys istep turǵan mektepterge 6 qosymsha qurylys pen 510 oryndyq 6 shaǵyn jınaqtalǵan mektep salýǵa jobalyq-cmetalyq qujattama ázirlendi.
«Bilim salasynda materıaldyq-tehnıkalyq bazany nyǵaıtyp, nysandarǵa jóndeý júrgizýge 3,4 mlrd teńge bólindi. 3 mektepke kúrdeli jóndeý, 1 mektepke ortasha jóndeý, 166 bilim mekemesine aǵymdaǵy jóndeý júrgizildi. 49 jańa modıfıkasııalanǵan kabınet (STEM, fızıka, hımııa) pen balalar tasymalyna arnalǵan 3 shaǵyn avtobýs pen 1 avtobýs alyndy. «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasymen oblys boıynsha 65 alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek nysanyn salý josparlanǵan. Jyl sońyna deıin 64 nysandy berý kózdelip otyr. Onyń 8-i búginniń ózinde paıdalanýǵa berildi. Oblysymyzda IT-salasy jaqsy damyǵan. Oqýshylarymyz jyl saıyn respýblıka, halyqaralyq deńgeıde úzdikter qatarynan tabylyp otyrady. Sol sebepti, bıyl IT jáne jańa tehnologııalar joǵary kolledjin ashtyq. Ol zamanaýı bazamen jabdyqtalǵan. IT baǵyttar boıynsha quzyrettilik ortalyǵy jumys isteıdi», deıdi N. Uranhaev.
Densaýlyq saqtaý – basty nazarda
Jyl sońyna deıin 60-tan astam alǵashqy medısınalyq kómek nysandaryn ashýǵa, sondaı-aq mamandandyrylǵan densaýlyq saqtaý nysandaryn aýyldyq aýdandarǵa salýǵa erekshe nazar aýdarylady.
«Keshendi josparǵa sáıkes Semeıde 100,4 mlrd teńgege 5 medısınalyq nysan salý josparlanyp otyr. Qazir ınvestor esebinen jobalyq-smetalyq qujattar ázirlenip jatyr. Byltyr Kókpekti aýylynda gemodıalız ortalyǵyn ashtyq. Bıyl atalǵan ortalyqtar Úrjar men Aqsýatta ashyldy. Sol sııaqty bıyl Jarma men Maqanshy aýdandarynda kompıýterlik tamograftar (KT-apparattary) qoıylady. Semeıdegi Jedel medısınalyq járdem aýrýhanasy jasandy qan aınalymy apparatymen jabdyqtaldy. Ol júrek aýrýlary kezinde qan aınalymyn tolyq toqtatyp, júrekke ashyq ota jasaýǵa múmkindik beredi. Búginniń ózinde 78 ota sátti jasaldy. Sondaı-aq jumsaq tinderdiń uzaq emdeletin aqaýlaryna arnalǵan kúrdeli rekonstrýksııalyq plastıkalyq otalar jasaý tájirıbesi qalyptasty. Shala týǵan jáne aýyr aqýyz-energetıkalyq jetkiliksizdigi bar balalar mamandandyrylǵan emdik tamaqtanýmen qamtamasyz etildi», dedi oblys basshysy.
Áleýmettik qorǵaý áleýeti
Jumyspen qamtý men áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy mindettemeler de oryndalyp jatyr. Oblystaǵy ekonomıkalyq belsendi turǵyndar sany – 306 myń adam. Olardyń jumyspen qamtylý deńgeıi – 95,3%. Ekinshi toqsan qorytyndysynda jumyssyzdyq deńgeıi jalpy respýblıkalyq deńgeımen birdeı (4,7%). Bıyl 23 879 jumys ornyn qurý josparlanyp otyr. 9 aıdyń qorytyndysynda 19 810 jumys orny ashyldy. Jospar 83%-ǵa oryndalyp otyr.
Qosalqy sharýashylyqty qoldaý jáne damytý úshin jyl sońyna deıin 1,1 mlrd teńgege 211 jeńildetilgen nesıe beriledi. Jastardy jumyspen qamtý úshin «Alǵashqy jumys orny», «Jastar tájirıbesi» jobalary iske asyrylyp jatyr. Sonymen qatar jastardyń jańa bıznes-ıdeıalaryna memlekettik granttar qarastyrylǵan (105 mln teńge). Shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý maqsatynda «Damý» qory arqyly 14,8 mlrd teńgeniń jobalaryn sýbsıdııalaý boıynsha 303 shartqa qol qoıyldy. Azamattardyń ómir sapasyn arttyrý maqsatymen ataýly áleýmettik kómek kórsetiledi. Degenmen memlekettik qoldaý sharalarynyń arqasynda 2022 jylmen salystyrǵanda ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany 37,4%-ǵa tómendegen.
«Aldymyzda Semeı men Aıagózde balalarǵa arnalǵan eki ortalyq ashý mindeti tur. О́ńirde ınvestorlar esebinen sýmen jabdyqtaý, jylýmen jabdyqtaý jáne áleýmettik nysandar qurylysy boıynsha 77 joba ázirlenip jatyr. 18 jastan asqandarǵa da tolyqqandy kómek berilý kerek. Sol sebepti Semeıde 100 oryndyq psıhonevrologııalyq ortalyq salý jobasy ázirlendi. Kelesi másele – jetim jáne ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa kómek berý. 765 balanyń 538-i qamqorlyqta bolsa, 227-si mekemelerde tárbıelenip jatyr. Negizgi másele – baspana. Bul sanat boıynsha kezekte turǵandar sany – 2 760 adam», deıdi ákim.
