Júrgizýshi jaýapkershiligi

Prezıdent Ádiletti Qazaq­stan­dy eńbekqor, adal azamattar ǵana qura alatynyn aıta kelip: «Adal azamatqa» tán eńbekqorlyq, iskerlik, jaýapkershilik, bilim­paz­dyq jáne jaqsydan úırený, jamannan jırený syndy asyl qasıettiń bári shynaıy eńbek adamynyń boıynan tabylady. Sondyqtan óz isiniń maıtalmandary qashanda qoǵamnyń nazarynda bolýǵa tıis. Al jastarymyz solarǵa qarap boı túzeýi kerek. Halqymyz «Eńbek – adamnyń kórki, adam – zamannyń kórki» dep beker aıtpaǵan. Shyn máninde, adal eńbek – búkil jetistiktiń bastaýy, tabysqa jetýdiń kilti», degen edi Eńbek kúnimen qut­tyqtaýynda.

Aq adal eńbegimen otbasynyń uıytqysy bolyp, eldiń ilgeri­leýi­ne ózindik úlesin qosyp júrgen jan­dardyń biri – Turdaly Tileýlesov. Ol 1970 jyly Tash­kent oblysy Bostandyq aýdany Abaı aýylynda týǵan. 1988–1990 jyldary áskerı boryshyn ótep kelgen soń, avtoslesar bolyp eńbekke aralasady. 1991 jyly keńes odaǵy ydyraǵanda aýyldan «eki qolǵa – bir kúrek» tabý maqsatymen Shyrshyq qalasyna kóshedi. Mine, sodan beri qoǵamdyq kólikti tizgindep keledi. Áýelide aýylda kúzgi jıyn-terim kezinde astyq, shóp, qysta eldiń qajetine otyn-sýyn tasyp eńbek etti.

Atamekenge qonys aýdarǵanda aldymen taban tiregen jeri Qaraǵandy qalasy edi. Kenshiler qalasynda №3 avtobýs parkine júrgizýshi bolyp qabyldandy. Kóp uzamaı Astana qalasyna qonys aýdardy. 30 jyldan astam ýaqyt qoǵamdyq kólik júr­­gizý­shisi bolyp jemisti eńbek etip kele jatqan atpal azamattan: «Ere­jeni óreskel buzǵan, jol-kólik oqıǵasyna ushyraǵan kezińiz boldy ma?» dep suraǵan edik, «Baǵdarshamnyń qyzyl jaryǵyna toqtaǵan sátte bir-eki ret jolaqty basyp ketkenim bolmasa, jol-kólik oqıǵasy tirkelgen emes», dep jaýap berdi.

Turdaly elordada 20 jyl taban aýdarmaı №4 avtobýs parkine tıesili qoǵamdyq kólikterdi júrgizdi. Bıyl mamyr aıynan bastap №1 memlekettik avtobýs parkine aýysyp, jumysyn jalǵastyryp keledi.

Úsh ul tárbıelep ósirgen ónegeli ákeniń jolyn tuńǵyshy jalǵap, ózimen birge qoǵamdyq kólik júrgizýshisi bolyp isteıdi. Úlken uly Úsen joǵary oqý ornyn támamdaǵan soń, óz maman­dyǵy boıynsha jumysqa ornalasyp, tórt jyl eńbek etipti. Otbasyn qurǵannan keıin, jalaqysy az bolǵan soń, qo­ǵamdyq kólik júrgizýshiligine aýysypty. Qazir ákesimen birge bir mekemede júrgizýshi.

Kúndelikti tańǵy 04:30-da oıanyp, kólik tizginin tańǵy 05:30-da ustaıtyn Turdaly úıine túngi 23:30-dan asa kele­tinin aıtady. Jalaqy mól­sheri qomaqty bolǵanyna saı, jumys ta jeńil emes. Eń áýeli tańmen talasa jumysyna asyq­qan azamattardyń, oqýyna úl­ge­rýge umtylǵan stýdentter men oqýshylardyń, ózge de jolaý­shy­lar­dyń bas amandyǵy, qaýipsizdigi qymbat. Jumys tártibi qatań saqtalady: eki kún kólik tizgindep, eki kún tynyǵady. Demalys alǵan kúnderi oı sergitip, uıqysyn qandyryp tyńaıyp alady.

Kópshiliktiń demalys kúnderi as pen toısyz bolmaıtyny belgili. Bul jóninde Turdaly: «Árıne, aǵaıyn-týys, dos-jaran jaqsylyǵyna shaqyrsa, qalmaýǵa, barýǵa tyrysamyn. Biraq asa toıshyl emespin. Toıǵa ne bolmasa basqa qalaǵa saparǵa shyǵar bolsam, erteńine atqaratyn jumysymdy ózge júr­gizýshige amanattap, kezegimdi almastyramyn. Sebebi uıqyny qandyrmaı, sanańdy sergitpeı kólik júrgizý – ózińe, ózgeniń ómirine de qaýipti, qalǵyp ketýiń múmkin, basqa jaǵdaı oryn alýy yqtımal», deıdi.

Qoǵam ómirindegi áleýmettik qysymǵa saı júrgizýshiniń jolaýshyny ǵaıbattaýy, tipti judyryq ala júgirýi nemese kerisinshe, jolaýshynyń kólik basqarýshyǵa tap berip, jaǵasynan alýy sekildi oqıǵa da oryn alyp jatatyny jasyryn emes. «Munyń barlyǵy adamdardyń ishki mádenıetine baılanysty. Bizge de daýys kóterip, tipti balaǵattap ketetin jolaýshylar bolady. О́ziń jyly sóıleseń, suraǵyna baıypty jaýap qatsań, kópshilik te jyly qabaq tanytady. Al tońteris minez kórsetseń, olardyń da shamyna tıesiń», deıdi keıipkerimiz.

Tájirıbeli júrgizýshi jaz mezgilindegi ańqa keptirer aptapta júregi qysyp, jaısyz sezingen jolaýshyǵa alǵashqy kómek kórsetip, jedel járdem shaqyrǵan oqıǵa jóninde de baıan etti.

Turdaly Tileýlesov taban aqy, mańdaı terimen tapqan qar­jysyn jınap, balalarynyń joǵary bi­lim alýyna múmkindik jasady. Eki ulyn aıaqtandyryp, neme­re­leriniń qyzyǵyna kene­lip otyrǵan azamat demalys kún­de­ri solardy qydyrtyp, birge seıildep alatynyn aıtady. «Qa­zirde elimizde jumysshy maman­dyq­taryna, qara jumys isteıtin qajyr-qaırat ıelerine erekshe kóńil bólinip otyr. Adal eńbek abyroıǵa bóleıdi, tabysqa keneltedi. Jumys isteımin dep ta­laptanǵan jan eshýaqytta eleý­siz qalmaıdy», deıdi bilikti maman.