JOMART JÚREKTI JAN EDI

Bul ómirde jany jomart, júregi adal azamattar az emes. Sondaı jandardan aıyryl­ǵanda, kóńiliń qulazıdy. 1995-2001 jyldar aralyǵynda Parlament Májilisiniń Baspasóz qyzmetinde Raýshanbek Bektibaev esimdi azamattyń eńbek etkenin respýblıkalyq basylym­dardaǵy áriptesteri jaqsy biledi. Biz onyń eshýaqytta qabaq shytqanyn, kóńilsiz júrgenin kórgen emespiz. Únemi ázil áńgimeler aıtyp, óz ortasyn kúldirip, jarqyn minezimen barsha adamnyń kóńilin taba biletin qasıeti bar edi. Sol kezde jasandy búırekpen júrgenin, ara-arasynda qıyn úderispen júr­giziletin emdeý sharalaryn alyp otyratynyn kóp adam bile bermeıtin. Biz sóz etip otyrǵan Raýshanbek Bektibaev 1950 jyly 27 qańtarda Qyzylorda oblysy, Qar­maqshy aýdanynyń Josaly stansasynda dúnıege kelgen. Josalydaǵy orta mektepti bi­tir­gen soń, 1968 jyly Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýtyna túsip, ınjener-mehanık maman­dy­ǵyn alyp shyǵady. 1973-1975 jyldary Orta­lyq Azııa áskerı okrýginde 2 jyl radıo­bar­laýshy ofıser bolyp áskerı boryshyn óteıdi. 1975-1980-jyldary KSRO Melıorasııa jáne sý sharýashylǵy mınıstrliginiń salasynda qatardaǵy ınjenerden bastap, bólim bastyǵyna deıin kóterilip, úlken úmit kúttirip otyrǵan shaǵynda, orda buzar 30 jasynda, eki birdeı búıregi aýyryp, aýyr dertke shaldyǵady. Bul 1 jyl burynǵy kólik apatynyń saldarynan oryn alǵan jaǵdaı bolatyn. Sodan keıin bir jyldan astam ýaqyt gemodıalız, ıaǵnı “ja­san­dy búırek” apparatyn alýǵa májbúr bolady. Al 1981 jyly 25 maýsym kúni Máskeý qalasyndaǵy N.I.Pırogov atyndaǵy qalalyq klınıkalyq aýrýhanada kúrdeli operasııa jasatyp, donorlyq búırek saldyrǵan. Bul onyń ómiri qyl ústinde ilinip turǵan aýyr da qaýipti kezeń edi. Sóıtip, Raýshanbektiń “ekinshi ret” jal­ǵasqan ómiri elimizde bolyp jatqan qoǵamdyq, memlekettik, tarıhı ózgeristermen qosa ilge­rilep, jańaryp otyrdy. Bala kezinen jazýǵa degen qushtarlyǵy alǵa jetelep, ol jazýshylyq jolǵa tústi. Alǵashqy fantastıkalyq áńgi­me­leri, problemalyq maqalalary respýblıkalyq gazet-jýrnaldarda jaryq kóre bastady. “Ol jaryqqa aınalyp ketti” degen tyrnaqaldy fantastıkalyq áńgimesi oqyrmannyń jyly yqylasyna ıe bolsa, “Basqa jol joq, Sibir sýyn burý kerek” degen problemalyq maqalasy jan-jaqty pikirtalas týdyryp, jyl qory­tyndysynda úzdik maqala qatarynda ataldy. Qazaq prozasynda sırek qalam tartylatyn janr – fantastıkadan óziniń ornyn tapqan jazýshy R.Bektibaevtyń “Neıtroıt” (1985 jyl), “Ionosferadaǵy alań” (1988 jyl), “Qaı­ta oralǵan Qorqyt ata” (1998 jyl) kitap­tary oqyrmandarynan ońdy baǵasyn aldy. 1990 jyldan beri KSRO Jazýshylar odaǵynyń múshesi, 1996 jyldan Qazaqstan Ja­zýshylar, Qazaqstan Jýrnalıster odaqta­ry­nyń múshesi bolǵan R.Bektibaev ádebı baspasóz ómiriniń qaınaǵan ortasynda júrdi. Ol 1992 jyly Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń janynan Respýblıkalyq shyǵarmashylyq qaýymdastyǵyn quryp, onyń prezıdenti retin­de birqatar ister tyndyrdy. 1993 jylǵy 15 qarashada Raýshanbek mem­lekettik qyzmetke aýysyp, Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Prezıdenti men Mınıstrler Ka­bınetiniń Jalpy bólimine aǵa referent bolyp qabyldandy. Al 1994 jyly Qazaqstan Respýb­lıkasy Joǵarǵy Keńesiniń Baspasóz qyzmetine jaýapty jumysqa aýysty. Az ýaqyt bolsa da, Ortalyq saılaý komıssııasynyń baspasóz hatshysy mindetin atqardy. 1995 jyldan bastap elimizdiń jańadan qurylǵan qos palataly Parlamenti Májilisiniń Baspasóz qyzmetinde konsýltant boldy da, ómiriniń sońyna deıin Májilis apparatynyń Qoǵamdyq birlestik­termen jáne buqaralyq aqparat quraldarymen baılanys jónindegi bóliminiń sektor meńge­rýshisi qyzmetin atqardy. El táýelsizdiginiń 10 jyldyq merekesine baılanysty Raýshanbek Shákimanulynyń eńbegi joǵary baǵalanyp, “Eren eńbegi úshin” medalimen marapattaldy. 2000 jyly el gazeti – “Egemen Qazaqstanda” Raýshanbektiń qıyn taǵdyry týraly jýrnalıst Ǵabıt Músireptiń tartymdy ocherki jarııalandy. Onda Máskeý qalasynda búırekke operasııa jasaý barysyn­daǵy qym-qýyt jaǵdaılar, ólim men ómir arasynda arpalysyp jatqan keıipkerdiń kóńil-kúıi jan-jaqty sýrettelgen. О́z ortasynda syıly bolyp, densaýlyǵyn kú­te bilgendiginiń arqasynda Raýshanbek Shá­ki­manuly 21 jyl boıy “bóten” búırekpen ómir súrdi. Máskeý dárigerleri 1980 jyly operasııa jasaǵanda oǵan “10 jyl ómir súresiń” degen eken. Aǵaıyn-týystyń, otbasynyń, dosta­ry­nyń qoldaýy men izgi tileginiń arqasynda ol jı­yr­ma jyldan astam ǵumyr keship, artyna urpaǵyn qaldyrdy, fantastıkalyq shyǵar­malaryn jazyp úlgirdi. Raýshanbektiń artynda otyz jylǵa jýyq otasqan súıikti jary Tamara Ábdijálelqyzy men qos uly Dáýlet pen Danııar jáne sol uldaryndaı jaqsy kóretin nemereleri qaldy. 2001 jyly 14 mamyr kúni Almatyda, Qa­zaqstan Jazýshylar odaǵynyń úıinde Rekeńmen qoshtasýǵa kelgen halyq óte kóp boldy. Árip­testeri men syrlastary estelikterin aıtyp, otba­syna kóńilderin bildirdi. Elý jastan endi asqanda ómirden ozǵan Raýshanbek Bektibaevtyń armandary kóp edi. Qorqyt ata taqyrybynyń aýqymyn ulǵaıtyp, roman jazǵysy keletinin de aıtatyn-dy. Ol bıyl 60 jasqa tolýshy edi. Zaıyby Tamara Ábdijálelqyzy Rekeńniń shyǵarmalaryn jınap, birneshe kitap shyǵardy. Balalary da áke murasyna uqyptylyqpen qaraıdy. Aıbatyr SEITAQ, jýrnalıst.