Oblys ákimi Serik Shápkenovtiń aıtýynsha, kóktemge deıin atalǵan bógettiń sapasy tekseriledi. Bógettiń osal tusy anyqtalsa, qaıtadan nyǵaıtylady. Jaıyq ózeniniń Kaspıı teńizine quıar saǵasy tereńdetilip jatyr. Bul jumys ózenniń sý ótkizý qabiletin arttyrý maqsatynda qolǵa alynǵan.
«Jylyoı aýdanyndaǵy Qursaı kanaly men Jem ózeniniń arnasyn tereńdetý jumysy bastaldy. Osy kezge Qursaı kanalynyń 32, al Jem ózeniniń 2 shaqyrymyn tereńdetý jumysy júrgizildi. Sý arnasynyń jaǵalaýynda 58 shaqyrym qorǵanys bógetin salý josparlanyp otyr. Qazir onyń 24 shaqyrymy turǵyzyldy», deıdi S.Shápkenov.
Ákimniń aıtýyna qaraǵanda, sý sharýashylyǵy salasyndaǵy qurylysty basqarý «Tabıǵat» kásipornyna júktelip otyr. Bul – jańadan qurylǵan kásiporyn. Qurmanǵazy aýdanyndaǵy Qıǵash ózeninde de tereńdetý jumysy jalǵasyp jatyr. Al Mahambet aýdanynyń Taldykól aýylyn sý tasqynynan qorǵaý maqsatynda 3 shaqyrym bóget turǵyzylǵan. Alaıda eldi mekendi aldaǵy kóktemde bolýy yqtımal sý tasqynynan qorǵaý úshin bógettiń 2,1 shaqyrymyn qaıta jóndeý qajettigi týyndap otyr. Sondaı-aq bógettiń 500 metrine ýaqytsha qapshyq salynady. Atalǵan jumysty atqarýǵa jobalyq-smetalyq qujattamasy jasaqtalǵan.
Endi kóktemgi sý tasqynynyń aldyn alýǵa daıyndyq bastaldy. Qazir ınjenerlik jumys jospary bekitildi. Atyraý oblystyq jumyldyrý daıarlyǵy jáne azamattyq qorǵaý basqarmasynyń bólim basshysy Bekturǵan Masatovtyń málimetine súıensek, bolýy yqtımal tabıǵı apattyń aldyn alý jumystaryna 244 tehnıka men 3 tikushaq jumyldyrylady.
«Bıyl tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı kezinde 10 kólik-ınfraqurylym nysany buzyldy. Qazir sol nysandardy qalpyna keltirý júrip jatyr. Aldaǵy sý tasqynyna daıyndyq aıasynda osy kezge deıin 48,5 tonna janar-jaǵarmaı, 235 tonna ınertti materıal ázirlendi. Buǵan qosa, 161 myńnan astam qapshyq, 69 dana shatyr men 5 myńnan astam tósektik oryn jabdyǵy daıyn tur. Sý tasqynyna daıyndyq jóninde bekitilgen ınjenerlik jumys josparyna sáıkes Jem ózeniniń aǵynyn retteý, tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaıdy joıý, apattyq qalpyna keltirý jumystaryn júrgizý maqsatynda jumys jobasy jasaldy. Onda Jylyoı aýdanyndaǵy Jem ózeni men Qursaı kanalynyń arnasyn, Qamyskól kólin tazartý qarastyryldy. Jem ózeniniń, Qulsary qalasynyń aýmaǵymen ótetin Qursaı kanalynyń jaǵalaýynda qorǵanys bógetin ornatý jumystary atqarylady», dep málim etti B.Masatov.
Munaıly óńirde Jaıyq ózeninen bastaý alatyn 15 magıstraldy kanal bar. Bul sýarý-sýlandyrý arnalarynyń jalpy uzyndyǵy – 313 shaqyrym. Inder aýdanyndaǵy sharýa qojalyǵynyń jetekshileri kanaldarǵa jóndeý júrgizýdi jıi qozǵap keledi. Máselen, uzyndyǵy 75 shaqyrym bolatyn «Alǵabas-Joryq» kanaly 1968 jyly qazylǵan. Bul sý arnasy 2020 jyly kúrdeli jóndeýden ótkizilgen eken.
Bıyl Kóktoǵaı aýyldyq okrýginiń aýmaǵyndaǵy 80 shaqyrymdyq «Aqsaı» kanalyndaǵy jóndeý jumysy aıaqtalady. Al uzyndyǵy 105 shaqyrymdy quraıtyn «Baǵyrlaı» men 53 shaqyrymǵa sozylǵan «Quraıly saı» kanalyna júrgiziletin jóndeýge baılanysty konkýrs ótkizildi. Merdiger anyqtaldy. Atalǵan kanaldardy jóndeý jumystaryna 3 mlrd 100 mln teńgeni quraıtyn qarjy qaralǵan.
Qazir 4 kanal tereńdetilip jatyr. Kanaldyń tórteýi Inder aýdanynda ornalasqan. Aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Mámbetqalı Qusaıynovtyń aıtýynsha, kanaldardan egin sharýashylyǵy men tórt túlikke sý alynady.
«Inderbor kentiniń Bódene aýyldyq okrýginiń mańymen ótetin «Alǵabas-Joryq» kanalynyń sýyn 15 sharýa 119 gektar jerge egin salyp, jemis aǵashtaryn ósirýge paıdalanyp otyr. Sý arnasynyń uzyndyǵy – 64,7 shaqyrym. Al Kóktoǵaı aýyldyq okrýginiń aýmaǵyndaǵy «Aqsaı» kanalynyń boıynda 7 kásipker 164 gektar alqapqa egin egedi. Atalǵan sýarý-sýlandyrý arnasy 80 shaqyrymǵa sozylady. Ony jóndeý jumysy 2022 jyly bastalǵan edi. Jyl sońyna deıin eki arnany jóndeý jumysy aıaqtalady», deıdi M.Qusaıynov.
Onyń deregine qaraǵanda, kanaldardan turǵyndar ıeligindegi tórt túlik sý ishedi. О́ıtkeni mal sýarýǵa arnalyp qazylǵan burynǵy qudyqtar tartylyp qalǵan. Keıbiriniń sýy ashy bolǵandyqtan, mal sýarýǵa jaramaıdy.
«Taǵy eki kanaldyń túbin tereńdetip, sý ótkizý qýatyn arttyrýdy qolǵa aldyq. Bul – «Baǵyrlaı», «Quraıly saı» kanaly. Aldaǵy jyly atalǵan eki kanaldy jóndeý jumysyn tolyqtaı aıaqtaý josparlanyp otyr», dep málimdedi M.Qusaıynov.
Atyraý oblysy
