Jaýapkershilik pen kásibılik salaǵa serpin beredi

Sıfrlyq ınfraqurylym ıgiligi

Ákimderge IT mamandaryn qoldaý maq­satynda óńirlerde sıfrlyq ınfra­qurylym qurý tapsyryldy. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Jaslan Mádıev «Astana Hub» jumysynyń aıasynda IT-eksport kólemin arttyrý, sıfrlyq plat­formalardyń qaýipsizdigin qamta­masyz etý men otandyq startaptardy iske asyrý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady. Sondaı-aq «Terrıkonovaıa dolına» IT-habynyń basshysy Sabır Nııazov, «Arlan BioTech» kompanııasynyń basshysy Bolat Sultanqulov, «ITS Partner Ltd» kompanııasynyń basshysy Marat Tastemirov baıandama jasady.

Elimiz álemde sıfrlandyrý salasy damyǵan eń ozyq 30 memlekettiń qataryna kiredi ári onlaın-qyzmetter kórsetýde 8-orynda tur. 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda IT-qyzmet eksporty 306 mln dollarǵa deıin ósti. Jyl sońyna deıin 600 mln dollardan asady dep kútilip otyr. Jalpy, 5 jyl ishinde otandyq IT-qyzmetterdiń eksporty 20 esege ulǵaıdy. Elimizde robottandyrý men jasandy ıntellekt tehnologııalary ornyqty damyp, kóp­tegen salada transformasııa jalǵa­syp jatyr. Sondaı-aq zańnamalyq baza qalyptasyp, únemi jetildiri­lip otyrady. Sıfrlyq transformasııa tujyrymdamasy qabyldandy, venchýrlik naryq pen startap-eko­júıeni damytýda qolaıly ekonomı­ka­lyq jaǵdaı jasaldy. «Astana Hub» tehnoparki kóptegen startapqa shyn máninde, ınnovasııalyq klas­terge ári eń negizgi áripteske aınaldy. Bul alańda 1,5 myńnan asa kompanııa tabysty ju­mys istep jatyr. «E-commerce», «BigData», «GameDev», «Fintech», «MedTech» pen basqa da serpindi jobalardyń eksporttyq áleýeti joǵary. Olardyń belsendi damýy 2026 jylǵa qaraı IT-ónimder men qyzmetter eksportyn 1 mlrd dollarǵa deıin ósirýge yqpal etpek.

Premer-mınıstr Úkimet alda­ǵy ýaqytta da IT-tehnolo­gııa­lar men kórseti­letin qyzmetter sala­syn belsendi qoldaı be­retinin atap ótti. О́ńirlik aksele­ra­sııa­lyq baǵ­dar­lamalardy, basqa elderdegi jahan­dyq áriptestik jelini damytý saıa­s­atyn odan ári jalǵastyrý qajet.

– Memleket basshysy 2029 jyly sıfr­lyq tehnologııalardyń ekono­mıkaǵa qosa­tyn úlesin 1%-ǵa deıin, al IT-qyzmetter­degi jergilikti úlesti keminde 80%-ǵa jetkizý mindetin qoıdy. Oǵan qol jetkizýde IT-habtar men venchýr­lik qorlar basty draıverlerge aı­na­lý­ǵa tıis. Keıingi alty jylda eli­mi­z­de venchýrlik qarjylandyrý kóle­mi 6 ese­den asa ósken. Ári qaraı ósý úshin biz osy saladaǵy ozyq sarapshylardy tartýy­myz kerek. Bul oraı­da bilim berý baǵdarlamalaryn damytyp, iri bız­­nesti tartý jáne saýatty sıfrlyq ınfraqurylym qurý jumystaryna jete kóńil bólý qajet. Sıfrlandyrý, IT-salany damytý jáne kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi mindetterdi iske asyrý ekonomıkanyń damýyna yqpal etýge tıis, – dedi O.Bektenov.

Jalpy, Prezıdent júktegen jasandy ıntellektini damytý mindetterin iske asyrý aıasynda salalyq zańnamany jetildirýde belsendi jumys júrgizilip jatyr. Keler jyly Astanada Jasandy ıntellekt ortalyǵyn ashý josparlanyp otyr. Bul óz kezeginde jas talanttardy tartý núktesine aınalýǵa tıis. Sıfrlyq damý mınıstrligine osy máseleni erekshe baqylaýda ustaý tapsyryldy.

IT-salanyń joǵary bilikti mamandaryn daıarlaý da basym mindet bolyp otyr. «Astana Hub»-ta úzdik halyqara­lyq tájirıbe eskerilip, qajetti jaǵ­daı­lar jasalǵan. Sıfrlyq damý, Ǵylym jáne joǵary bilim, Oqý-aǵartý mınıstr­likterine «Astana Hub»-pen óńirlik habtarmen ózara tyǵyz baılany­sa otyryp, odan ári damý men oqytý tujyrymdamasyn jasaý tapsy­ryl­dy. Osy rette oqý bitirgen maman­dar­­­dyń sanyn kóbeıtý maqsat emes, olar­­dyń daıarlyq sapasyna basa nazar aýdarý qajettigi atalyp ótti. Úz­dik álemdik ádistemelerdi nazarda ustap, sıfr­­lyq bilim men daǵdylardy art­tyrý tá­silderin únemi jańartyp turý mańyzdy.

Sonymen qatar óńirlerdegi sıfrlyq ınfraqurylymdy qam­tamasyz etýge bul máselelerge ákimdik tıisti kóńil bólý kerek. Salalyq mınıstrlikke óńirlerdiń ákimdikterimen birlesip, «Astana Hub»-ty damytý, óńirlik habtardy qoldaý men IT salasynda eksportqa baǵyttalǵan baǵyttardy damytý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý boıynsha sharalar qabyl­daý, sondaı-aq venchýrlik qarjy­landyrýdy qoldaý júıe­sindegi tásilderdi jańartý tapsyryldy.

Temirjol salasynda serpilis bar

2030 jylǵa deıin temirjol kóligin damy­tý jónindegi tujy­rym­dama qa­byl­dan­ǵaly beri, bul salaǵa basa nazar aýdarylyp keledi.  Búginde 2,8 myń sha­qyrym jol jóndelip, 143 jolaýshy vagony jańartylǵan. Mınıstrliktiń máli­metin­she, bıylǵy jyldyń 10 aıynyń qorytyndy­synda júk tasymalynyń kólemi 3,5%-ǵa artyp, 263 mln 400 myń tonnany quraǵan. Ishki tasymaldar 10,8%-ǵa ósip, 156,2 mln tonnaǵa jetken. Al tranzıttik júk tasymalynyń kól­e­mi ótken jyldyń deńgeıinde qaldy. Iаǵnı 22 mln 400 myń tonna.

Qazir Prezıdent tapsyrmasyn iske asyrý aıasynda kólik-logıstıka salasyn damytýda elde aýqymdy ınfraqury­lymdyq jobalar júzege asyrylyp jatyr. Byltyrdan beri 2,8 myń shaqy­rymnan astam temirjol jóndeldi. Jyl­jymaly quramdy jańartý jumysy jalǵasyp keledi. «Qazaqstan temir joly» basqarma tóraǵasy Nurlan Saý­ran­baevtyń málimetinshe, bıyl 185 lokomotıv pen 143 jolaýshylar vagony satyp alynǵan. 2028 jyly jolaýshylar vagondarynyń parki 3 myńnan asa birlikke jetip, eldiń qajettiligin tolyq qamtamasyz etedi.

Al Premer-mınıstr salany jań­ǵyr­týda kúsh-jigerdi arttyrý qajet­tigine erekshe toqtaldy. Ásirese temir­jol vokzaldary men stansalardyń  ınfra­qurylymyna erekshe nazar aýdarý kerektigin tilge tıek etti. Qazir olardyń shamamen 90%-y jóndeýdi qajet etedi.

– Memleket basshysy Qazaq­standy tolyqqandy kólik-logıs­tıkalyq habqa aınaldyrý baǵy­tynda naqty mindetter qoıdy. Bul rette temirjol salasynyń damý áleýeti joǵary ekenin atap ótkim keledi. Sondaı-aq ol ishki jáne tranzıt­tik júk tasymalyn arttyrýda sheshý­shi ról atqaryp otyr. Alǵa qoıyl­ǵan maq­sat­tarǵa jetýge biz qoldanystaǵy temir­joldar men logıstıkalyq orta­lyqtardy jańǵyrtyp, jańalaryn salyp jatyrmyz. Sondaı-aq vagon parkin jańartý jumystary da turaqty júrip jatyr. Bul elimizdiń kólik júıesiniń tıimdiligi men onyń ótkizý qabiletin baryn­sha ulǵaı­týǵa múmkindik beredi. Qabyl­dan­ǵan sharalardyń nátıjesinde, 2029 jylǵ­a qaraı tranzıttik tasymal kólemi 28 mln tonnadan 45 mln tonnaǵa deıin, al tranzıt jıyrma fýttyq bala­madaǵy 2 mln konteınerge deıin ósedi, – dedi O.Bektenov.

Halyqaralyq kólik dáliz­derin­degi otandyq baǵyt­tardyń báseke­ge qabilet­­­tiligin arttyrý mańyzdy.  Premer-mınıstr shekaradaǵy mem­le­ket­tik qyz­metterdi sapaly ári jedel kórsetýge barlyq rá­sim­di aıaqtaýdy tapsyrdy. Qazirgi ýaqytta salyq júıesi men temir­jol­dyń aqparattyq júıeleri ıntegrasııalandy.

Kólik mınıstrligi men «Qazaqstan temir joly» kompanııasy negizgi ınfra­qury­lym­dyq jobalardy iske asyrý­dyń naqty tetikterin ázirlep, qarjy­landyrý kózderin anyqtaý tapsyryldy. Sonymen qatar vagondardy jańartýda qıyndyqtarǵa kezigip otyrǵan jeke tasymaldaýshylardy qoldaý sharalaryn ázirleý qajet.

Buǵan qosa, Úkimet basshysy temir­jol júkterin aýystyryp tıeý kóle­min ulǵaıtý, teńiz tasymalynyń áleýe­tin art­tyrýǵa Aqtaý porty­nyń ınfra­qu­rylymyn jaqsartý ju­mys­taryn jedel­detýdi tapsyrdy. Kólik mınıstrligi men «Qazaqstan temir joly» kompanııa­syna 2025 jyly konteınerlik hab salyp, Aqtaý portynyń túbin tereńdetý jumystaryn aıaqtaý tapsyryldy.