BILIM BULAǴY ASTANADAN BASTAÝ ALADY

SAPALY BILIM BÁSEKELESTIK TUǴYRY

Búgingi jahandaný dáýirindegi jappaı básekelestik beleń alǵan shaqta, adamnyń aqyl-oıyna, onyń bilimine salmaq túsedi. Ǵylym men tehnologııa kúnnen-kúnge qaryshty sekirister jasap jatqan qazirgi kúnde adamnyń sát saıyn bilimin shyńdap, ómir boıy oqýyna týra keledi. Bul rette Elbasy Nursultan Nazarbaev “Bizge ulttyq ıntellektiniń dińin qurý qajet, bizge halyqaralyq deńgeıde básekege túse alatyn erýdısııaly adamdar kerek”, dep atap kór­setken bolatyn. Osydan-aq bolashaq­taǵy báse­kelestiktiń kilti bilimde jatqanyn búkil el bolyp túsinip, bul ómir­lik qaǵıdany urpaq sanasyna sińirý basty paryzymyz ǵoı dep oılaımyn.

Ásıma BIMENDINA, Astana qalasy bilim basqarmasynyń bastyǵy.

Iá, “bilekti birdi jyǵar, bilimdi myńdy jyǵar” degen halyq danalyǵynyń búgingi básekede bási myqty urpaq qa­lyp­tastyrýdaǵy máni arta tús­keni talas týdyrmaıtyn aqıqatqa aı­nalǵany anyq. Sondyqtan da táýelsizdigimizdiń tuǵyryna, el­di­gimizdiń aıbaryna aınalǵan Astana qalasynyń bilim berý júıesiniń órkenıet úrdisine saı bolýy Memleket basshysynyń qoıyp otyrǵan basty talaby. Qazir Astana qalasynyń bilim berý salasynda 206 bilim mekemesi jumys isteýde. Onda 120 myńǵa jýyq óskeleń urpaq bilim nárinen sýsyndap jatyr. Qala elorda atanǵannan bergi jyldar ishinde mundaǵy oqýshylar sany 27 myńǵa nemese 38,7 paıyzǵa ósken. Jyl saıyn oqýshylar sanynyń artýy bilim berý mekemeleri jelisin keńeıtýdi talap etip otyr. Mektepterdegi oryn tapshylyǵyn azaıtý maqsatynda sońǵy jyldary qalada 20 jańa mektep ǵımaraty boı kóterdi. Bas qala halqynyń kún sanap artýyna baılanysty sonda da mektepterdegi oryn tapshylyǵy barǵan saıyn kúrdelirek sezilýde. Búgingi tańda qala mektepterindegi oryn tapshylyǵy 13 myńnan artyp otyrsa, 2012 jyly elimizdiń 12 jyldyq bilim berý jú­ıesine kóshýine baılanysty mektep­terdegi orynǵa degen suranys 20 myńǵa deıin jetpek. Bul kókeıkesti máseleni sheshýde Elbasynyń tikeleı bastamasymen ómirge kelgen “100 mektep, 100 aýrýhana” baǵdarlamasynyń ıgi yqpaly ólsheýsiz. Osy baǵdarlama aıasynda qalamyzda 10400 oqýshyǵa arnalǵan 9 jańa mektep salý josparlandy. Qazirge deıin 3 jańa mektep ǵımaraty paıdalanýǵa berilip te úlgerdi. Bıylǵy jyly 6800 bala bilim alatyn taǵy 6 jańa mektep paıdalanýǵa beriledi. Jańa mektepter salýmen birge jumys istep turǵan mektep ǵımarattarynyń aınalasynda balalardyń dene tárbıesimen shuǵyl­danýyna jáne qolaıly demalysyna jaǵdaı jasaý maqsatynda Astana qalasynyń ákimdigi qabyldaǵan “Mektep aýlalary” baǵdarlamasy aıasynda barlyq mektep aýmaqtarynda abattandyrý jáne jóndeý jumystaryn júrgizýdi qolǵa aldyq. “Jol kartasy” sheńberinde 2009 jyly bilim berý nysandaryn jóndeýge 1 mlrd. 85 mln. teńge qarjy bólindi. Sonyń nátıjesinde 30 bilim berý nysandaryna ártúrli deńgeıdegi jóndeý jumystary júrgizildi. Al ústimizdegi jyly osy maqsat úshin 1 mlrd. 264 mln. teńge qarjy bólinip, 19 mektep ǵımaraty kúrdeli jóndeýden ótkizilmek. Joǵaryda atap ótkenimizdeı, sapaly bilim búgingi jahandaný dáýirindegi báse­ke­lestiktiń tuǵyryna aınalyp otyr. Mem­leketimiz bilim deńgeıiniń órkenıet talap­taryna saı bolýy úshin barlyq qajetti múmkindikterdi jasap keledi. Elbasynyń syndarly saıasatynyń arqasynda elimizdiń bilim salasy jyldan-jylǵa damyp keledi. Bul úrdiste elordanyń bilim salasy kósh basynan kórinip júr desek, artyq aıt­qandyq emes. Máselen, Astana mek­tep­teriniń 100 oqýshysy Reseı. AQSh, Grekııa, Kıpr, Vengrııa, Túrkııa, Brazılııa, Uly­brıtanııa sııaqty damyǵan elderde ótken ártúrli ǵylymı pándik olımpıadalarǵa qa­tysyp, 115 medaldi jeńip aldy. Bas qala­myz­dyń mektep oqýshylary respýblıkalyq ǵylymı jobalar baıqaýlarynda jáne pándik olımpıadalarda komandalyq esep boıynsha 5 márte qatarynan jeńimpaz atandy. Bıylǵy aqpan aıynda ótken oqýshylardyń respýb­lı­kalyq ǵylymı jobalar jarysynda astanalyq 55 oqýshy 33 medaldi ıelenip, komandalyq esepte jeńimpaz atandy. Ulttyq biryńǵaı testileý balalardyń bilim deńgeıin anyqtaý synaǵy ǵana emes, sonymen birge mektepterdiń bilim berý sapasynyń dárejesin bil­di­re­tin kórsetkish ekeni de belgili. Sońǵy jyldary júıeli ótkizilip kele jat­qan osy dástúrli bilim baıqaýynda as­ta­na­lyq mektep bi­tir­ýshilerdiń sońǵy 6 jyl ishin­degi ortasha ball kór­set­kishi ósken. Oǵan dálel bıylǵy jylǵy Ulttyq bi­ryńǵaı testileýge qatysqan tú­le­k­te­ri­miz testileý qo­­ry­­­­­tyndysy bo­ı­yn­sha ortasha e­s­ep­­­pen 97,43 bal­l­ǵa ıe boldy. Res­pýb­lıka boıynsha bul kór­setkish 84,84 bal­lǵa teń. Sóıtip elor­dalyq bilim salasy qa­tarynan al­tynshy jyl alǵa shyqty. Astana qa­la­syn­daǵy Álkeı Mar­ǵulan № 40 orta mekteptiń túlegi Ǵızat Saǵyndyq 125 ball aldy. UBT-2010 qorytyndysy boıynsha, Astana qalasynyń “Zerde” daryndy balalar mektebi, № 38 jáne № 50 mektep-lıseı, er jáne qyz balalarǵa arnalǵan qazaq-túrik lıseıleri, “Mıras” halyqaralyq mektebi jáne basqalary jaqsy nátıjelerge qol jetkizip, bıylǵy oqý jylyn oıdaǵydaı aıaqtady. Memleket basshysynyń ótken jyly 13 qarashada el turǵyndarymen tikeleı jeli arqyly ótkizgen júzdesýinde qala boıynsha balabaqshalardaǵy oryn tapshylyǵyn shuǵyl joıý jóninde ákimdiktiń aldyna keleli mindetter qoıyp, “Balapan” baǵdarlamasyn is júzine asyrýdy tapsyrdy. Elbasynyń “Bala­pan” baǵdarlamasyn oryndaý maqsatynda Astana qalasynyń ákimdigi balabaqshaǵa degen suranysty barynsha qanaǵattandyrý maq­sa­tynda 2009-2010 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar josparyn jasap, iri jumystar aý­qy­myn belgilegen bolatyn. Osy oraıda mektep jasyna deıingi balalar mekemelerindegi oryn tapshylyǵyn tómendetý mindetin mynandaı tórt baǵyt boıynsha sheshý kóz­delingen: buryn basqa maqsattarǵa paı­dalanylyp kelgen 14 balabaqsha ǵımaratyn qaıtadan mýnısıpaldyq menshikke alyp, 2585 balabaqsha ornyn ashý, “Jańa qurylys” JShS salyp jatqan turǵyn úı keshenderi ǵımarattarynyń birinshi qabattarynan 3 myń búldirshinge arnalǵan bala­baq­shalar ashý, 2240 oryndyq 10 jańa bala­baq­sha ǵımaratyn salý, jeke menshik bala­baq­sha­larda 2975 balaǵa eseptelingen memlekettik tapsyrys berý jáne 1240 oryndyq jeke menshik balabaqshalar ashý. Mine, osyndaı aýqymdy sharalardy júzege asyrýdyń arqasynda ústimizdegi jyly 12304 astanalyq búldirshin balabaqshalardaǵy orynmen qamtamasyz etilmek. Aldaǵy 2010-2011 jańa oqý jylynan bastap Astana mektepterindegi barlyq tómengi synyp (1-4 synyptar) oqýshylaryna jergilikti bıýdjet esebinen tegin tamaq berý júıesin engizýdi josparlap otyrmyz. Qazirgi jaǵdaıda bilim berý salasyn basqarý tásilin de óskeleń talaptar deńgeıine kóterý máselesi ýaqyt talabyna aınalyp keledi. Bilim berýdi basqarý degenimiz – mekemeni nemese qyzmetkerlerdi basqaryp qana qoımaı, onyń barlyq satylar boıynsha damýyn qamtamasyz etý bolyp tabylady. Qazirgi óndiristegi tehnıkalyq jaraq­tan­dyrý jáne ozyq tehnologııalar jumysshy kadrlardyń kásibı bilim deńgeıiniń joǵary bolýyn talap etedi. Ol úshin tehnıkalyq jáne ká­siptik oqý oryndarynda bilikti mamandar daıar­laý isin damyǵan elderdegi ekonomıka suranystaryna jaýap bere alatyndaı deńgeıge jetkizýimiz qajet. Bilikti jumysshy kadrlaryn daıarlaý úshin bólinetin memlekettik tap­sy­rystyń kólemi jyldan-jylǵa ulǵaıyp keledi. Elimizdiń ekonomıkasynyń damý deńgeıiniń artýyna baılanysty eńbek rynogyndaǵy kásibı mamandar tapshylyǵy tereń sezile bastady. Osyǵan baılanysty biz kásiptik-tehnıkalyq bilim deńgeıi men sapasyn arttyrýdy erekshe mańyzdy mindetterdiń qataryna qoıyp otyrmyz. Qalanyń kásiptik bilim berý mekemelerinde qazir 24261 adam 28 mamandyq boıynsha dáris alýda. Elbasynyń tapsy­r­ma­symen “Qazaqmys” korporasııasy respýb­lı­kadaǵy jetim jáne ata-anasynyń qam­qor­ly­ǵynsyz qalǵan balalar úshin Astana qalasynda 300 oqýshyǵa arnalǵan osy zamanǵy kásiptik-teh­nıkalyq lıseı ǵımaratyn salyp, paıdalanýǵa berdi. Zamanaýı tehnologııamen jabdyqtalyp, ozyq úlgide salynǵan bul bilim oshaǵy respýblıkamyzdaǵy balamasy joq biregeı oqý oryndarynyń birinen sanalady. Onda elimizdiń barlyq óńirlerinen kelgen jetkinshekter kásibı bilim alýda. Bala janynyń baǵbany ustazdar qaýymyna júkteletin mindet pen zamanaýı talap ta kúnnen-kúnge artyp keledi. “Ustazy myqtynyń ustamy myqty” degendeı, Astana ustazdarynyń bilimi men biliktiligi sońǵy ýaqytta aıtarlyqtaı dárejege kóterilgendigin atap ótken jón. Sońǵy jyldary elordanyń 300-ge tarta muǵalimderi túrli halyqaralyq jáne respýblıkalyq baıqaýlar men forýmdarǵa qatysyp, 80 muǵalim ǵylymı-ádistemelik quraldardyń avtory atansa, 120 ustazdyń avtorlyq eńbekteri respýblıkalyq jáne halyqaralyq BAQ-tarda jaryq kórdi. Máselen, № 38 mektep-lıseıdiń ınformatıka pániniń muǵalimi Lázzat Eseno­va­nyń ǵylymı eńbegi Horvatııada ótken jańashyl muǵalimderdiń eýropalyq forýmynda 34 elden túsken 62 jobanyń ishinde úzdik dep ta­nylyp, joǵary baǵaǵa ıe boldy. Al “Da­ryndy oqýshyǵa – daryndy muǵalim” atty III respýblıkalyq pedagogtar olımpıadasynda astanalyq ustaz Danııar Kúzembaev bas júldeni jeńip aldy. Elorda ustazdarynyń turmystyq-áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda birqatar keshendi sharalar júzege asyrylýda. Bul oraıda qala mektepteri muǵalimderin turǵyn úımen qamtamasyz etý máselesi qanshalyqty ótkir bolsa da birtindep sheshimin taýyp keledi. Máselen, sońǵy kezde mýnısıpaldyq turǵyn úı qorynan 155 muǵalim páter alsa, memlekettik turǵyn úı baǵdarlamasy boıynsha 2008 jyly 400-den astam ustaz qonys toıyn toılasa, 2009 jyly 500-den astam ustaz páter aldy. О́tken jyly ustazdardyń demalysy men saýyqtyrý sharalary úshin 250-den astam joldama bólindi. Búgingi jahandaný dáýirinde aqparattyq tehnologııalardy meńgerý basty da balamasyz talap bolyp otyr. Byltyr ótken muǵalimderdiń dástúrli tamyz keńesinde qala ákimi I.Tasmaǵambetov aldaǵy oqý jylyndaǵy basty mindetterdiń biri retinde mektep saıttaryn ashý ıdeıasyn usynǵan edi. Qazir qaladaǵy mektepterdiń barlyǵynda arnaıy saıttar jumys istep tur. Qazirgi jahandaný úrdisi beleń alǵan zamanda, kez kelgen eldiń bilim salasy óz keńistiginde tuıyqtalyp qalmaýy kerek. Osy maqsatpen Astana qalasynyń bilim basqarmasy halyqaralyq bilim keńistiginde ózge eldermen tyǵyz baılanys jasap, jumys júrgizýdi dástúrge aınaldyrǵan. Biz Sıngapýr, Býdapesht, London, Máskeý, Sankt-Peterbýrg, Seýl, Mınsk, Varshava, Berlın sııaqty qalalarmen ınnovasııalyq tehnologııalar salasynda tájirıbe almasyp kelemiz. Jaqynda 51-shi halyqaralyq matematıka olımpıadasyn alǵash ret Qazaqstannyń elordasy Astana qalasynda ótkizý týraly sheshim qabyldandy. Biz mundaı qurmetke halyqaralyq deńgeıdegi ynty­maqtastyqtyń nyǵaıýy men jyl saıyn oqýshylarymyzdyń osy pán boıynsha ótkiziletin bilim básekesindegi jeńisteriniń arqasynda qol jetkizip otyrmyz. Mine, osyndaı qol jetkizgen jetistikter aıasynda biz aldaǵy ýaqytta da jas urpaqqa sanaly tárbıe, sapaly bilim berý maqsatynda alda turǵan óreli mindetterge saı qyzmet ete bermekpiz. KÁSIBI MEKTEP – BILIKTI MAMAN USTAHANASY Qazaqstan ekonomıkasynyń damý qarqyny jyldan-jylǵa artyp keledi. Elbasynyń bala­masyz bastamalarynyń arqasynda álemdik daǵdarys jaǵdaıynan eleýli qıyndyqtarsyz shyqqan el ekonomıkasy daǵdarystan keıingi damý úrdisinde shyn máninde jo­ǵary qarqyn aldy. Memleket bas­shysy atap kórsetkendeı, el eko­no­mıkasynyń búgingi jáne bola­shaqtaǵy damý baspal­daq­ta­rynda zamanaýı tehnı­kalar men ozyq tehnologııalardy meńgeretin bilikti de bilimdi otandyq kadrlar aýadaı qajet jáne olarǵa degen suranys barǵan saıyn arta túsetindigi de aqıqat. Elimizdiń ındýstrııalyq-ınno­va­sııalyq damý strategııa­sy­nyń basty maqsaty álemdik sapa standarttaryna qol jetkizý bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty tehnıkalyq kásibı mamandarǵa erekshe basymdyq berilip otyr. Kezinde elimizdegi kásiptik-teh­nı­kalyq bilim júıesiniń da­ǵdarysqa ushyrap, bul salada kadr daıarlaý máselesiniń de nazar­dan tys qalǵany jasyryn emes. Al búgingi ekonomıkanyń barlyq salasy halyqaralyq básekelestikke beıim­dele bastaǵan shaqta ótken qatelik­terdiń ornyn toltyryp, elimizde qazirgi zamanǵy óskeleń tehno­lo­gııalyq talaptar suranysyna saı kásiptik-tehnıkalyq bilim júıesin qalyptastyrý kezek kúttirmeıtin ózekti máselege aınaldy. Bul oraı­da elimizdiń bas qalasy – As­tanada aıtarlyqtaı keshendi sharalardyń is júzine asyryl­ǵan­dyǵyn atap kórsetken jón. Bas qalamyzda sońǵy 5 jyl ishinde kásibı bilim beretin oqý oryndarynyń sany 16-dan 32-ge deıin artty. Bul kórsetkishtiń ósimi bunymen toqtamaq emes. О́ıtkeni, búgingi ozyq tehnologııalar zamanynyń talaby barǵan saıyn jańa kásiptik-tehnıkalyq maman­darǵa degen suranysty arttyryp otyr. Sonymen qazir qalamyzdaǵy 6 kásiptik-tehnıkalyq lıseıde 18 mamandyq túri boıynsha, 26 kolledjde (onyń 5-i memlekettik, 21-i jeke menshik) 72 mamandyq boıynsha dáris beriledi. Bul kásibı bilim beretin oqý oryndarynda búgingi tańda 29867 bolashaq mamandar bilim alýda. Onyń ishinde 2484 jetkinshek kásiptik-tehnı­kalyq lıseılerde, 27383 bolashaq jas maman kolledjderde bilimi men qabiletterin shyńdaýda. El Úkimeti qabyldaǵan daǵ­da­rysqa qarsy is-sharalar baǵ­dar­lamasy aýqymyndaǵy “Jol kar­tasy” aıasynda 2009 jyly Astana qalasyna kadr daıarlaý jáne jumyssyz qalǵan adamdardy qaıta daıar­laý baǵdarlamasyn júzege asy­rý úshin 1 mlrd. 366 mln. 553 myń teńge transfertti qarjy bólindi. Osynyń nátıjesinde ótken jyly qala boıynsha 7670 adam kásibı jáne qaıta daıarlaý kýrstarynan ótti. Básekege qabiletti jumysshylar men kásibı mamandar daıarlaýdy arttyrý kásiptik-tehnıkalyq oqý oryndary men kolledjderdiń ınfraqurylymyn zamanaýı talap­tarǵa saı jabdyqtaýdy qajet etedi. Bul oraıda da qalamyzda at­qarylyp jatqan jumystar aýqymy úlken. Memleket bas­sh­y­synyń tapsyr­ma­symen “Qazaqmys” kor­porasııasy ótken jyldyń 1 qyr­kúıeginde 300 oryndyq № 6 jańa kásiptik-teh­nı­kalyq lıseı ǵı­ma­ratyn salyp, paıdalanýǵa berdi. Osy zamanǵy jańa tehnıkalarmen jáne ozyq tehnologııalarmen jab­dyqtalǵan bul kásibı oqý ornynda elimizdiń 13 ob­ly­synan kelgen 305 bala bú­gingi zaman su­ranysyna saı kásibı mamandyq ıgerýde. Olardyń ishinde 200-i jetim ba­lalar bolsa, 105-i az qam­tamasyz etilgen jáne kóp balaly otbasylarynan shyq­qandar. Jetim balalar aı saıyn 3750 teńge memlekettik shákirtaqy alady. Astana qalasynda sol sııaqty 2006-2010 jyldardyń ınves­tı­sııalyq jobalarynyń tizimine kir­gen árqaısysy 800 oryndyq taǵy da 2 kásiptik-tehnıkalyq lıseı qu­rylysy salynýda. Jumyspen ­qamtý jáne áleýmettik baǵdar­la­malar bas­qar­masynyń jyl saıyn belgileıtin qala­myz­daǵy eńbek ry­nogynyń sura­ny­sy­na baıla­nysty ká­siptik-teh­nı­kalyq lı­seıler men kolledjderde mem­le­ket­tik tapsyrys bo­ıynsha daıarlanatyn ká­sibı maman­dyq­tar túr­lerine ózgerister engizilip otyrylady. Kásibı mamandar daıar­laý jumysy oqý oryndary men kásip­oryndar ara­syn­daǵy tyǵyz áleýmettik árip­testik baılanystar nátıjesinde óris alýda. Bul kásiptik-te­h­nı­kalyq oqý oryn­daryn tá­mam­daǵan túlekterdi eńbekke ornalastyrý shara­syn­da óte tıimdilikke qol jetkizýge múmkindik beredi. Sonymen birge, kásiporyndar men bıznes qurylymdar kásiptik-teh­nı­ka­lyq mamandar daıarlaýǵa su­ranys beredi. Máselen, qa­zirgi tańda 531 memlekettik jáne 1087 jeke menshik oqý or­yn­darymen kásiptik-teh­nı­kalyq mamandar daıarlaý maq­satynda 1618 kelisim-shart ja­salyndy. Máselen, 2008-2009 jyldary kásiptik-tehnıkalyq lıseılerdi bitirgen túlekterdiń 95 paıyzy jumysqa orna­las­tyrylsa, kolledjderdi bitirgen kásibı mamandardyń 90,42 pa­ıy­zy jumysqa ornalas­tyryldy. Ǵylym men tehnıka damyp, ozyq tehnologııalar óndiriske keńinen engizilip jatqan qazirgi ýaqytta árbir jumysshynyń, árbir kásibı mamannyń jan-jaqty bilimdi ári bilikti bolýy basty talap. Mine, osy mindet údesinen shyǵý – Astana qalasy kásiptik-tehnıkalyq bilim berý mekemeleriniń basty paryzy. Jylqybaı JAǴYPARULY. “BALAPAN” BAǴDARLAMASY BAIаNDY BOLDY Elorda – Elbasynyń tól perzenti. Mine, sondyqtan Astana qalasynyń damý kezeń­de­rinde Memleket basshysy úshin eshbir usaq-túıek bolyp kórgen emes. Osy oraıda Elbasyn elordadaǵy bala­baqshalar problemasy tol­ǵan­dyrmaı qalǵan joq. Prezıdent Nursultan Nazarbaev ótken jylǵy 13 qarashada tikeleı jeli arqyly halyqpen júzdesýi barysynda osy kókeıkesti má­seleni erekshe nazarǵa alyp, Astana qalasynyń ákimdigine naqty tapsyrmalar berdi. Memleket basshysy qaladaǵy balabaqshalardaǵy oryn tap­shy­­lyǵyn joıý maqsatynda “Balapan” baǵdarlamasyn is-júzine  asyrýdy tapsyrdy. Elbasynyń “Balapan” baǵ­dar­lamasyn oryndaý maq­sat­ynda Astana qalasynyń ákim­digi 2009-2010 jyldarǵa arna­l­ǵan is-sharalar josparyn ja­sady. Búginde osy is-sharalar óziniń alǵashqy ıgilikti jemisin bere bastady. Baǵdarlama aıasynda atqarylatyn jumystyń birinshi baǵyty, buryn basqa maqsattarǵa paıdalanyp kelgen qalamyzdaǵy 14 balabaqsha ǵımara­tyn qaıtadan mýnısıpaldyq men­shikke alyp, olardy balabaqsha retinde qaıta qurý jumystaryn júrgizý bolatyn. Jyl basynan beri qaıtarylyp alynǵan 10 balabaqsha ǵımaraty tolyq qaıta qurý jáne kúrdeli jóndeýden ótkizilip, asta­nalyq búldirshinder úshin esigin aıqara ashty. Qazir bul bala­baq­shalarda 1680 búldirshin sanaly tárbıe, sapaly bilimmen sýsyndaı bastady. Ústimizdegi jyldyń 25 maýsymyna deıin taǵy 460 oryndyq úsh balabaqsha paıdalanýǵa berilgeli otyr. Jalpy, buryn basqa maqsatta paıdalanyp kelgen 14 balabaqsha ǵımaratyn qaıta qurý nátıjesinde Astana qalasynda 2405 oryndyq balabaqshalar jumys isteıtin bolady. “Aq kógershin” Jaqsyny kórmek paryz. Osyndaı ıgi maqsatpen biz buryn Almaty aýdanynyń Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy bolyp kelgen ǵımaratqa atbasyn tiredik. Búgingi qurylys ındýstrııasynyń ozyq úlgilerin molynan paıdalana otyryp, qaıta qurylǵan ǵımarat kóz súısindiredi. Ásem sharbaqpen qorshalǵan atshaptyrym aýlanyń ózi bul ǵımarattyń búldirshinder tárbıeleý maqsatyna arnalǵan­dyǵyn aıǵaqtap turǵandaı. Shaǵyn arhıtektýralyq tásil­men jabdyqtalǵan aýlada basy artyq bir zat joq. Búldirshinderdiń kóńildi demalysy men qyzyqty oıyndaryna arnalǵan  syrǵa­naq­tar, qyzyldy-jasyldy ne­she túrli átkenshekter sánimen saltanat qurǵan. Sonymen birge aýlada sha­ǵyn fýtbol qaqpalary, kishkentaı balalarǵa arnalǵan basketbol torlary qondyrylypty. Bala­baq­sha meńgerýshisi Zarııa Iman­baevanyń aıtýynsha, bul aýladaǵy oıyn jáne dene tárbıesi jab­dyqtarynyń barlyǵy Sankt-Peterbýrg qalasynda arnaıy tapsyryspen jasalypty. Qazir ishi-syrty kirse shyq­qysyz balabaqshada 170 búldirshin tárbıelenýde. Bul búldirshinder qazaq tilinde tárbıe beretin 7 topqa bólingen. Árbir topta tár­bıelenetin búldirshinder arasynda tek qazaq balalary ǵana emes, basqa ulttyń búldirshinderi de qazaq tiliniń qaınary men ulttyq tárbıeniń máıeginen tálim alýda. №48 “Aq kógershin” balabaqshasy gýmanıtarlyq baǵytta tárbıe beretin ortalyq kórinedi. Munda til úırený, mánerlep sóıleý, logıka damytý dáristerin úıretý­men qatar, bı bıleý, sýret salý úıir­meleri jumys istedi. “Altynaı” Buryn Respýblıkalyq gva­r­dııa menshiginde bolyp kel­gen ǵımarat búginde adam ta­ny­­mas­taı ózgergen. Elba­synyń “Ba­lapan” baǵdarlamasy b­o­ıyn­sha ótken jyly bul ǵı­marat qala ákimdiginiń men­shi­gine alynyp, qaıta qurý ju­mystary bastal­ǵan. Ústimizdegi jyldyń sáýir aıynda osy ǵımarat baza­synda №49 “Alty­naı” balabaqshasy ashyldy. Ol 200 búldirshinge laıyqtalǵan. “Altynaı” bala­baq­sha­syndaǵy búldirshinder qazaq jáne orys tilderinde tár­bıe­le­nedi. Solaı bola tursa da mun­daǵy tárbıe tolyq qazaqtyń ulttyq salt-dástúrlerine negiz­delgen. Balabaqshada “Alǵashqy qadam” atty mektepke deıingi daıarlyq toby jumys isteıdi. Synyp bólmeleri zaman tala­byna saı tehnologııalarmen jabdyqtalǵan. Erekshe aıta ketetin bir másele, “Altynaı” balabaqshasynda balalardy emdeý jáne saýyqtyrý orta­lyǵy bar. Bul ortalyqta ÝZI, ıngalıator, kvarsty lampalar ar­qyly emdeý tásilderi qoldanylady. Shyńǵys MYRZAHMET, Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetiniń stýdenti. Betti daıyndaǵan “Egemen Qazaqstan”   gazetiniń tilshisi Jylqybaı JAǴYPARULY. Sýretterdi túsirgen Orynbaı  BALMURAT.