Baǵdarlama ne beredi?
«Kúmis ýnıversıtet» – 50 jastan asqan jandarǵa ekinshi mamandyq alýǵa kómektesetin halyqaralyq qozǵalys. Mundaı model negizinen Fransııa, Anglııa, Qytaı, Japonııa sııaqty elderde 60 jyldan asa ýaqyt boıy sátti jumys istep keledi. Qazaqstan ýnıversıtetteri «lifelong learning» tujyrymdamasy sheńberinde 2022 jyldan bastap «Kúmis bilim berý» baǵdarlamalaryn iske asyryp jatyr. Bul joba Úzdiksiz bilim berý jáne jumys tujyrymdamasyn júzege asyrý maqsatynda qolǵa alynǵan.
Bilim jetildirý baǵytyndaǵy atalǵan joba egde jastaǵy el azamattaryna ártúrli bilim baǵdarlamalary boıynsha oqyp, damýyna, joǵary oqý ornynda ózin qaıtadan stýdent sezinip, izdenýine, kásibı damýyna jol ashýdy kózdeıdi. «Kúmis ýnıversıteti» qyzmetiniń maqsaty aǵa býyn ókilderiniń ómir súrý sapasy men áleýmettik belsendiligin arttyrý, sondaı-aq turmystyq, kásiptik, jartylaı kásibı jáne áýesqoılyq daǵdylardy meńgerý kýrstaryn uıymdastyrý arqyly bilim deńgeıin ǵylym men tehnologııa qaryshtap damyǵan kezeńge saı jetildirýge baǵyttalǵan. Biraq oqyp shyqqan tyńdaýshylardy joba boıynsha jumysqa ornalastyrý qarastyrylmaıdy.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń taratqan aqparatyna súıensek, 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda «Kúmis ýnıversıtet» jobasymen elimizdiń 39 joǵary oqý ornynda (JOO) 1783 adam 308 bilim baǵdarlamasy boıynsha oqyp jatyr.
Bul joba bilim baǵdarlamalarynyń kelesi baǵyttaryn usynady: kompıýterlik saýattylyq; memlekettik qyzmetterdi alý daǵdylary; qarjylyq saýattylyq; tildik kýrstar; tarıh; psıhologııa negizderi jáne t.b. Ár joǵary oqý ornynda kýrstardyń tizimi óńirdiń qajettiligine qaraı jasalady. Bilim baǵdarlamalarynyń tizbesimen árbir tilek bildirýshi osy baǵdarlamalar boıynsha oqytýdy usynatyn JOO-ǵa tikeleı habarlasyp tanysa alady. Bir tyńdaýshyǵa birneshe kýrsqa qatar jazylýǵa bolady. Oqýdy sátti aıaqtaǵannan keıin kýrstan ótkenderge tıisti baǵyt boıynsha oqyǵany týraly sertıfıkat beriledi.
Oqytý talaptary qandaı?
«Kúmis ýnıversıtette» oqý jylynyń bastalýyn akademııalyq kezeńge sáıkes sabaqtyń uzaqtyǵy aptasyna 2-3 rettik jıilikpen bir akademııalyq saǵatta, kýrs tobyndaǵy tyńdaýshylar sanyn 10 adamnan asyrmaı belgileý usynylady.
Atalǵan joba JOO-da kelesi sharalar arqyly júzege asyrylady: aýdıtorııalyq qordy bekitý, oqytýdyń aqparattyq júıelerine qoljetimdilikti qamtamasyz etý; usynylatyn bilimniń sapasyna, oqytýshylyq qyzmettegi ınnovasııalyq tásilderge basa nazar aýdara otyryp, oqý sabaqtary men trenıngterdi júrgizetin oqytýshylar úshin syıaqy men kótermeleýdiń turaqty júıesin qurý; bilim berý múmkindikteri týraly tyńdaýshylardyń nazaryn aýdarýǵa, habardar etýge baǵyttalǵan aqparattyq qoldaý kórsetý, marketıngtik is-sharalar ótkizý.
Elimizdiń JOO akademııalyq erkindik qaǵıdasymen jumys isteıdi, ıaǵnı ýnıversıtetter oqytý úderisi sheńberinde óz betinshe sheshim qabyldaýǵa quqyly. Osyǵan baılanysty JOO ishki normatıvtik aktiler men erejelerge sáıkes turaqty turǵylyqty jeri joq tyńdaýshylardy qabyldaý máselesin óz múmkindigine qaraı ózi sheshedi. Bul rette mundaı tyńdaýshylardy qabyldaý týraly sheshim JOO-nyń jalpy mıssııasyna sáıkes kelýge, sondaı-aq ınklıýzıvti bilim ortasyn qurýǵa jáne halyqtyń áleýmettik osal sanattaryn qoldaýǵa yqpal etýge tıis ekenin eskerý mańyzdy.
Zeınettegi tyńdaýshylar
О́zbekáli Jánibekov atyndaǵy ýnıversıtetinde «Kúmis ýnıversıtet» jobasy aıasynda elýden asqan tyńdaýshy tegin kýrstan ótip jatyr. Olardyń qatarynda 72 jastaǵy Sulýshash Tashkenbaeva da bar. «Erte jastan balalardy damytý» kýrsyn oqyp júrgen zeınettegi stýdent 1 jastan bastap balanyń sóıleýi men negizgi psıhıkalyq daǵdylaryn qarqyndy damytý joldaryn úırenedi.
Bul týraly S.Tashkenbaeva óz oıyn: «Kýrstyń nemere, shóberelerdi tárbıeleýde biz úshin alatyn orny erekshe boldy. Kórip júrgenderińizdeı, qazir balalardyń sóıleýi kesh damıdy. Olardyń sóıleýin jetildirýdi halyq tárbıesimen ushtastyryp, halyqaralyq, álemdik tájirıbeler arqyly jańa aqparattardy, termınderdi, ınnovasııalyq tehnologııalardy tıimdi paıdalaný joldarymen tanystyq. Anglııa, Italııa, Fransııa, Jańa Zelandııa memleketteriniń bilim júıesindegi erekshelikterdi ınteraktıvti taqtany paıdalaný arqyly túsindik», dep jetkizdi.
72 jastaǵy tyńdaýshy 1979 jyly qazirgi Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetin bitirip, zeınetke deıin muǵalim bolǵan. Tórt perzentten 14 nemere, 2 shóbere súıip otyrǵan Sulýshash áje óziniń pedagogıkalyq bilimi bola tura, buǵan qosa sanaly ǵumyryn arnaǵan muǵalimdik tájirıbesimen shektelip qalmaı, jańa jaǵdaıda jańa bilim alyp, urpaq tárbıesine dendemekshi.
Al 83 jastaǵy Zaýza Moldabekova Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetinde «Kúmis ýnıversıtet» jobasymen 70-ke jýyq egde jastaǵy tyńdaýshylardyń biri bolyp tegin bilim aldy. Ol aǵylshyn tili jáne sıfrlyq saýattylyq kýrsyna qatysty. 83-tegi tyńdaýshy kýrs týraly áleýmettik jelilerdegi habarlamadan bilgen.
«Kýrs týraly habarlamany oqyǵanda qatty qýandym. Bul – bizge berilip jatqan úlken qoldaý. Aqparattyq tehnologııalardy meńgerý, til úırený – zaman talaby. Elimizdiń erteńi jarqyn bolýy úshin halyqtyń saýatty ári densaýlyǵynyń myqty bolýy mańyzdy. Oqytýshylarǵa rızamyn, bilmegenimizdi úıretip, túsindirýden jalyqqan emes. Saýattylyqtyń ózi ózara sóıleskennen, surap bilgennen bastalady. Zeınetke shyqsam da qoǵamdyq jumystarǵa aralasýdy toqtatpadym. Qalamyzdaǵy volonterlik uıymnyń múshesimin. Qalany abattandyrý, kóshet otyrǵyzý, tazalyqty saqtaý jumystaryna atsalysamyn. Máshhúr Júsip Kópeıuly «Men aıtpasam bilgenimdi. Sen jazbasań kórgenińdi, Urpaǵyń qaıdan biler ómir súrgenińdi» degen eken. Osy qaǵıda meniń ómirlik ustanymyma aınalǵan», deıdi ol.
Zaýza Moldabekova – 30 jyl boıy Aqtóbe oblysy Temir aýdanynda dáriger bolyp qyzmet atqarǵan I dárejeli terapevt, «Qurmet belgisi» ordeniniń ıegeri, ul-qyz ósirip, nemere-shóbere súıip otyrǵan asyl áje. Bárinen buryn ol – óziniń urpaǵyna úzdiksiz izdenýdiń ozyq úlgisin kórsetip otyrǵan izdenimpaz jan.
