BELGILENGEN ELDIK MAQSATTAR

Jasampazdyq joldaýy Olarǵa qol jetkizý jolynda “Nur Otan” partııasynyń múshelerine úlken úmit, mártebeli mindet júktelip otyr Elbasymyz “Jańa onjyl­dyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” atty Jol­daý­ynda “Qazaqstan-2030” Stra­te­gııalyq baǵdarlamasyna ne­gizdelgen birinshi onjyldyqta atqarylǵan jumystardy tujy­rymdap, aldaǵy onjyldyq­taǵy mindetterdi aıqyndap berdi. Birinshi onjyldyqta alǵa qoı­ǵan maqsattardy oryndaý ońaıǵa túsken joq. Álemdik qarjy daǵ­darysy óz áserin tıgizdi. Biraq El­basymyz Nursultan Nazarbaevtyń Úkimetke tapsyrma berip, jedel qolǵa alynǵan is-sharalardyń ar­qa­synda daǵdarystyń saldary bizge aýyr soqqan joq. Ekono­mı­ka­sy qarqyndap alǵa basqan mem­leketter qatarynda damýdyń jo­ǵary deńgeıine kóterildik. Bárin durys josparlap, saýatty iske asyr­ǵandyqtan, bizdiń damýymyz sátti boldy, damýdyń dańǵyl jolyna tústik. Buǵan ústimizdegi jyldyń alǵashqy 5 aıynda ósim kórsetkishiniń 8,3 paıyzdy qura­ǵa­ny aıqyn dálel bola alady. О́z tabystarymen dúnıe júzine oń qyrynan tanylyp otyrǵan Qa­zaqstannyń áleýeti artyp, ekono­mıkasy kóterilip, damyǵan mem­le­ket basshylarynyń, belgili saıa­sat­ker­lerdiń, qoǵamdyq uıymdar men dinı konfessııa jetekshileriniń laıyqty baǵasyn alyp, joǵary halyqaralyq bedelge ıe bolyp otyrmyz. Sondyqtan Qazaqstanǵa EQYU-ǵa tóraǵalyq etý mártebeli mıssııasy senip tapsyryldy. Elbasy aldaǵy onjyldyq osyn­daı tarıhı oqıǵalarmen bas­talǵanyn, osy kezeńde ekonomı­ka­nyń órleýin qamtamasyz etip, jańa múmkindikterge qol jetkizý kerek ekenin atap kórsetti. Biz 1997 jyly qabyldanǵan “Qazaqstan-2030” Strategııalyq baǵ­darlamasynyń alǵashqy on­jyldyǵyn ózimiz josparlaǵandaı etip aıaqtadyq. Atap aıtqanda, IJО́ kólemi 2008 jyly 2000 jyl­men salystyrǵanda, eki esege ósse, memlekettiń áleýmettik mindet­te­me­lerin de artyǵymen oryndadyq. Ortasha aılyq jalaqy 5 ese, al or­tasha zeınetaqy 3 ese ósti. Or­tasha ómir súrý uzaqtyǵy 65 jas­tan 68 jasqa ulǵaıdy. Ana ólimi eki esege azaıdy, bala týý bir ja­rym esege artty. On jylda 652 mek­tep jáne 463 densaýlyq saqtaý nysany salyndy. Álemdik deń­geı­degi Ana men bala ulttyq medı­sı­na­lyq ortalyǵy jáne neırohı­rýr­gııa ortalyǵy paıdalanýǵa be­rildi. Elbasy osy derekterdi aı­typ, mysal keltirdi. Munyń bári – álemdik qarjy daǵdarysynyń soqqysyna tótep bere otyryp, iske asyrylǵan aýqymdy jumys­tar. Budan jas memleketimizdiń qanshalyqty damı túskenin anyq baıqaýǵa bolady. Halyqtyń qol­daýyna ıe bol­ǵan jáne naq­ty nátıjeler ber­­gen jobalar­dyń biri – “Jol kar­tasy”. О́tken bir jyldyń ishinde “Jol kartasy-2009” baǵdarlamasyn iske asyrý ba­rysynda 862 joba iske asy­rylyp, 737 km. elektr jelisi, 284 km. sý­men jabdyqtaý jelileri, 284 km. jylý trassasy, avtojoldar, má­de­nıet jáne sport nysandary jón­deldi. Biz resessııaǵa jol bermedik. Elbasy aldaǵy bes jylda qýat­ty gaz hımııasy kesheni, mıneral­dyq tyńaıtqyshtar zaýyttary, Balqash JES, Moınaq GES-i, Eki­bastuz-2 GRES-iniń jańa blo­gy, t.b. kóptegen kásiporyndardyń paıdalanýǵa beriletinin málim etti. Bular eldiń ekonomıkalyq áleýe­tin arttyryp, halyqtyń jaǵdaıyn anaǵurlym jaqsartýǵa múmkindik jasaıtyn naqty jobalar bolyp tabylady. 2014 jylǵa qaraı úsh munaı óńdeý zaýytyn rekonstrýksııalap, munaı ónimderiniń túr-túrimen ózimizdi ózimiz qamtamasyz etetin bolamyz. Indýstrııalyq jobalar tek atqarýshy bıliktiń ǵana emes, búkil halyqtyń baqylaýynda bo­lýy kerek. Bul – óte mańyzdy má­sele. Tek osyndaı jaǵdaıda ǵana biz 50 eldiń qataryna ene alamyz. “Nur Otan” HDP úshin 2020 baǵdarlamasyn oryndaý – bas­ty mindet. Eshkim bul jumys­tan tys qalmaýy kerek. Tek sonda ǵana Qazaqstannyń jańa ekono­mı­ka­lyq órleýin qamtamasyz ete alamyz. Joldaýda mınıstrler men ár deńgeıdegi ákimder halyqpen bir­lese jumys isteý arqyly ǵana bar­lyq aǵymdaǵy máselelerdi sheshýge qol jetkize alatyny anyq aı­tyldy. Bul baǵdarlamany júzege asyrý úshin Premer-Mınıstr bas­taǵan ortalyq shtab quryldy. Oblystarda ákimder basqaratyn ortalyqtar irge kóterdi. Joldaýda belgilengen 2020 jylǵa deıingi strategııalyq jospardy júzege asyrý úshin qazir barlyq atqarý­shy bılik organdarynyń butaq­ta­ry jedel jumys istep jatyr. Naqty baǵdarlamalar daıyndaldy. “Qazaqstan ındýstrııalyq der­ja­va bolady. Men oǵan ábden se­nim­dimin!” – dep nyqtady sózin El­basy. Jańa ekonomıkanyń ne­giz­gi salalarynyń biri agroóner­kásip keshenin damytý bolyp ta­bylady. Memleket basshysy osy salany damytýdyń negizgi úsh ba­ǵytta júrgizilýi kerek ekenin ashyp berdi. Birinshi – eńbek ónimdiligin arttyrý. 2014 jylǵa qaraı aýyl sharýashylyǵynda eńbek ónimdiligin eki esege arttyrý kózdelip otyr. Aýylsharýashylyq ónimin qaıta óńdeý, jańa qural-jabdyqtar, jańa tehnologııalar, jańa kózqaras, álemdik tájirıbe máselelerdi oń sheshýge járdem­de­se alady. Ekinshi – azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý. 2014 jylǵa qaraı elimizdi 80 paıyz otandyq azyq-túlik taýarlarymen qamtamasyz etý kózdelip otyr. Úshinshi – eksportty ulǵaıtý – bi­rinshi kezektegi másele. Bul tur­ǵyda básekege qabiletti ónimder shy­ǵarýǵa basa mán berilýde. Birin­shi kezekte otandyq ónimmen óz elimizdiń suranysyn qamtý, sony­men qatar, sapaly ónimderimizdi shetelge shyǵarý arqyly saýda-eko­nomıkalyq aınalymdy jaq­sartý maqsat. Osy oraıda salynyp jatqan “Jetigen – Qorǵas”, “О́zen –Túr­kimenstan memlekettik shekarasy” temir jol jelileriniń mańyzy zor. Bul Qytaıǵa, Parsy shyǵanaǵyna jol ashady. Oǵan qosa “Batys Qy­taı – Batys Eýropa” avtojoly­nyń eksportty damytýda mańyzy óte zor. Elbasy “Bolashaq eko­no­mı­kasy” sektoryna jeke toqtal­dy. Nátıjeli, tıimdi ulttyq ınno­vasııa onyń negizi bolyp taby­lady. Qazirdiń ózinde oǵan ázirlik jumystary bastalyp ketti. Prezıdent ekonomıkanyń qoz­ǵaýshy kúshi kásipkerler ekenin bul joly da erekshe atap ótti. “Biz keleshekte táýekelge bara alatyn, jańa rynoktardy ıgerýge qabilet­ti, ınnovasııalardy endirýge beıim qýatty kásipkerler tobyn kórgimiz keledi”, – dedi. Elimizdiń barlyq óńirlerinde shaǵyn jáne orta bıznesti damytý esebinen turaqty jumys oryndaryn ashý ózektiligin joımaıdy. Aldaǵy onjyldyqta da bul másele basty maqsattardyń biri bolyp qala bermek. Úkimetke 2010 jyldan bastap óńirlerde kásipkerlikti damytý jó­ninde biryńǵaı bıýdjettik baǵ­darlama engizý jóninde tapsyrma berildi. Elbasy ony “Bıznestiń jol kartasy – 2020” dep ataýdy usyndy. “Bıznestiń jol kartasy – 2020” shıkizattyq emes joba­lar­dy qarjylandyrý jóninen jańa múmkindikter beredi. Úkimet ákimdermen birlesip, úsh jyldyq bıýdjet aıasynda bó­lin­gen qarjylardyń lımıtin ázir­leýge tıis. Bul qarajat óńirlerge beriledi. Buǵan ákimder tolyq jaýapty bolady. Áleýmettik ká­sip­kerlik korporasııalar jergilik­ti atqarýshy organdarǵa beriletin boldy. Olar óńirlerde bıznesti damytý jónindegi korporasııalar bolyp qaıta qurylyp, jańasha jumys isteıtin bolady. Elbasy týǵan Otanymyzdyń tynyshtyǵy, halyqtyń birligi týraly ár sóılegen sózinde aıtyp keledi. Bul joly da ishki saıası tu­raqtylyqtyń, ulttyq qaýipsiz­dik­tiń mańyzdylyǵyn sóz ete kelip, 2020 jylǵa deıingi negizgi maq­sattarǵa toqtaldy. Bizdiń qoǵamda kelisim men turaqtylyqty saqtaý, el qaýipsizdigin nyǵaıtý árbir turǵynnyń azamattyq boryshy bolyp tabylady. Al syrtqy saıasatta Qazaqstan ult­tyq múddelerdi qamtamasyz etý­ge, eldiń halyqaralyq bedelin arttyrýǵa basymdyq berip otyr. Qazaq eli aımaqtyq jáne jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa atsalysyp, pragmatıkalyq jáne teń­de­s­ti­ril­gen syrtqy saıasat júrgizetin bola­dy. Qazaqstan halyqaralyq qa­ty­nas­tarda, álemdik saýda-qarjy júıesinde ortaq jahandyq sheshim­der qabyldaýǵa nıettenýde. Son­daı-aq barlyq ujymdyq qaýip­siz­dikti qoldaýǵa belsendi járdem­desip keledi. Búgingi tańda elimizdiń már­te­besi asqaqtap otyr. Oǵan Qazaq­stan­nyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi basty negiz bolýda. Elbasy álem­niń jetekshi elderiniń kóshbas­shy­lary men halyqaralyq uıymdary­nyń basshylary Qazaqstandy ózi­niń dosy dep sanaıtynyn aıtyp ótti. Qazaqstannyń EQYU-ǵa tór­aǵalyq etýdegi basty urany: Senim. Dástúr. Ashyqtyq. Tózimdilik. Bul urandar atalǵan uıymǵa múshe el­der tarapynan tolyq qoldaý tap­ty. Kóptegen sheteldik sarapshy­lar da joǵary baǵasyn berýde. El­basynyń bastamasymen ústimizdegi jyly Astanada EQYU-nyń sam­mı­ti ótetini de el úshin, halqymyz úshin úlken abyroı! Belgilengen eldik maqsat­ta­ry­myzǵa qol jetkizý jolynda “Nur Otan” partııasynyń múshelerine úlken úmit, mártebeli mindet júk­te­lip otyr. El Prezıdentiniń Joldaýdy qorytyndylar tusynda: “Biz birlesip Qazaqstandy tabysqa jetýshi jasaı aldyq jáne birlesip órkendeýshi jasaı alamyz!” degen sózi halqymyzdy rýhtandyrdy, keleshekke degen senimin art­tyrdy. Elbasynyń sózimen aıtqanda, túpki maqsatymyz – táýelsiz­di­gimizdi baıandy etý, qazaqtyń ult bolyp órkendeýine jol ashý, onyń tili men mádenıetiniń keń qulash jaıýyna múmkindik týǵyzý. Biz bul maqsatqa asqan tabandylyqpen el birligin saqtaı otyryp qol jetkize alamyz. Elimizdiń barlyq óńir­le­rinen Elbasynyń atyna Joldaýdy qoldap myńdaǵan hattar men je­del­hattar tústi. Depýtattarǵa da ha­barlasyp, óz pikirlerin aıtyp, júrekke uıalaǵan qýanyshtaryn jetkizgen saılaýshylar da óte kóp. Elbasymyzdyń halyqqa Jol­daýyn dúnıejúzilik ozyq táji­rı­belerge, ǵylymǵa negizdelgen, jan-jaqty saraptamalardan ótken tarıhı qujat dep esepteımin. Onyń oryndalatynyna kámil senemin jáne oǵan Qazaqstannyń árbir azamaty óz úlesin qosady dep bilemin. О́stemir BEKTО́REEV, Parlament Májilisiniń depýtaty.