Brıfıngte oblys ákimi eń áýeli óńirdegi eleýli jańalyqtarǵa toqtaldy. Onyń biri – Ortalyq Azııadaǵy eń iri kópirdiń ashylýy edi. 1 316 metr nysannyń ınfraqurylymy jasalyp, 19 shaqyrym jol salyndy. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen salynǵan kópirdiń óńir úshin strategııalyq mańyzy zor. Oblystyń shalǵaıdaǵy aýdandary endi Qytaı men Reseı arasyndaǵy tranzıttik aýdandarǵa aınalady.
Sondaı-aq jyl kólemindegi mańyzdy oqıǵalardyń endi biri – Úlken Naryn, Katonqaraǵaı jáne Marqakól aýdandary qaıta qurylyp, tarıhı ádildik ornaǵanyn tilge tıek etti. Reformalardyń oń nátıjelerine 3 jyl buryn qaıta túlegen Tarbaǵataı men Samar aýdandarynyń turǵyndary da kýá bolǵan. Prezıdent Katonqaraǵaı men Zaısan aýdandarynda áýejaı salý týraly sheshimin jarııalaǵanda óńir halqy shekarada jatqan shalǵaı aýdandardy damytý úshin jasaǵan óte mańyzdy qadam ekenin sezdi. Osy oqıǵalardy baıandaı kelgen oblys basshysy Ermek Bedelbaıuly baıandamany ekonomıka salasyna qaraı oıystyrǵan.
– Prezıdent tapsyrmasyna oraı óńirdiń ekonomıkasyn damytý jolynda tynbaı eńbek etip kelemiz. Qazirgi tańda ekonomıka ósimi 6,5 paıyzdy quraǵan. О́ndiristik ónerkásip ónimi 65 paıyzǵa jetip, 2,1 trln teńgeni quraǵan. Biz ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jáne bıznes úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý boıynsha jumys isteımiz. 2029 jylǵa qaraı ekonomıkanyń ósý qarqynyn eki esege arttyrý maqsatyn qoıdyq. Ol úshin barlyq sala belsendi jáne úılesimdi jumys isteýi tıis deıdi oblys ákimi.
Aımaq basshysynyń aıtýynsha, búgingi tańda 2032 jylǵa deıin 913 mlrd teńgege 40 ınvestısııalyq jobadan turatyn pýl qalyptastyryldy. Onyń ishinde aǵymdaǵy jyly 46 mlrd teńgege 10 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp, 478 jumys orny quryldy. Bul jobalardyń qataryna óńirdiń eksporttyq áleýetin damytýǵa jáne ımportty almastyrýǵa áser etýi tıis eki zaýyttyń qurylysy kirdi. Atap aıtsaq, túrik ınvestorynyń qatysýymen 1,5 mlrd teńgege «KazMetalExport» JShS tústi synyqtardy óńdeý zaýyty jáne 1,2 mlrd teńgege «ÝK Trýbteh» JShS polıetılen qubyrlaryn daıyndaý zaýyty.
– Tarbaǵataı aýdanynda qýattylyǵy jylyna 25 mln tonnaǵa deıin, ınvestısııa kólemi 216 mlrd teńge, 1000 jumys orny bar mys óndirý jáne qaıta óńdeý boıynsha taý-ken baıytý kombınatyn salý kózdelgen. Kásiporyn ónimi QHR men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderine eksportqa baǵdarlanǵan, – dep tolyqtyrdy ákim.
Ekonomıkany ilgeri bastyryp otyrǵan salanyń endi biri – aýylsharýashylyq salasy. Aýyl sharýashylyǵy Shyǵys Qazaqstan ekonomıkasynyń kúretamyry dese de artyq aıtqandyq emes. Bıyl dándi jáne maıly daqyldardyń ónimdiligi 25 paıyzǵa ósip, eksport ulǵaıdy. О́ńdelgen ónimderdiń eksporty bir jylda 37,6 paıyzdan 65,5 paıyzǵa deıin ósken. Kúnbaǵys maıyn óndirýden – Shyǵys Qazaqstan birinshi orynda.
– QHR halyqaralyq kórmesinde «VostokEkoLaın», «Seı-Nar» jáne «Iаntar ÝK» kompanııalarymen 11 mln dollardyń kelisimshartyna qol qoıyldy. Samarqandta ótken IV «Qazaqstan-О́zbekstan» halyqaralyq yntymaqtastyq forýmynda 12 mln dollarǵa kelisimshart jasaldy. Al Shanhaıdaǵy VII halyqaralyq ımport kórmesi nátıjesinde 3 mln dollarǵa kelisimshart jasalǵan, – dedi óńir basshysy.
Elimizdegi sý resýrstarynyń 40 paıyzy bizdiń oblysta. О́ńirde 16 balyq sharýashylyǵy 2 myń 200 tonna ónim óndiredi. Bul kórsetkishti 2030 jylǵa qaraı 10 myńǵa deıin ulǵaıtý josparlanǵan. О́tken ǵasyrda quryp ketken bekire tuqymdas balyqtardyń popýlıasııasyn qalpyna keltirý de qolǵa alyndy. Odan bólek forel sharýashylyǵy da óńirdegi agroóndiristik keshenniń draıverine aınalmaq. Sol sekildi týrızm salasy da qarqyn alǵan. Shyǵys Qazaqstan jyl boıy jumys isteıtin týrızmdi damytýǵa da nıetti. О́ńirde Týrıstik aqparattyq ortalyqtar jelisi keńeıip keledi. Marqakól men Altaı aýdandarynda jańa eki ortalyq ashylyp jatyr.
– О́ńirde týrısterdiń nazaryn aýdarý úshin brendtik is-sharalar ótkizip kelemiz. Sonyń ishinde «AltaiFest – О́rleý» jazǵy festıvali jáne «Shyǵys Salburyny» qusbegiler men búrkitshiler festıvali. Budan bólek, Bozanbaı aýylynda ulttyq sport túrleriniń quzyrettilik ortalyǵy ashylyp jatyr. Ony álemge áıgili búrkitshi Aısholpan basqarady, – dep, ulttyq dástúrdiń de tys qalmaǵandyǵy týraly sóz etti Ermek Bedelbaıuly.
Sol sekildi qonaqjaı úıler de oń nátıje bergen. Bul joba turǵyndardyń tabys kózine aınaldy. Katonqaraǵaıdaǵy Korobıha aýyly búginde búkil elge málim. Ondaǵy árbir úı ala jazdaı týrıst qabyldap, tolaıym tabysqa jetip otyr. Qazir qala irgesindegi Zımove jáne Poperechnoe aýyldary da osy baǵytta damyp keledi. Tabıǵaty ásem, taýly aımaqqa qysy-jazy kelýshiler jetkilikti. Aıtqandaı, Katonqaraǵaı aýdanynda 4 juldyzdy otel men 2-3 juldyzdy qonaqúıler salynady.
Týrızm salasyndaǵy aýyz toltyryp aıta keter taǵy bir jańalyq – Qytaı tarapymen birlesip Marqakól jáne Qanas kólderi arasynda transshekaralyq týrıstik marshrýt uıymdastyrýdy kózdep otyr. Ol úshin Marqakól aýdanyndaǵy Terekti jáne Qytaı jaǵyndaǵy Aqtúbek aýyldary mańynda jańa shekara beketin ashý jáne Marqakól kóline deıingi jol qurylysy máseleleri pysyqtalyp jatyr. Shyǵystyń tabıǵaty men dárigerlerdiń kásibı áleýeti óńirde medısınalyq jáne sanatorııalyq-kýrorttyq týrızmdi damytýǵa da yqpal etedi. Jol demekshi, bıyl Shyǵysta «Jol jyly» dep bekitilgen. Onyń da oń nátıjesi az emes. Máselen, jóndeý jumystary jyl basynda bastalǵan 392 shaqyrym respýblıkalyq joldyń 110 shaqyrymy aıaqtaldy.
Bilim, densaýlyq saqtaý syndy mańyzdy salalardy qaýzaı kelgen oblys basshysyna jýrnalıster tarapynan da az suraq qoıylmady. Bes saǵatqa sozylǵan brıfıngtegi saýaldardyń deni ekologııa salasyna baǵyttaldy. Alaıda belgili bolǵandaı О́skemenniń aýa sapasy mamandardyń nazarynda. Deı turǵanmen qalanyń qazanshuńqyrda ornalasqandyǵy da kedergi keltiredi. Sonymen qatar shekara shebinde jatqan Zaısan jurtshylyǵyn alańdatyp otyrǵan gazdandyrý máselesi de jýrnalıster nazarynan tys qalmady. Oblys basshysynyń aıtýynsha Zaısan aýdanynda gaz qory jeti jylǵa jetýi múmkin. Alaıda, oǵan áli barlaý jumystaryn júrgizý qajet.
Baspasóz máslıhaty sońynda oblys aýmaǵyndaǵy problemalardyń barlyǵy óz retimen sheshiletinin aıtyp sendirdi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
