Bilim izdep alǵash Ulybrıtanııaǵa kelgen kezde úı ishindegi «damyǵan» eldiń kórinisine tań qaldyq. Áýejaıdan aldyn ala kelisip qoıǵan páterge keldik. Sáýir aıynda eldiń soltústiginde kún sýyq, yzǵar tartyp turdy. Jaldamaly páterge kirgen kezde jylýdyń ısi de sezilmedi. Jylý batareıasy – qońyrsalqyn. Jýynatyn bólmedegi qol jýǵyshta eki buraǵyshy bar kran tur. Bul bólmedegi elektr jaryǵy motorly qurylǵymen qosylady, oń jaqta ıyqqa qaraı túsip turǵan jipti tartyp qalǵan kezde jaryq qosylady. Onda da elektr jaryǵy degen aty bolmasa, syǵyraıǵan ǵana jaryq.
Burandy qol jýǵysh biraz «qıyndyq» týǵyzdy. Sýyǵy men ystyǵy bólek aǵatyn krannyń «tilin tapqansha» sýyq sýǵa jýynyp, sabaqqa ketemiz. Tilin tapqanda da, plastık bótelkeni eki ortasynan kesip, eki krandy jalǵap «ortalyqtandyrylǵan sý stansasyn» ornattyq. Bul ıdeıamyz qoldy jyly sýǵa malyp otyrýǵa kómektespedi. Bir jaǵynan sýyq, bir jaǵynan ystyq sý qysymmen kelip qalǵanda bir qolyń kúıip, ekinshisi tońyp júrgenimiz. Fızıka sabaǵyn jarytpaǵannyń nátıjesi osy tapqyrlyǵymyzdan kórindi.
Úılerdiń kóbisinde dýsh kabınalary, vannasy bolsa da sý toltyryp túse almaısyń, uzaq shomylsań, ystyq sý bitip qalady. Mundaǵy sý qory bir shaıynyp qana shyǵýǵa jetetinin keıin bildik qoı. Bizdegideı sýdy sarqyratyp aǵyzyp qoıý joq.
Únemshil aǵylshyndar syǵyraıǵan kishkene jaryqpen otyra beredi. Keshke jaqyn úılerden jarqyrap turǵan jaryqty kórmeısiz. Qysqy kezde jumysqa nemese syrtqa shyǵarda jylýdy sóndirip ketedi, belgili bir ýaqytta ǵana paıdalanady. Múldem qospaıtyndar da bar. Úılerinde qalyń kıinedi, tipti bas kıimmen de júre beredi.
Bul elde kommýnaldyq tólem – óte qymbat. Aıyna elektr energııasyna, gazǵa, sýǵa belgili bir mólsheri bar. Odan assa, taǵy qosymsha aqy tóleıdi. Sondyqtan berilgen mejeden aspaýǵa tyrysady.
Tamaqty syrttan jeý – munda atadan qalǵan dástúr emes, bul únemshildikten paıda bolǵan ádet. О́ıtkeni kúnige úsh márte as daıyndaýǵa elektr, gaz paıdalanylyp, biraz shyǵyndalady. Tıisinshe aqysy da kóp shyǵatyndyqtan, onyń ústine ýaqyt ketetindikten kóp otbasy ashana, kafe, tez daıyndalatyn taǵam oryndarynan tamaqtanǵandy jón kóredi. Tipti erteńgisin sháı, kofe satyp alyp, qoldaryna ustap ketip bara jatady, úılerinde sháınekti de qospaıtyn sekildi.
Al biz jaryqty jarqyratyp qoıamyz, sýdy saryldatyp jýynamyz, jylýdy tipti terlep júrsek te basyp qoımaımyz. Tereze ashyp qoıǵan yńǵaılyraq. Sosyn baryp kommýnaldyq tólem qymbat dep shaǵymdanamyz. О́zge memlekettermen salystyrǵanda elimizde kommýnaldyq tólem eń tómen ekenin bilmeımiz-aý.
Negizi elimizde engizilgen jylý boıynsha normatıv 21 gradýsty quraıdy. Al turǵyndar 23-25 gradýs jylýǵa úırenip qalǵan, ony normatıvke deıin tómendetkende shaǵymdana bastaıdy. Úkimet 20-21 gradýs normaǵa úırený kerek ekenin jylda eske salyp otyrady. Qatty ystyqqa úırenip alǵanymyz sonsha, ortalyqtandyrylǵan jelige úlken kúsh túsetinin, odan qaldy óz densaýlyǵymyzǵa da zııan ekenin eskermeımiz. Jyl basynda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Prezıdenttiń ózi bul máselege arnaıy toqtaldy.
«Eń aldymen, sý únemdeý tehnologııasyn keń aýqymda engizgen jón. Shyny kerek, biz sýdy tym orynsyz jumsaımyz. «Sýdyń da suraýy bar». Búkil el bolyp sýdy únemdep paıdalaný mádenıetin qalyptastyrýymyz kerek», dedi Memleket basshysy.
Qazir álemde sý, energııa tapshylyǵy kúsheıip barady. Sondyqtan aǵylshyndar sekildi tirlik etpesek te, qarapaıym erejelerdi saqtap, kommýnaldyq júıeni tıimdi paıdalanyp, bılik bekitken normatıvpen júrsek, el ekonomıkasyna biraz úlesimizdi qosar edik. Únemshildik artyqshylyǵy kóp ekenin damyǵan elderdiń tájirıbesinen kórip otyrmyz.
Bizge qymbat kóringenimen, tumandy Albıon jurtynyń turmys deńgeıi joǵary. Sáıkesinshe, tabystary naryq baǵasyna saı keledi. Degenmen halyq turmysynyń jaqsy bolýy únemdeı bilýmen de baılanysty shyǵar...
