Teńge baǵamy qubylyp tur

Munaı baǵasy

Negizinen 2024-2025 jyldary álemdik ekonomı­ka ósiminiń qarqyny 3,3% deń­­geıinde bolmaq. Bul keıin­­gi úsh jyldaǵy tómendeý úrdisin toq­tatady. Iаǵnı ekonomıka sál bolsa da jaqsarady. AQSh pen Eýro­­­padaǵy ınflıasııa 2%-ǵa deıin tómen­deýi múmkin. Bul óz ke­ze­ginde, aqsha-kredıt saıasatyn turaq­tan­dyryp, ekonomıkany túze­týge kómektesedi. Qytaıdyń aqsha saıa­saty jeńildetiledi (ıaǵnı aqsha kóp shyǵarylady), sonymen qatar bıýdjet shyǵyndary kóbeıedi, bul ja­­han­dyq ekonomıkany yntalandyra túspek.

Biraq AQSh-tyń jańa ákimshiligi men geosaıası ózgerister bizdi belgisiz­­­dik­ke salyp tur. Álemdik saý­dada qandaı ózgerister bolatyny áli de anyq emes. Dese de QQQ habarlaýyn­­sha, el ekonomıkasyna keletin basty qater – munaı baǵasynyń tómen­deýi bolmaq. AQSh-ta taqtatas munaı óndirisiniń ósýi men OPEK+ uıymynyń munaı baǵasyn tómen deńgeıde ustaýǵa daıyn bolýy shıkizat naryǵyna qysym kórsetedi. Bul jaǵdaı ekonomıkalyq ósý qar­qy­nyna, saýda balansy men bıýd­jetke túsetin kiristerge, kelesi mak­­roekonomıkalyq kórset­­kish­ter­ge, teńge baǵamyna, ınflıasııa deń­geıi­ne keri áser etpeı qoımaıdy. «Shıkizatqa táýeldiliktiń saldarynan ekonomıkany ártaraptandyrý men halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý sharalary qıyn­daı túsýi múmkin» dep jazady qaýymdastyq.

Inflıasııa...

Osy jyldyń sońyna qaraı teń­geniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵa­my 10%-dan astam qunsyzdanýy múmkin. Bul ishki suranystyń artýy men usynystyń shekteýli bolýyna baılanysty. 2025 jyly 1 dollar 545,2 teńgege deıin ósedi degen boljam bar. Demek keler jyl qysymmen bastalady. Onyń sebebin joǵaryda aıtyp kettik.

Al 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha ınflıasııa 8-9% deńgeıinde qalyptaspaq. Bul Ulttyq bank bol­­­jamy­­nyń joǵarǵy shegine jaqyn. 2025 jyly ınflıasııany 5%-dyq mejege qaıtarý qıyn bolady. Inflıasııany kúsheıtetin faktorlar kóp: ulttyq valıýtanyń álsireýi, bıýdjettik shyǵystardyń artýy, taýarlar men qyzmetterdi óndirý shyǵyndarynyń ósýi úrki­tip tur. Tipti sarapshylardyń pikirin­she, 2025 jyldyń sońynda ınflıasııa 9,5% deńgeıinde bolýy ábden múmkin.

2025 jyly joǵary paıyzdyq mólsherlemeler men ınflıasııa kor­poratıvtik sektorǵa kredıt berýdi báseńdetedi dep pikir bildiredi sarapshylar. Osy jyly iri bıznes nesıe resýrstaryna qol jetkizgenimen, kelesi jyly jaǵdaı qıyndaıdy. Shaǵyn jáne orta bıznes úshin qosym­sha retteýshi sharalary da jasa­lady.

Ekonomıkalyq ósim

Bıyl el ekonomıkasynyń ósimi ótken jylǵy 5,1%-dan tómendep, shamamen 4% deńgeıinde qa­lyptasady degen boljam bar. Buǵan munaı óndirýdiń toqy­raýy men tómen baǵa sebep. De­genmen saýda, qurylys, aýyl sha­r­ýashylyǵy, kólik jáne baılanys salalaryndaǵy oń dınamıkasy ishki jalpy ónim ósimine serpin beredi. Sosyn ádettegideı, Ulttyq qordan alynatyn qosymsha transfertter ekonomıka turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi...

Alaıda shıkizat óndirisiniń ulǵaıýy (97,2 mln tonnaǵa deıin), iri ınfra­qurylymdyq jobalardyń iske asyrylýy jáne joǵary bıýdjet shyǵyndary (33,5 trln) eko­no­mıkaǵa demeý bolmaq. Bul fak­torlar shı­ki­zat baǵasynyń tómendeýi men joǵary paıyzdyq mólsher­le­me­ler­diń teris áserin jeńip, ekonomıka ósimin 4,4% deńgeıinde us­tap tu­rýǵa kómektesedi. Ulttyq bank qa­tań aqsha-nesıe saıasatyn jalǵastyra bermek...