Sýrette: grıvna (moıyn alqasy). Sýret K.Aqyshevtiń «Esik Qorǵany» kitabynan alynǵan
«Esik qorǵanynan tabylǵan moıyn alqa áshekeılerdiń eń kóne túrine jatady. Basqa alqalardan aıyrmashylyǵy qosymsha ilmektermen nemese tizbektermen kúrdelenip, qarapaıym tútikter arqyly baılanystyrylǵan. Moıyn alqanyń negizgi bóligi tútikteriniń erneýine, alynbaly bóligi tútikteriniń ushtaryna engizilgen, ilmekter nemese basqa da qosymsha bekitpeler joq. Altyn adam moıyn alqasynyń dıametri – 13 sm. Alqanyń ushyndaǵy barystyń bas músinderi dánekerlengen. Saq kezeńinde jyrtqysh ańdardyń beınesin qoldaný jıi kórinis tapqan. Barys beınesinen qataldyq pen asa saqtyqtyń kórinisi baıqalady. Barystyń bas músininiń beıneleri óte muqııat ári shynaıy jasalǵan, bul «saq ań stıliniń» alǵashqy kezeńderine tán beıne», deıdi «Esik» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵynyń ǵylymı qyzmetkeri Anar Qosjanova.
Sibir, Orta Azııa jáne Qara teńiz aımaǵynan tabylǵan osyǵan uqsas grıvnalardyń qatarynda Esikten shyqqan moıyn alqanyń orny erekshe. Erte kezdegi bul áshekeıler janýarlar beıneleriniń kórkemdik-stılıstıkalyq erekshelikterin taldaý negizinde, sondaı-aq keshende tabylǵan uqsastyǵyna qaraı b.z.d. V-IV ǵǵ. jatqyzylǵan.
Esik qorǵanynan tabylǵan jádiger (moıyn alqasy) ejelgi grıvnalardyń barlyq belgilerine ıe, ásemdigimen erekshelenedi. Buıym qoǵamdaǵy adamnyń mártebesin kórsetip qana qoımaı, boıtumar retinde de qyzmet etken. Derekter boıynsha baı jáne tekti adamdar taqqan, qarapaıym adamdardyń qol jetkizýi qıyn bolǵan.
Daıyndaǵan –
Ulbosyn ISABEK,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy
