Foto: egemen.kz
Jetisý ólkesinde alǵash ashylǵan bilim shańyraǵyn Maman Turysbek áýleti saldyrǵan. Bul baıqaýdyń maqsaty – mekteptiń tarıhı murasyn qaıta jańǵyrtý, bilim shańyraǵy túlekteriniń ómiri men qyzmetin, Maman Turysbek urpaqtarynyń qazaq rýhanııatyna jasaǵan isterin dáripteý.
Ustaz qaýymynyń saıysyndaǵy alǵashqy sózdi alǵan Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti qazaq tili teorııasy jáne oqytý ádistemesi kafedrasynyń oqytýshysy, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Erlan Qasen «Mamanııa» mektebiniń qazaq qoǵamyn oqytýdaǵy alǵan róline toqtaldy. Bilim shańyraǵyn ashyp, jan-jaqtan myqty ustazdardy shaqyryp, olardy baspanamen qamtyp, birlesken oqý baǵdarlamasyn bekitýdegi jaýapkershilikti mysalǵa keltirdi.
«Munda qazaqtyń alyptary dáris alyp, ult rýhanııatyna ólsheýsiz úles qosqan. Bul qatarda esimi elge belgili qazaq poezııasynyń qulageri Ilııas Jansúgirov, qazaqtyń alǵashqy konstıtýsııasynyń avtory Barlybek Syrttanov, qoǵam qaıratkeri Bilál Súleev, aqyn Ǵalı Ormanov sekildi aıtýly tulǵalarymyz bar. Olar Qaraǵashtaǵy qasıetti qarashańyraqtan qanattanyp, alashtyń namysyn qorǵaǵan azamattar. Sol zamanda qazaq balalary saýatty bolsyn dep qarjysyn bilimge quıǵan baılar sanaýly. Sonyń ishinde biregeıi – Maman quttyń uly Turysbek qajy. Ol osy Aqsý óńirinde Mamanııa mektebin salyp, aýyl balalaryna árip úıretti. Syrttan bilikti ustazdardy tartyp, Qaraǵashty mádenı qalashyqqa aınaldyrdy», dedi oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Marat Súleımenov.
Baıqaýǵa barlyq aýdannan ustazdar qaýymnan quralǵan birneshe komanda qatysty. Olar 3 aınalym boıynsha synǵa tústi. Birinshi aınalymda komanda músheleri óz óńirlerinen shyqqan, ómirlerin aǵartýshylyqqa arnaǵan, bilim salasyn damytýǵa ózindik úles qosqan tulǵalardy ulyqtady. Bul oraıda jer-jerden kelgen ustazdar qaýymy bilim-biligin urpaq tárbıesine arnaǵan jerlesteri jaıly mol maǵlumat jınaǵanyn baıqatty. Olar tulǵanyń qoǵamdaǵy orny men aǵartýshylyq qyzmetine erekshe toqtaldy. Aty tarıhta qalǵan ustazdardyń ómirbaıany men eńbekteri jaıly jınaǵan derekteri, beınekórsetilimderin kórsetti. Ár ýaqytta Jetisý jerinde bala tárbıesi, bilim ordalarynyń turǵyzylýy, ashylýy, tolyqqandy jumys jasaýyna bar ómirlerin arnaǵan ulaǵatty jandar eske alyndy, taǵzym etildi. Eńbekteri úlgi etildi. Olardyń jankeshti eńbekteri pash etildi.
Bul oraıda ustazdar qaýymynyń izdenimpazdyǵyna tánti boldyq. Mysaly, «Muǵalim» toby «Aqsýdyń Altynsarıni» atanǵan Buǵytaı Aıserkenovtiń «Mamanııa» mektebi jaıly derekter jınap, oqý baǵdarlamasyna alǵashqy qazaq mektebiniń bilim berý ádisterin engizgeni jaıly zertteý júrgizipti. «Murager» toby Bilál Súleev jaıly izdenis júrgizip, tyń derekter keltirdi. Baıqaýdaǵy komandanyń kapıtanyna qoıylǵan úshinshi talap, 1 mınýtta «Mamanııa» mektebi jaıly qoıylǵan suraqtarǵa jyldam, naqty jaýap berý. Mamanııa mektebi ózi bir álem. Onyń qurylǵan kúninen bastap qalyptasý, ǵımaratty salý, oqý quraldarymen qamtamasyz etý, jatyn ornynmen qamtý, oqý baǵdarlamasyn jasaý, ustazdardy tartý, qyzdar bólimderin ashý jaıly suraqtarǵa jaýap berý biraz qıyndyq týdyrdy. Ustazdar qaýymy suraqtarǵa meılinshe naqty jaýap berýge tyrysty.
Munda «Mamanııa» medresesinde alǵashynda kádımdik oqý júıesi boıynsha oqytylǵandyq jaıly derekter keltirildi. Esenqul Mamanovtyń qazaq romanyna báıge jarııalaýy. Roman báıgesin estigende Alash kósemi Álıhan Bókeıhanovtyń qýanǵany da aıtyldy. Álıhan Bókeıhanov: «Mádenıetti, órkenıetti elderde rýhanııatqa osylaı kóńil bólinedi. Bizder de sol qatarǵa jetýdemiz», dep shattanǵanyn eske salýy ustazdar qaýymynyń zerektigin baıqatty.
Jalpy baıqaýdyń kóterer júgi, mańyzy joǵary boldy. Uıymdastyrýshylar bul baıqaýdy kelesi jyly da ótkizsek degen bastama kóterdi. Qoldaıtyn sharýa. Mundaı sharaǵa qatysqan ustazdar Jetisý jerinde bilim júıesiniń jumysy qalaı bastalǵanyn, muǵalimderdiń qalaı iriktelgenin bilip, bala oqytýdyń jaýapkershiligin tereń sezine túseri anyq. Baıqaý sońynda oblystyq bilim basqarmasynyń ádistemelik ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Aıbek Kenjebaev sóz alyp, qatysýshylarǵa sáttilik tiledi. Aqsý aýdany bilim bóliminiń basshysy Aıdynbek Jeksenbaev baıqaýǵa jan-jaqtan kelgen qatysýshylarǵa alǵys bildirdi.
Myńnan tulpar, júzden júırik shyqqandardy marapattady. Bas júlde Aqsý aýdanynyń komandasyna tıdi. «Mamanııa» mektebin ashqan Atymtaı jomart azamattardyń eńbegi kópke úlgi etilýi tıis.
