Sýret: denetim.com
Mysaly, Shekara qyzmeti Veterınarlyq baqylaý qyzmetine azyq-túlik taýary tıelgen júktiń shekaradan ótetini týraly árdaıym habarlaı almaıtyn kórinedi. Nátıjesinde, tekserilmegen, baqylaýsyz ónimniń úlken legi shekaradan ótip, tikeleı bazar men kóterme saýda ornyna túsedi. Salalyq kásipodaqtardyń baǵalaýyna qarasaq, azyq-túlik taýarynyń ártúrli sanatyndaǵy naryqtyń 40%-ǵa deıingi bóligin «sur» shema jolymen ákelinetin ımporttyq ónimder alyp otyr.
Bul taýarlardan memlekettik bıýdjetke eshkim salyq tólemeıdi. Tutynýshy úshin qaýipsiz be, joq pa, ol da belgisiz. Osylaısha, jaramdylyq merzimi ótip ketken, talapqa saı saqtalmaǵan, memlekettik tilde tańbalanbaǵan, sondaı-aq basqa da zań buzýshylyqtarmen shekara asyp kelgen kóptegen ónim aq-adal dastarqanymyzǵa qoıylady.
Ádette tómen surypty jáne sapasy kúmán týdyratyn ımporttalǵan bul ónimder eń tómengi baǵamen satylady. Sondyqtan tutynýshy belsendi túrde satyp alady. Al barlyq ınstansııamen tekserilgen, salyǵy túgel tólengen otandyq sapaly ónimder «básekege saı emes» kúıinde qalyp otyr. Otandyq azyq-túlik óndirýshiler buny ımporttyń ádiletsiz básekelestiginiń aıqyn faktisi dep sanaıdy. Sóıtip, memleketten osy jaǵymsyz tájirıbeni ózgertýdi talap etedi.
Salalyq odaqtar alıansy usynystar daıyndapty. Atalǵan talaptar: sapasyz ári búlingen sheteldik ónimge tosqaýyl qoıýǵa; barlyq ımporttaýshyny elektrondy túrde esepke alýǵa múmkindik beredi. Sonymen birge usynystar olardy elimizde salyq tóleýge jáne jergilikti zańdardy, sondaı-aq tamaq qaýipsizdigi talaptaryn saqtaýǵa májbúrleıdi ári Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi daıyndap jatqan «Veterınarııa týraly» zań jobasynda kórinis tappaq.
«Memlekettik organdardyń shekaradan ótetin barlyq taýar týraly málimetti qamtıtyn biryńǵaı elektrondyq bazasy joq ekenin kórip otyrmyz. Sondyqtan elge keletin azyq-túlik pen aýyl sharýashylyǵy taýarynyń bir bóligi memleket baqylaýynan tys qalyp, tutynýshy densaýlyǵyna qaýip tóndiredi. Oǵan qosa, otandyq adal óndirýshige ádiletsiz básekeles bolady. Osyndaı taýarlarǵa tosqaýyl qoıýymyz kerek», deıdi Májilis depýtaty Nurjan Áshimbetov.
«Qazaqstan Sút odaǵy» dırektory Vladımır Kojevnıkovtyń aıtýynsha, ákelinetin tamaq ónimin tirkeý azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etedi. Densaýlyqqa zııanyn tıgizbeıdi. Erkin saýda qaǵıdasyna da qaıshy kelmeıdi.
«Sur» shemamen ákelingen azyq-túlik taýarynyń barlyǵy resmı statıstıkada esepke alynbaıdy, memlekettik organdardyń qandaı da bir esebine kirmeıdi. Istiń naqty jaǵdaıy osylaı burmalanady. Kóbine memlekettik organdar naryqtaǵy ımport jaǵdaıy týraly obektıvti aqparattan tym alys. Kontrabandalyq jáne «sur» shemamen ákelingen taýardy esepke almaıtyn iri saýda jelileriniń deregin basshylyqqa alady. Sondyqtan otandyq óndiristiń azyq-túlik ónimderi basym bolyp kórinedi. Eger jaǵdaıdy tutas qarasaq, kóptegen bazar men kóterme saýda ornyndaǵy zańsyz kólemdi qosa alǵanda, el naryǵynda otandyq ónimderden góri ımporttyq azyq-túlik ónimderiniń kóp ekeni belgili bolady. Onyń kóp bóligi «sur» shemamen keletinin jaqsy bilemiz. Demek onymen kúresti áli de jandandyrý kerek. Árıne, salalyq odaqtar óz usynysyn «Veterınarııa týraly» jańa zańǵa engizý týraly sheshimdi quptaıdy», deıdi maman.
Otandyq óndirýshiler óz usynystary «Veterınarııa týraly» jańa zańda eskerilip, qabyldanatynyna, azyq-túliktiń «sur» ımporty túp-tamyrymen joıylatynyna senim artady.
