Akýsherlerdiń anasy

S.J.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetinde Qazaqstandaǵy alǵashqy medısına ınstıtýtyn tuńǵysh bitirýshi qazaq qyzy, kórnekti ǵalym, tamasha pedagog, myqty klınısıst, elimizdegi ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý qyzmetiniń negizin salýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen dárigeri, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Kámıla О́tegenovanyń týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı «Ana men balany qorǵaýdaǵy úles» atty estelik konferensııa ótti. Alqaly jıyndy Akýsher-gıneko­logtar ulttyq qaýymdastyǵynyń tóra­ıymy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Nına Qaıypova ashyp, ulaǵatty ustazdyń qazaqstandyq dárigerler men ǵalymdardyń birneshe býynyn qalyptastyryp, artynda óshpes iz qaldyrǵanyna, sondaı-aq, adamdyq jáne kásibı bıik qasıetterine toqtala ketti. – Búgin biz ustazymyzdy qurmettep, onyń aldynda esep berip turǵandaımyz, – dedi ustazǵa taǵzym etýdiń úlgisin kórse­tip Nına Qaıypqyzy. – Men osyndaı keremet uly ustazdyń qasynda júrip, dárigerlikti, adamı qasıetterdi úıren­genim úshin taǵdyryma rızamyn, ári maqtan etemin. О́ıtkeni, bizdiń maman­­dy­ǵymyz óte kúrdeli, ana men bala­nyń ómirine jaýap beredi. Mine, Kámıla Dosqyzy óziniń kásibıligimen bizdi akýsherııa men gınekologııa álemi­ne ákelip, klınısıst jáne eki ómir­ge jaýap beretin uly mamandyqqa tárbıe­ledi. Kámıla Dosqyzy týǵan ınstıtýtyn­da 41 jyl adal qyzmet atqaryp, myńda­ǵan balanyń dúnıege kelýine jáne qanshama ananyń densaýlyǵyn saqtaý­ǵa úles qosty. Ol kisiniń dáristeri pedago­gıkalyq sheberliktiń mektebi bolsa, tańer­teńgilik ótkizetin konferensııalary klınıkalyq oılaýdy damytýdyń sabaq­tary eken. О́zi qorǵatqan 26 kandı­dat­tyq dıssertasııanyń taqyryby ózek­tili­gimen, mańyzdylyǵymen joǵary baǵa­la­nypty. О́ıtkeni, ǵylymı kadr­lar­dy maqsatty aspırantýra arqy­ly bel­sendi túrde daıyndaıdy eken. Osylaı­sha, ol óziniń ǵylymı mektebin qalyp­tas­tyr­ǵan. Onyń shákirtteri búginde tek eli­mizde ǵana emes, basqa da shet elderde aby­roı­ly jumys atqarýda. Osydan on jyl buryn osy ýnıversıtettiń qabyr­ǵa­synda Kámıla Dosqyzymen birge qyz­met­tes bolǵan áriptesteri, shákirt­teri­men 90 jyldyǵyn dál osylaı atap ótilipti. Kámıla Dosqyzy 1915 jyly Orynbor gýbernııasynyń Troısk qalasyn­da sharýa otbasynda dúnıege kele­di. Ondaǵy mektepti oıdaǵydaı bitir­gen soń, anasy Rysty balalarynyń joǵary bilim alýy úshin Almaty qalasyn tańdap, kóship keledi. 1936 jyly med­ınstıtýtty bitirgen soń, eńbek jolyn Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Ashysaı ken ornynyń ýchaskelik aýrýhanasynda bas­taıdy. Kóp uzamaı aýrýhana meńgerýshisi bolady. Talantty jas odan ári ǵylymǵa den qoıýy úshin 1938 jyly ózi oqyp bitirgen oqý ornynyń akýsherııa jáne gınekologııa kafedrasynyń klınıkalyq ordınatýrasyna túsedi. Almatydaǵy 1-perzenthanada ordınator (1939), 1939-40 jyldary Máskeýdiń akýsherlik-gınekologııa ınstıtýtynda ǵylymı qyzmetker, 1945 jyly kandıdattyq dıssertasııasyn 2-shi Máskeý memlekettik medısına ınstıtýtynyń ǵylymı keńesinde, al 1955 jyly Lenıngradta KSRO Medısına ǵylymy akademııasynyń Lenıngradtaǵy birneshe ınstıtýttary ǵylymı keńesi músheleriniń aldynda doktorlyq dıssertasııasyn oıdaǵydaı qorǵap shyǵady. 1952 jyldan 1958 jylǵa deıin pedıatrııa fakýltetiniń akýsherııa jáne gınekologııa kafedrasyn, 1958 jyldan 1978 jylǵa deıin, ıaǵnı 20 jyl emdeý fakýltetiniń akýsherııa jáne gınekologııa kafedralaryn basqaryp, elimizde medısınanyń asa kúrdeli akýsherııa men gınekologııa salasyn damytýǵa ólsheýsiz úles qosady. Ustazy professor A.I.Malınınniń daryndy shákirti, kórnekti hırýrg, óziniń dárigerlik, pedagogtyq, zertteý jumystaryn uıymdastyrýshylyq qabiletimen ushtastyra bilgen qazaqtyń sanaýly talantty qyzdarynyń biri – Kámıla Dosqyzy 11 jyl boıy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas akýsher-gınekology, 20 jyl boıy Qazaqstan akýsher-gınekologtar qoǵamynyń tóraıymy, Búkilodaqtyq akýsher-gınekologtardyń ǵylymı qoǵamy tóraǵasynyń orynbasary, salalyq jýrnaldardyń alqa múshesi, Almaty oblystyq keńesiniń depýtaty bolǵan. Gınekologııa salasynyń bilikti mamany retinde О́tegenovanyń akýsherlik dańqy Odaqqa málim edi. Keńes áıelderiniń kórnekti ókili retinde ol Jer sharynyń kóptegen qalalaryn aralap, talaı halyqaralyq sezd, forým, konferensııalarǵa qatysyp, delegasııa quramynda Fınlıandııa (1954), Avstrııa (1961) KSRO ǵalymdarymen birge AQSh-ta (1975), t.b. elderde bolǵan. 63 jasynda óz erkimen zeınetkerlik demalysqa shyǵyp, nemerelerin baǵý úshin qyzy Jámılaǵa qolǵabys jasaýǵa Máskeýge ketedi. Osydan keıin 15 jyldaı ómir súrip, 78 jasynda dúnıeden ozady. Konferensııada kórnekti ǵalym, ulaǵatty ustaz, densaýlyq saqtaý isiniń iri uıymdastyrýshysy, qoǵam qaıratkeri jaıly S.J.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ-diń rektory, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Aıqan Aqanov bekzat bolmysty týma sheshenniń dáristerin stýdentterdiń qyzyǵa tyńdaǵanyn, óte ádil ustaz bolǵanyn, al QR UǴA-nyń akademıgi Alshynbaı Raqyshev bilikti dáriger-ǵalym, hırýrg, adamgershiligi mol áriptes bolǵanyn tilge tıek etti. Sondaı-aq, atalmysh oqý ornynyń emdeý fakýltetiniń akýsherlik is jáne gınekologııa kafedrasynyń Kámıla Dosqyzynan keıingi meńgerýshileri medısına ǵylymdarynyń doktory, professorlar N.N.Mezınova, A.T.Raısova, A.M.Doshanova, L.Ǵ.Qalıeva, sondaı-aq, Astanadan arnaıy kelgen medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Gúlnar Sarqytqyzy ustazdarynyń adamgershiligi, kásibı biliktiligi jaıly eske aldy. Ǵalymnyń 150 ǵylymı jumysy jaryq kórgen. Bir aıta keterligi, «Akýsherlik, gınekologııa jáne perınatologııa» jýrnaly bir sanyn júzge tolyp otyrǵan ustazdaryna arnaǵan. «Artynda bar ońalar» demekshi, Kámıla Dosqyzy sońyna urpaq qaldyryp, qyzy Jámılaǵa elıtalyq bilim berdi. Jámıla mektepti altyn medalmen aıaqtap, Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtyn támamdaǵan, zań ǵylymdarynyń kandıdaty. Qazir balalary Tımýr, Andreımen Máskeýde turady. Jıyn sońynda Jámıla Qanyshqyzy jınalǵandarǵa anasy jaıly jazylǵan kitabyn syıǵa tartyp, konferensııany uıymdastyrǵan shákirtterine alǵysyn bildirdi. Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan».