ÚKIMET “Egemen Qazaqstannyń” aptalyq qosymshasy

JERUIYQQA QARAI 72 QADAM Ústimizdegi jyldyń 1 shilde­sine deıin elimizde Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasyna engizilgen 72 ınvestısııalyq joba iske qosylmaq. Biz muny daǵdarys áserinen shyǵysymen alǵa qaraı umtylys tanytqan elimizdiń kezinde Asan qaıǵy babamyz ańsaǵan Jeruıyǵyna qaraı 72 qadam jasaý dep baǵaladyq. Nege Jeruıyq? Nege 72 qadam? Osy týraly barynsha qysqa máninde oı qozǵap kóreıik. Osydan bes ǵasyr ýaqyt bu­ryn alǵashqy qazaq handyǵynyń ýyǵy shanshylyp, shańyraǵy kóterilgen tusta sol handyqtyń basty ıdeologııasynyń biri Jer­uıyqty ańsaý bolǵandyǵy belgili. Handyqtyń basty ıdeology bolǵan Asan qaıǵy babamyz Áz-Jánibek hanǵa qarata: “...Til alsań izdep qonys kór, Jelmaıaǵa minip jer sholsam, Tapqan jerge el kóshir” deıdi. Sóıtip, Asan qaıǵy babamyz Jelmaıaǵa minip alyp, jer sholýǵa kirisedi. Qazirgi qazaq jeriniń ta­laı túkpirinde bolyp, ol óńir­ler­diń artyq-kemin baǵalap, qasıetin kórsetip aıtqan sózderi arada bes ǵasyr ótse de áli kúnge deıin halyqtyń esinde. Alaıda, amal neshik Asan qaıǵy babamyz izdegen Jeruıyǵyn taba almaı Ulytaýǵa kelgende kóz jumypty desedi. Sodan keıingi patshaly Reseı­ge úsh júz jylǵa ýaqyt bodan bolǵan, alyp ımperııa Keńester odaǵynyń 70 jyl jeteginde júr­gen ýaqytty artqa tastap, Qazaq­stan óz táýelsizdigine qaıtadan ıe boldy. Elimizdiń Tuńǵysh Prezı­denti Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen Jeruıyqty izdeý ıdeıasy qaıtadan bas kóterdi. Onyń negizgi jobasy Qazaqstan­nyń 2030 jylǵa deıingi damý stra­tegııasynda qalandy. Elbasynyń kóregen basshylyǵymen Alataýdan Arqaǵa, qazaq jeriniń kindigi, Eýrazııa qurlyǵynyń júrek tusy sanalatyn Aqmolaǵa halyq kóshi bastaldy. Osynyń negizinde 10 jyldyń ishinde álem tanyǵan ásem Astana asqaqtaı boı kóterdi. Bul Jeruıyqty izdeý ıdeıasynyń júzege asa bastaǵandyǵynyń belgisi emes pe, halaıyq! Biz aqyry Asan qaıǵy baba­myz arman etken, búkil halyq ań­saǵan Jeruıyqty basqa qyrynan taýyp otyrmyz. Baıqap qarasaq, qazirgi Qazaqstanymyzdyń qaı túkpiri bolmasyn Jeruıyqqa laıyq meken eken. Basty másele osy Jeruıyqty el uıyqqa aınal­dyrý – Qazaqstan halqynyń básekelestik qabiletin, ıaǵnı oqý men bilimin damytyp, densaýly­ǵyn nyǵaıtý bolyp otyr. О́ıt­keni, Jeruıyqty ashý úshin, jer baılyǵyn ıgerý úshin halqymyz qabiletti bolýy kerek eken. Biz qazir mine, osy jolmen kelemiz. Prezıdenttiń bastamasy jáne tikeleı qoldaýymen ómirge kelgen “Bolashaq” baǵdarlamasy, “100 mektep, 100 aýrýhana” baǵdarla­masy, 12 jyldyq bilim berý júıesine kóshý ıdeıasy, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý jolynda jasalyp jatqan kóptegen shara­lar, eń aqyrynda bıylǵy jyldan bastaý alyp otyrǵan elimizdiń 2014 jylǵa deıingi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy bizder úshin osy joldyń bel-be­lesteri bolyp tabylady. Osy jol­da júzege asqan árbir ındýstrııa­lyq joba bizdiń alǵa qaraı qadam basqanymyzdy bildiredi. Demek, ústimizdegi jyl­dyń birinshi jar­tysynda elimizde 72 ındýstrııalyq jobanyń júzege asýy, bul – bizdiń qazaq halqynyń uly murattarynyń biri bolyp tabylatyn Jeruıyqqa qaraı 72 qadam alǵa basqandy­ǵymyzdy bildiredi. Baıqap qarasaq, Elbasy osy ótken 10 jylda Astanany salyp, kórkeıtip aldy. Ony túrli álemdik basqosýlardyń mekenine aınal­dyryp, halyqaralyq qaýymdas­tyqqa tanytty. Endi óńirlik damý máselelerine qatty kóńil bólýde. Sonyń jarqyn bir mysaly retinde elimizdiń 2014 jylǵa deıingi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn aıtýǵa bolady. Sóz bolyp otyrǵan ústimizdegi jyldyń birinshi jarty jyldyǵynda paı­dalanýǵa beriletin 72 ındýstrııalyq joba osy baǵdarlamanyń aıasynda júzege asýda. Ol jobalardyń basym kópshiligi, tipti túgelge jýyq dep aıtýǵa bolady, óńirlerden salynýda. Endeshe osy bir jáıtti taldap kóreıik. Osy aptada ótken Úkimettiń selektorlyq keńesinde baıandama jasaǵan Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń oryn­ba­sary Albert Raý 72 jobanyń 70-i óńir­lerde júzege asatyndyǵyn, eki joba Astana men Almaty qala­la­rynyń enshisinde ekendigin aıt­ty. Bul degenimiz óńirlerdi gúl­dendirý degen sóz. О́ıtkeni, óńir­lerde ha­lyqqa jumys beretin kásiporyndar men zaýyttar sa­ly­nyp jatsa, ol ón­diris oryn­da­ry­nyń barlyǵy jańa tehnologııamen jumys isteı­tin bolsa, bul óńir halqynyń ál-aýqatyn jaqsartý degen sóz emes pe? Máselen, osy birinshi jarty jyldyqtyń ózinde ǵana Aqtóbe oblysynda 12 birdeı joba júzege aspaq. Sonyń biri mys pen qura­mynda mysy bar myrysh rýdala­ryn óńdeý isimen aına­ly­satyn №2 baıytý fabrıkasynyń quny 10 mıllıard teńgege baǵalanǵan. Al Jańajol jylý elektr stansasy­nyń ekinshi kezegi jaqynda ǵana iske qosyldy. Onyń jobalyq quny 4 mıllıard 372 mıllıon teńge turady. Bul joba óńirde  tapshy bolyp kelgen elektr qýatyn óndirý isine úles qosatyn bolady. Al me­dısınalyq teh­nı­kalar óndirisinde bizdiń elimiz úshin qat bolyp kelgen kompıý­terlik tomograftar shyǵa­ryla bastamaq. “Parıj kommýnasy HHI” JShS-niń iske qosylyp otyrǵan mal sharýashylyǵy kesheni aımaqtaǵy et, sút ónimderiniń úlesin art­ty­ratyn bolady. Mine, bir óńirde, 6 aıdyń ishinde ǵana iske qosylatyn ındýstrııalyq joba­lardyń óńir halqy úshin osyndaı mańyzy bar. Endi Almaty oblysyna kelsek, munda jarty jyldyń ishinde jańa jylyjaı kesheni, soıa óńdeıtin eki birdeı zaýyt, tabıǵı tastardy óńdeıtin zaýyt, medısınalyq dári-dármekter shyǵaratyn, sút ónim­derin óńdeıtin óndiris oryndary jáne Qarataý sý elektr stansa­synyń jańa kezegi iske qosylatyn bolady. Qaraǵandy oblysynda jıyny 17 mıllıard teńgeni quraıtyn 6 joba ázirlik satysynda tursa, Pavlodar oblysynda ústi­mizdegi jyldyń 25 maýsymynda iske qosylýy josparlanǵan elek­trolız zaýytynyń ekinshi kezeginiń quny 74 mıllıard 700 mıllıon teńge turady. Bul oblysta budan basqa da 6 birdeı mańyzdy joba 1 shildege deıin tolyq paıdalanýǵa beriledi eken. Mine, osyndaı ın­dýstrııalyq jobalar Qazaqstannyń kez kelgen óńirinde salynyp iske qosylýda. Biz osy maqalada, joǵaryda aıtyp ketkenimizdeı, ústimizdegi jyldyń birinshi jarty jyldy­ǵynda paıdalanylýǵa beriletin 72 joba jaıynda ǵana áńgime qozǵap otyrmyz. Iаǵnı áńgime 6 aıdyń aıshyqty jobalary týraly ǵana bolyp otyr. Al mundaı jobalar­dyń iske qosylýy kelesi jarty jyldyqta jalǵaspaq. Sóıtip, Qazaqstanda 2010 jyly jıyny 144 ındýstrııalyq joba iske qosylmaq. Munyń syrtynda oblystardyń ózderi júzege asyryp jatqan basqa da ınvestısııalyq jobalar qan­shama. Máselen, Shyǵys Qazaqstan oblysynda bıylǵy jyly 22 ındýstrııalyq joba júzege asatyn bolsa, munan tys oblystyń óz enshisine tapsyrylǵan taǵy da 14 ınvestısııalyq joba tur. Sonda el ishi qaınap jatyr, elimizdiń aldaǵy damýyna úlken yqpal etetin, alǵa basqan qadamyn odan ári uzarta túsetin jańalyqtar men jaqsy­lyqtar birinen keıin biri balalaý ústinde dep anyq aıta alamyz. Al mundaı jobalardyń bir-ekeýin iske asyrýdy qoıyp, ózderiniń astana­la­rynda, úlken qalalarynda jy­lyna kóp qabatty eki-úsh úı tur­ǵyza almaı otyrǵan elder álemde az ba? Ondaı elder alysqa barmaı-aq óz aınalamyzdan da tabyla­tyndyǵy aıqyn. Sonda Qazaqstan­daǵy qazir júrip jatqan ózgeris­terdi kezinde ata-babamyz ańsaǵan Jeruıyq ıdeıasynyń júzege asa bastaýy dep baǵalaýymyzdyń eshbir sókettigi joqtyǵyn kózi qaraqty oqyrman qaýymnyń ózi de jaqsy túsiner. Aldymyzdaǵy dúısenbide osy maqalada sóz bolǵan ındýstrııalyq jobalar baǵdarlamasyn ashý rásimi ótkizilmek. Oǵan telekópir arqyly elimizdiń barlyq óńirleri qatysa­dy. Árbir óńirdiń osynaý qýanysh­qa tartatyn ózindik tartý-taral­ǵysy bar. Ol – iske qosylatyn ındýstrııalyq jobalar, ıaǵnı sa­lynyp, qaıta jańǵyrtylyp úlger­gen kásiporyndar men zaýyttar, ınfraqurylymdyq nysandar, basqa da óndiris oryndary. Endeshe iske sát deıik,  aǵaıyn! Alǵa basqan qadamymyz árkez arshyndy bol­syn! Elbasymyzdyń basshylyǵy­men, Elbasy ıdeıalaryn júzege asy­rýshy Úkimettiń iskerlik áreketterimen ata-babamyz ańsaǵan Jeruıyqty jańǵyrtyp, ony jedeldetip Eluıyqqa aınal­dyraıyq demekpiz. Suńǵat ÁLIPBAI.