Iledegi irkilis

Kúrdeli jóndeý qajet

О́tegen batyr aýylynda Almaty ob­lys­tyq balalar klınıkalyq aýrýha­nasy jumys isteıdi. 2011 jyly jumysyn bas­taǵan medısınalyq mekemede qabyl­daý, hırýrgııa, travmatologııa, ortopedııa, neırohırýrgııa, jaq-bet hırýrgııasy, otorınolarıngologııa, oftalmologııa, somatıka, medısınalyq ońaltý, qalpyna keltirý emi, onkogematologııa, anestezıologııa, reanımatologııa, qarqyndy terapııa, jetilmegen, jańa týǵan balalar patologııasy bólimsheleri, konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq emhana, kúndizgi stasıonar men arnaıy kabınetter iske qosylǵan.

Aýrýhanada óńirdiń barlyq aýdan­y­­­nan keletin syrqaty aýyr bala­larǵa ma­­­man­dandyrylǵan, joǵary ma­man­dan­­dy­rylǵan medısınalyq kómek kór­se­ti­ledi. Alaıda zamanaýı dıagnostıka­lyq em­deý qurylǵylarymen jabdyqtal­ǵan, kon­sýltasııalyq-dıagnostıkalyq ­emhanasy bar, 230 tósektik oryndyq kóp­salaly balalar stasıonarynda birqatar problema qordalanyp qalǵan. Ol jóninde óńirge kelgen Májilis depýtattarymen kezdesý barysynda aıtyldy.

«Aýrýhanaǵa óńirdiń barlyq aýdanynan balalar qabyldanyp, em alady. Olarǵa joǵary bilikti dárigerler qyz­met kórsetedi. Desek te, sheshimin kút­ken máseleler de joq emes. Ýaqyt ót­ken saıyn­ aýrýhanaǵa qabyldanatyn naý­qastar sany artqanymen, olarǵa bó­li­netin qarjy kólemi burynǵy qal­pyn­da qalyp otyr. Munda Almaty oblysy bo­ıynsha jalǵyz balalar gemodıalız bó­lim­shesi, kúıik ortalyǵy jumys is­teıdi, kúrdeli opera­sııalar jasalady», degen Almaty oblystyq densaýlyq saq­taý basqarmasynyń basshysy Almat Turys­bekuly qolynan is keletin bilikti mamandar bolǵanymen, materıaldyq bazanyń múmkinshiligi jetispeıtinin tilge tıek etti.

Aýrýhananyń jan saqtaý, onkogematologııa bólimderiniń jumysy óte kúrdeli. Munda naýqasy aýyr balalar em alyp jatyr. Aq jeleńdi abzal jandar bar bilim-bilikterin salyp, bala­lardyń aıaǵynan turýyna jumyla atsalysyp jatyr. Alaıda syrqat balanyń densaýlyǵyn qalypqa keltirip, qatarǵa qosatyn mekemeniń kúıi ketip turǵanyn jasyrýǵa bolmaıdy.

«Aýrýhana ishi óte salqyn bolǵan­dyqtan balalardy palatada ustaýǵa tyrysamyz. 2011 jyldan beri kúrdeli jóndeý kórmedi. Aýrýhanaǵa naýqas balalar aýyr jáne óte aýyr jaǵdaıda aýdandyq aýrýhanalardan joldamamen, jedel járdemmen, óz betinshe kelip jatady. Olardy qaıtara almaımyz. Taldaý kórsetkendeı, keıingi úsh jylda aýrýhanaǵa kelgen naýqas balalar sany 29 paıyzǵa artqan (2022 j. – 7 446, 2023 j. – 9 661, 2024 j. – 10 400 bala). Ásirese, naýqastardyń jaǵdaıynyń aýyr­lyǵyna baılanysty, ómirlik kór­set­kishterine sáıkes, stasıonarlyq deń­geı­de em alý qajettiligine qaraı jedel túrde jatqyzylatyn naýqastardyń sany artyp keledi. Balalar aýrýlarynyń sıpaty men qajettilikteri jıi ózgerip tu­rady. Osyǵan baılanysty jelilik shkalany balalar klınıkalaryna qoldan­baý bóliginde ózgertýler engizýdi usyna­myz. Bul ózgerister medısınalyq qyzmet­­­ter­di satyp alý sharttarynyń tıimdili­gin ­arttyryp, balalardyń densaýly­ǵyn qorǵaýǵa qosymsha jaǵdaılar jasaý­ǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar dári-dármekter, medısınalyq qural-jabdyqtar, kommýnaldyq qyz­metter, taǵy da basqa baǵalardyń ósýin, qyzmet­ker­lerdiń eńbek ótili men sanat­tylyǵy boıynsha jalaqy qorynyń ul­ǵaıýyn, jal­py jyldyq ınflıasııa 8–10 paıyz deń­geıinde qalyptasatynyn eskere kele, aýrý­hanany qarjylandyrý kóle­min ul­ǵaı­tý qajet», deıdi aýrýhana dırek­tory­nyń medısınalyq qyzmet sapasyn baqylaý jónindegi orynbasary Nazym Serikqyzy.

Bala densaýlyǵyna jaýapty medısı­nalyq mekemege zamanaýı MRT apparaty men ortalyq ottegi stansasynyń qa­jet­tigi kezek kúttirmeıtin másele. Bul qural­­dar aýrýhanada júrgiziletin dıag­nos­tıka men emdeýdiń sapasyn aıtar­lyq­taı arttyryp, pasıentterdiń jyldam ári tıimdi em ­alýyna múmkindik beretin bolady. Sondaı-aq naýqas balalardy bas­qa medısınalyq mekemelerge jetkizýge reanımobıl kóligi de aýadaı qajet.

«Saqaldy» qurylys qashan aıaqtalady?

О́tegen batyr aýylyndaǵy 400 oryn­dyq mádenıet úıiniń qurylysy saǵyzsha sozylyp, turalap turǵaly biraz jyldyń júzi boldy. О́tken jyldyń basynda jergilikti bılik ókilderi basqosyp, jumys barysy men qarjylandyrý máselele­rin talqylady. 2022 jyly bastalǵan joba kelesi jyldyń maýsym aıynda paıda­lanýǵa berilýge tıis edi. О́kinishke qaraı, mıllıardtap qarjy bólingenmen, kesteden keshigip keledi. Búginde qurylys jumystary jartylaı ǵana aıaqtalǵan. Jaýaptylardyń aıtýynsha, alǵashynda mádenıet úıiniń jobasynda kemshilik anyqtalǵan, jer daýy da qurylysty qosymsha tusaýlaǵan. Qury­lys materıaldarynyń qymbattaýy da qarajat tapshylyǵyn týyndatyp otyr. Merdigerdiń tam-tumdap jasaǵan jumys nátıjesinde syrtqy qaptaly jabylyp, ekinshi qabatta árleý jumystary bas­talǵany baıqalady. Aýdan atqa­minerleri jobaǵa jaýapty taraptardyń áreketi men qarjynyń durys ıgerilmeýi saldarynan «saqaldy» qurylys atanǵan nysan qazirgi kelisimshart boıynsha aldaǵy alty aıdyń ishinde aıaqtalatynyn aıtty.

Irgeli Ile aýdanynyń ortalyǵynda boı kótergen bul nysan iri kólemdegi mádenıet úıi bolmaq. Aýdan kóleminde is-sharalardy ótkizý úshin turǵyndar jyldar boıy Baıkent aýylyndaǵy mádenıet úıine sabylady. Osy túıtkildi máseleniń túbegeıli sheshim tabýyn barsha halyq zaryǵa kútip otyr.

«Qurylysqa oblystyq bıýdjetten 2,2 mlrd teńge bólingen. Alaıda qarjynyń ýaqtyly bólinbeýi saldarynan qurylys belgilengen merzimde aıaqtalmady. О́tken jyldyń sáýirinde merzimdi taǵy uzartý týraly kelisim jasalyp, jobanyń aıaqtalý ýaqyty bıylǵy jyldyń shildesine shege­rildi. Qurylysqa jaýapty merdiger – «AK Construction Company» JShS. Qazirgi tańda qurylysty tolyq aıaqtaý úshin qosymsha 805 mln teńge qajet», deıdi aýdandyq qurylys bóliminiń basshysy Aıdos Kúnesbaıuly.

Aıta keter bolsaq, «Amanat» partııa­synyń «Halyqpen birge!» saılaýaldy baǵdarlamasy aıasynda 2027 jylǵa deıin óńirde 25 mádenıet úıiniń qurylysy, 27 mádenı nysannyń kúrdeli jóndeý jumystary josparlanǵan. Bıyl 9 máde­nıet úıiniń qurylysy, 6 mádenıet úıine kúrdeli jóndeý jumystary júrgiziledi. Sonyń biri – Ile aýdanynyń Boraldaı aýy­lynda mádenıet oshaǵynyń quryly­sy qalanyp jatyr. 280 oryndyq joba­nyń júzege asýyna oblystyq bıýdjetten 841 mln­ teńge qarastyrylǵan.

Almaty oblysy