Jádiger • 22 Qańtar, 2025

Spırtpen qyzatyn útik

77 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Potanın atyndaǵy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde HIH ǵasyrda Ger­manııa je­rinde shyǵarylǵan kóne útik saqtalyp tur.

Spırtpen qyzatyn útik

Sýretti túsirgen – avtor

Qurylǵyǵa tútik arqyly spırt quıy­lyp, tutatylǵan. Sonyń áserinen útik tabany tez qyzady.

Kıim tegisteýge arnalǵan útiktiń ejelgi túrleri áli kúnge kórgen jandardy tamsandyrmaı qoımaıdy. Dese de, alǵashqy útikti áýelde kim jasaǵany týraly derek joq. Útiktiń eń alǵashqy túri kádimgi tas eken. Bir beti tegistelgen jalpaq tastyń astyna ylǵaldy kıimdi tósep, tolyqtaı kepkenshe ústinen basqa aýyr tastarmen bastyryp qoıatyn bolǵan. Nátıjesinde, kıimniń qyrtysy jazylyp, tegisteletin. Al bizdiń zamanymyzǵa deıingi IV–V ǵasyrlarda ejelgi grekter ystyq metall shybyqtardy paıdalansa, rımdikter qyzǵan tasty paıdalanǵan. Al Reseı jerinde ertede kıimdi kádimgi oqtaýǵa orap, ersili-qarsyly domalatyp, qyrtysyn jazatyn bolǵan eken. Sol sııaqty ystyq sý quıylǵan túbi tegis temir tabaqpen kıim ústinen basý ádisi de qoldanylǵan.

Útik óndirisinde alǵash shoq salatyn quraldar paıda bolǵan. Shoq útikter kóptegen elderge tarap, anasynan qyzyna mura etip qaldyrylatyn qymbat buıymǵa aınaldy. Áıtse de onyń salmaǵy asa aýyr ári únemi shoq salyp turý qajet bolǵandyqtan yńǵaısyzdaý edi. Sondyqtan Germanııadaǵy útik shyǵarýshylar HVIII ǵasyrdan bastap spırtti útik shyǵarǵan. Mundaı quralǵa spırt quıylǵan shyny saýyt jalǵanyp, ol tútikshe arqyly útiktiń ishine ótetin de, qosqanda janyp, qyzdyratyn qajetti jylýdy beretin edi. Spırtti útikter óz zamanynda kádimgideı jańalyq boldy. Sebebi ol tez qyzatyn ári salmaǵy da asa aýyr emes. Alaıda baǵasy ári janatyn shıkizaty qymbat bolýyna baılanysty keń tarala qoımaǵan.

Potanın atyndaǵy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde turǵan «Vionna» markaly útik jaqsy jaǵdaıda saqtalǵan. Mundaı buıymdardy Reseı jeri men Qazaqstan aýmaǵynda HVIII ǵasyrdyń ekinshi jartysy men HIH ǵasyrdyń basynda aýqatty adamdar paıdalanypty.

 

PAVLODAR 

Sońǵy jańalyqtar