Sonyń arqasynda azamattar kredıtter jónindegi óz mindettemelerin oryndaýǵa jaýapkershilikpen qaraı bastady. Mundaı qorytyndyǵa osy baǵytta zertteý júrgizgen sarapshy mamandar kelip otyr. Aıtalyq, «Robokesh.kz» mıkroqarjy uıymy júrgizgen saýalnamaǵa sáıkes, azamattardyń 73%-y kredıtterdi ótemeý quqyq buzýshylyq dep sanaıdy. Burynyraqta olardyń úlesi 60%-dan az bolǵan. Eń tártipti qaryz alýshylar – kóbinese qalalarda turatyn 26 men 45 jas aralyǵyndaǵy adamdar. Sarapshylar mundaı oń ózgeristi halyq arasynda qarjylyq saýattylyqtyń ósýimen, qaryzdy qaıta qurylymdaý baǵdarlamalarynyń qoljetimdiligimen, azamattardyń osyndaı múmkindikter jóninde kóbirek habardar bolýymen baılanystyrady.
Degenmen, zertteýge qatysýshylardyń kredıtterdi óteý máselesine qatysty oı-pikirleri ekige bólinedi. Respondentterdiń 57%-y eger adam túrli kóldeneń ómirlik jaǵdaılarǵa baılanysty, máselen, syrqattanýy, jumysynan aıyrylýy, ajyrasýy nemese ekonomıkalyq daǵdarystyń áserinen kredıtti tóleı almaǵan bolsa, jeńildik qarastyrylýy kerek dep esepteıdi. Shamamen 9%-y qarjy uıymy durys aqparat bermegen, kredıttiń naqty qunyn jasyrǵan, paıyzdyq mólsherlemeni nemese kredıt tólemderin birjaqty kótergen jaǵdaıda kredıtti óteýden bas tartýǵa bolady dep biledi.
Aıta ketý kerek, azamattardyń 7%-y, eger adam óziniń qarjylyq múmkindikterin eskermeı, tym kóp qaryz alǵan bolsa, kredıt jónindegi mindettemelerden bas tartýǵa bolatynyna senimdi. Qatysýshylardyń tek 16%-y kredıttiń qaıtarylmaýyn aqtaıtyn sebepter joq ekenin aıtady, 11%-y bul suraqqa naqty jaýap berýden bas tartqan.
«Keıingi birneshe jylda el turǵyndarynyń qarjylyq jaýaptylyǵy aıtarlyqtaı ósti. Klıentter óz mindettemelerin jaqsy biledi. Bul qarjy kózderiniń qoljetimdiligimen ǵana emes, sonymen birge ashyq bolýymen de negizdeledi. Qazirde qredıtti resimdeý kezinde árbir adam artyq tólem somasyn aldyn ala bilip, salmaqtap, sharttardy egjeı-tegjeıli zertteı alady. Zertteý nátıjeleri halyqtyń qarjylyq bilimi jaqsaryp kele jatqanyn, turǵyndardyń ózderiniń múmkindigi, onyń ishinde kredıttik mindettemelerdi ýaqtyly óteý jaýapkershiligi týraly kóbirek oılana bastaǵanyn kórsetedi», deıdi «Robokesh.kz» MQU bas dırektory Almaz Torýtaev.
Zertteý málimetterine sáıkes, azamattardyń shamamen úshten biri (28%) ótken jyly qarjylyq júktemesi tómendegenin, 32%-y kerisinshe kredıttik mindettemeleriniń óskenin, 17%-y eski mindettemelerin tolyq óteı alǵanyn atap ótti. Qalǵan respondentter qarjylyq júktemeleri bir jyl burynǵy deńgeıde qaldy dep esepteıdi.
«Kredıttik mindettemelerdi oryndaý – qaryz alýshylar úshin de, kredıt berýshiler úshin de mańyzdy másele. Búginde qarjylyq tártiptiń ósip kele jatqany qýantady. Adamdar kredıt tańdaýǵa, óz múmkindikterin baıypty baǵalaýǵa jaýapkershilikpen qaraı bastady. Bul kóbinese qarjylyq saýattylyq baǵdarlamalarynyń, qaryz alýshylardyń jınaqtalǵan tájirıbesiniń nátıjesi. Túrli qıyndyqtar týyndap jatady, sondaıda jaǵdaıdy ýshyqtyrmaı birden áreket etken jón. Qaryzdy qaıta qurylymdaý nemese tólemderdi keıinge qaldyrý nusqalaryn talqylaý barysynda kredıt berýshilermen ashyq áńgime qurý, qarjylyq tártipti berik ustaný qıyn jaǵdaıdan jyldam shyǵýǵa járdemdesedi. Jaýapkershilik – qarjylyq ornyqtylyq pen bolashaqqa degen senimdiliktiń kepili», deıdi jeke qarjyny basqarý jónindegi keńesshi, №1 qarjylyq saýattylyq mektebiniń basqarýshy seriktesi Zarıma Atabaeva.
Jalpy, turǵyndardyń shamadan tys nesıe alý máselesiniń utymdy sheshimi – jańa óndirister men turaqty jumys oryndaryn kóptep qurý. Bul sharalar halyqtyń tabysyn arttyrýǵa, kredıt alýyn azaıtýǵa barynsha oń áser etedi.
