Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
«Taýarlyq gazdyń resýrstyq bazasyn keńeıtý Úkimet pen ulttyq gaz kompanııasy úshin basym mindet. Jańa gaz óńdeý zaýyttaryn salýdy, sondaı-aq qolda bar óńdeý qýattaryn aınalymǵa tolyq tartýdy jedeldetý qajet», dedi Memleket basshysy.
Elimizde tek 12 mln adam nemese halyqtyń 60%-y ǵana kógildir otynmen qamtylǵan. «Qashaǵan», «Qarashyǵanaq» jáne «Teńizdegi» qor eldegi barlyq gaz qorynyń 75%-yn quraıdy. Energetıka mınıstrligi bıyl 12 mln 400 myń adamnyń gazben qamtylatynyn, 7 eldi mekendi gazdandyrýǵa arnalǵan 45 jobany iske asyrý úshin 65,9 mlrd teńge bólinetinin málimdedi. 2025 jyly gazdandyrý deńgeıin 62,1%-ǵa arttyrý (21 eldi mekendegi 55 myń adam qamtylady) josparlanǵan.
Májilis depýtaty Edil Jańbyrshınniń aıtýynsha, bizde taýarlyq-materıaldyq qorlardy toltyrýǵa múmkindik bar. Biraq onyń kózin ashyp, paıdalaný múmkin bolmaı tur. Geologııa salasy strategııalyq sheshim qabyldaı almaıtyn, quzyreti shekteýli, bıýrokratııalyq shyrmaýmen baılanǵan Úkimettiń komıteti deńgeıinde jumys isteıdi. Energetıka mınıstrliginiń málimetinshe, ótken jyly óndirilgen 29,8 mlrd tekshe metr taýarlyq gazdyń 19,4 mlrd tekshe metri elde qaldy. Kórshi eldermen gaz tranzıtin arttyrý josparda bar. Reseı gazy jerimiz arqyly О́zbekstanǵa tasymaldanady. Qyrǵyzstanmen jetkizý máselesi pysyqtalyp jatyr. Bıyl gaz óndirý kólemi 3%-ǵa artyp, 60 mlrd 500 mln tekshe metrge jetpek.
Budan buryn Úkimet otyrysynda mınıstr Almasadam Sátqalıev bolashaqta zaýyttar sanyn arttyrý jospary bar ekenin aıtyp, katarlyq ınvestor Qashaǵan ken ornynan shıkizat negizinde gaz óńdeý zaýytyn salýǵa qyzyǵýshylyq bildirgenin habarlady.
«2026-2030 jyldar kezeńinde 4 gaz óńdeý zaýytyn kezeń-kezeńimen iske qosý bastalady. Atap aıtqanda, qýaty jylyna 1 mlrd tekshe metr jáne jylyna 2,5 mlrd tekshe metr Qashaǵan ken ornynan shıkizat negizinde zaýyttar salynady. 2024 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha Qarashyǵanaq ken ornyndaǵy munaıdyń qaldyq qory men kondensat qory – 253,2 mln tonna, al gaz qory – 791,7 mlrd tekshe metr. Ken ornynda 2028 jylǵa deıingi ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý josparlanǵan», dedi mınıstr A.Sátqalıev.
«Energy Monitor» qoǵamdyq qorynyń dırektory Nurlan Jumaǵulovtyń aıtýynsha, KSRO júıesi kezinde qazaq eline qajetti gaz О́zbekstannan jetkizildi. Tek táýelsizdik alǵan soń ǵana jeke gaz kenishterin ıgere bastadyq. Halqy tyǵyz ornalasqan ońtústik aımaqtardy gazpen qamtamasyz etý úshin «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyryn saldyq. Sebebi ońtústiktegi gaz tapshylyǵy 15 mlrd tekshe metr bolatyn. N.Jumaǵulovtyń aıtýynsha, qazir bul qubyr maksımaldy rejimde jumys istep tur.
«Sol qubyrdy keńeıtýge daıyndyq jumystary júrip jatyr. Qatardan kelgen ınvestorlar buǵan qarjy salýǵa daıyn. Ońtústikte halyq sany ósip, biraz jylý elektr ortalyqtary gazǵa kóshiriledi», deıdi sarapshy.
О́tken aptada Qarashyǵanaqta gaz óńdeý zaýytynyń qurylysyn «Hyundai» júzege asyrýy múmkin ekeni aıtyldy. Qarashyǵanaq jobasynda qýaty jylyna 4 mlrd tekshe metr bolatyn gaz óńdeý zaýytynyń qurylysyna arnalǵan EPC-kelisimsharty aldaǵy kúnderi ońtústikkoreıalyq «Hyundai Engineering» jáne «Sicim Kazakhstan» konsorsıýmyna beriledi dep habarlady «Upstream Online» óz derekkózderine silteme jasap. Atyraýdaǵy Qashaǵan gazyn óńdeıtin zaýyt 2026 jyly iske qosylmaq. Kásiporyn jylyna 1 mlrd tekshe metr gaz óndirýge qaýqarly. Qazir beton jabyndylary tóselip, metal qurylymdaryn montajdaý jumystary júrip jatyr. Zaýyt Kaspıı qaırańyndaǵy «Qashaǵan» kenishinen shyǵatyn ilespe gazdy kádege jaratýǵa arnalǵan. Jobany «GPC Investment» JShS iske asyryp jatyr.
«Qashaǵan jobasy 1 mlrd jáne 2,5 mlrd tekshe metrlik eki gaz óńdeý zaýytyn salýdy josparlap otyr. Olar Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq ken oryndarynyń shıkizaty negizinde jumys istemek. Mańǵystaý gaz kondensaty ken orny jylyna 1 mlrd-qa deıin qaıta óńdeýge qabiletti», deıdi N. Jumaǵulov.
ALMATY
