Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
– Jasóspirim shaqta balalardyń gormonynda túrli ózgeris paıda bolady. Adamnyń aǵzasynda ósý men damý úderisi jyldam ári qarqyndy júredi. Buǵan deıin qalypty ósken balada ishki-syrtqy qaıshylyqtar kóbeıedi de, gormondardyń teńgerimsizdigine ákeledi. Resmı derekterge júginsek, 18–25 jas aralyǵyndaǵy jastardyń 56%-y psıhologııalyq qıyndyqtardy sezinse, 39%-y óz boıynan kúızelis belgilerin baıqaǵan, – deıdi psıholog Janar Nuralyqyzy.
Kúızelis pen mazasyzdyqqa jasóspirimder jıi urynady. О́ıtkeni olar áleýmettik orta men ata-ana baqylaýynyń arasynan tepe-teńdik izdeıdi. Jasóspirimderde psıhıkalyq densaýlyq emosııamen tyǵyz baılanysta júredi. Olar qorshaǵan ortadaǵy qubylystarǵa erekshe mán berip, ózderin jeke tulǵa retinde kórsetýge tyrysady.
– Minez-qulyq buzylysy 10–14 jas aralyǵyndaǵy balalardyń 3,5%-da, 15–19 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimderdiń 1,9%-da kezdesedi. Jalpy, jasóspirimderde agressııa, stress, depressııa sııaqty emosıonaldyq kúıdiń shekten tys beleń alyp bara jatqany baıqalady. Bul derttiń basty bir sebebi – smartfonǵa táýeldilik. Jasóspirimder erteli-kesh smartfonǵa úńilip, sonyń saldarynan kez kelgen jaǵdaıdy jaqyn qabyldap, maqsatynyń tez oryndalǵanyn armandaıdy. Keıbir kezdesken kedergilerdiń sebebin qorshaǵan ortadan izdeıdi. Sondyqtan aınalasyna teris emosııa kórsetýge beıim keledi. Iаǵnı júıke júıesine shekten tys salmaq salýdan týyndaıtyn aýrýlar kóptep kezdese bastaıdy. Qoǵamnan alshaqtap, adamı qundylyqtaryn joǵaltady, – deıdi maman.
Qazirgi men burynǵy balalardyń psıhologııalyq kúızelisteri arasynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyqtar bar. Buryn depressııa men mazasyzdyqtyń belgileri kóbine syrtqy faktorlarmen baılanysty bolsa, búgingi balalardyń kúızelisi kóbinese sıfrlyq álem men áleýmettik jelilerdiń áserinen týyndaıdy. Balanyń psıhologııalyq densaýlyǵyn saqtaýda ata-ana men muǵalimderdiń róli erekshe. Olar birlese jumys istep, balanyń psıhologııalyq jaǵdaıyn únemi baqylap, minez-qulqyndaǵy ózgeriske nazar aýdaryp otyrýlary qajet. Eger depressııa nemese mazasyzdyq belgileri baıqalsa, balamen ashyq sóılesý, ishki álemine tereń úńilý mańyzdy. Bul áleýmettik jaǵdaıdyń aldyn alý, emin tabý – barshamyzdyń mindetimiz.
Balnur ShARALBAEVA,
Q.A.Iаsaýı ýnıversıtetiniń stýdenti
