Salyq • 14 Aqpan, 2025

Baıyppen sheshiletin bastama

202 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Úkimet usynǵan qosylǵan qun salyǵy mólsherlemesi bıznes ókilderi arasynda qyzý talqy­lanyp jatyr. Máselen, «Dasco Consulting Group» JShS-niń basqarýshy serik­tesi Dármen Sádýaqasov jańa tásildi negizinen quptaıdy. Biraq ony jan-jaqty taldaý qajet deıdi.

Baıyppen sheshiletin bastama

Sýret: freepik.com

D.Sádýaqasovtyń aıtýynsha, QQS mólsherlemesin 16%-ǵa deıin kótergen durys. Birden 20%-ǵa deıin kóterý týraly bastapqy ıdeıa ekonomıkalyq daǵdarysqa ákelýi múmkin.

«Mundaı kúrt ósim kóleńkeli ekono­mıkanyń ulǵaıýyna, bıznestiń qolma-qol aqshaǵa kóshýine jáne jalpy salyqtyq túsimderdiń tómendeýine sebep bolýy yqtımal. Sondyqtan QQS mólsherlemesin birtindep kóterý – eń ońtaıly sheshim. Ekonomıkanyń bul ózgeriske qalaı jaýap beretinin birneshe jyl baqylaý qajet. Sodan keıin ǵana salyq mólsherlemesin odan ári kóterý týraly sheshim qabyldaýǵa bolady», deıdi ol.

Onyń pikirinshe, úsh deńgeıli salyq júıesi (16%, 10%, 0%) jáne keıbir salalardy salyqtan bosatý – qoldanýǵa bolatyn model. Degenmen bul júıeniń tıimdiligi jeńildikterge qaı salalardyń enetinine baılanysty bolmaq. «Qazir kóptegen salyq jeńildikteri alynyp tastaldy, biraq onyń ornyna jańa túrleri engizilip jatyr. Mundaı saralanǵan salyq júıesi Memlekettik kirister komı­tetiniń jumysyn qıyndatýy múmkin, sebebi salyqtyq esep júrgizý kúrdelene túsedi. Alaıda úsh túrli mólsherlemeni basqarýǵa bolady. Tipti keıbir baǵyttarǵa 5% mólsherlemesin qosý da oryndy bolar edi. 0% jáne 10% mólsherlemesi qandaı salalarǵa beriletini mańyzdy bolyp otyr. Aýyl sharýashylyǵy men tamaq ónerkásibi mindetti túrde osy jeńildetilgen salyq júıesine kirýge tıis. Sondaı-aq farmasevtıka, mektep oqýlyqtary jáne jeńil ónerkásip salalaryn qarastyrý qajet. Kreatıvti ındýstrııa, kıno jáne IT salalary da nazardan tys qalmaýǵa tıis. Sońǵysy «Astana Hub» aıasynda salyqtyq jeńildikter alyp úlgerdi. Jalpy alǵanda, bul tásilmen kelisemin», dedi sarapshy.

Buǵan qosa ol QQS mólsherlemesiniń ósýi ınflıasııaǵa qalaı áser etetinine de toq­taldy. Onyń aıtýynsha, QQS mólsher­lemesin arttyrý ınflıasııaǵa qysqamer­zimdi áser etýi múmkin, biraq bul ýaqytsha jaǵdaı.

«Iá, ınflıasııa ósedi. Vıse-premer S.Jumanǵarın 3% deńgeıinde bolýy múmkin ekenin aıtty, bul – shynaıy boljam. Biraq salyq reformasynan týyndaıtyn baǵanyń ósýi uzaqqa sozylmaıdy. Inflıasııaǵa syrtqy faktorlar kóbirek áser etedi. Mysaly, rýbldiń, munaı baǵasynyń nemese makroekonomıkalyq jaǵdaıdyń ózgerýi. Eger teńge qunsyzdansa, ımporttyq taýarlar qymbattap, ınflıasııa ósedi. Biraq bul faktorlar salyq saıasatyna tikeleı baılanysty emes», dedi D.Sádýaqasov.

Sondaı-aq ol QQS mólsher­lemesiniń ósýi halyqqa qalaı áser etetini týraly da aıtty.

«Eger tamaq ónerkásibi úshin QQS mól­sherlemesi 0% bolsa, onda azyq-túlik baǵa­syna oń áser etedi. Biraq eldegi jal­py ekonomıkalyq jaǵdaıdy makroekono­mıkalyq úderister anyqtaıdy. Elimizdiń eko­nomıkasy shıkizattyq sektorǵa, ásirese munaı baǵasyna táýeldi. Qazir kúlli álem AQSh-taǵy jaǵdaıdy baqylap otyr. Máse­len, Donald Tramptyń bastamalary naryqqa aıtarlyqtaı ózgerister ákelýi múmkin. Negizgi ekonomıkalyq ózgeristerdi bıylǵy ekinshi jáne úshinshi toqsanda kóremiz», dep túıindedi D.Sádýaqasov.