Sergeev sý toraby – Esil ózeni aǵynynyń negizgi retteýshisi. О́tken jyly sý tasqyny kezinde Sergeev sý torabynyń tómengi salasyndaǵy topyraqty sel shaıyp ketken edi. Petropavl sý torabyna zaqym kelgen joq.
Byltyr Úkimet respýblıkalyq bıýdjetten gıdrotehnıkalyq nysandardy aǵymdaǵy jóndeýge jáne Sergeev pen Petropavl sý toraptarynda sý tasqynyna qarsy is-sharalardy júrgizýge 278,5 mln teńge bóldi. Jaǵalaýlardy bekitý úshin bul nysandarǵa 1,4 myń tekshe metrden astam iri kesek tastar ákelindi, Sergeev sý qurylysy bógetine jaqyn tómengi saǵasyna túbin tereńdetý jumysy júrgizildi, 940 tekshe metr topyraq qospasy qazyp alyndy.
«Qazsýshar» RMK Soltústik Qazaqstan fılıalynyń dırektory Shuǵaıyp Ibatýllın qazirgi ýaqytta eki sý toraby da qanaǵattanarlyq jaǵdaıda jáne shtattyq rejimde jumysyn jalǵastyryp jatqanyn baıandady. Bıyl qosymsha 14 is-shara ótkizý josparlanyp otyr. О́ńirdegi «Qazgıdromet» fılıalynyń basshysy Qymbat Merǵalımova jaýyn-shashyn mólsheri ońtústik jáne shyǵys aýdandarda normadan kóp bolatynyn aıtty. Iаǵnı Sergeev sýqoımasynan tómen ornalasqan aýdandar úshin sý tasqyny qaýpi joǵary.
«Sergeev sý toraby – sý tasqyny qaýpi bar aımaqtaǵy strategııalyq nysan, turǵyndardy sýmen qamtamasyz etýge de jaýapty. Eger sýdyń tolý deńgeıi 2 metrden asatyn bolsa, ortalyqqa jáne jeke maǵan shuǵyl habarlaýdy tapsyramyn», dep atap ótti O.Bektenov.
Petropavl qalasynda Premer-mınıstr byltyr sý tasqyny kezinde apatty jaǵdaıda toqtap qalǵan 1-kótergish sorǵy stansasyn rekonstrýksııalaý barysyn tekserip, jańa tehnologııalyq jabdyqtarymen tanysty. 70-jyldary salynǵan sorǵy stansasy 50 jyl boıy jóndelmegen. Aıaqtalǵan rekonstrýksııanyń nátıjesinde qurǵaq jerde jáne sý astynda jumys isteı alatyn 2 sorǵy ornatyldy. Sondaı-aq syrtqy áserlerden jáne mehanıkalyq zaqymdanýdan qorǵaý úshin elektr kábilderi jer astymen júrgizildi. Bul sharalar sý basqan jaǵdaıda da elektr energııasynyń turaqty berilýin qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Sondaı-aq yqtımal apattyń aldyn alý jáne turǵyndardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin Esil ózeninen ótetin kópir salý arqyly Petropavl qalasyn aınalyp ótetin joldy rekonstrýksııalaý josparlanǵan. Quny 71 mlrd teńge bolatyn joba birinshi kezeńde respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrylyp, 18 mlrd teńge bólindi.
Sonymen qatar Premer-mınıstrge JI elementteri bar tehnologııalyq múmkindikter, atap aıtqanda, «Drondardyń biryńǵaı ınfraqurylymy» jobasy tanystyryldy. Búginde bul júıe Almatyda qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin belsendi qoldanylady. Bıyldan bastap ony SQO-daǵy sý tasqyny jaǵdaıyn baqylaýǵa, odan ári ózge de sý tasqyny qaýpi bar óńirlerge keńeıtý maqsatynda iske qosý josparlanyp otyr.
Sondaı-aq Oljas Bektenov óńirge jumys sapary barysynda sý tasqyny kezeńine daıyndyq máseleleri boıynsha respýblıkalyq keńes ótkizdi. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń dereginshe, ylǵal kórsetkishi Soltústik Qazaqstan, Aqmola, Pavlodar, Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda, Ulytaý, Abaı, Jetisý, Aqtóbe, Atyraý, Mańǵystaý oblystarynyń batys bólikterinde jáne Almaty, Túrkistan, Jambyl oblystarynyń taý bókterindegi aýdandarynda shamadan tys joǵary ekeni baıqalady. Sondaı-aq birqatar óńirde topyraqtyń qatý tereńdigi ótken jylmen salystyrǵanda tómen.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev bıyldan bastap sý tasqyny kezeńine arnalǵan jınaqtalǵan gıdrologııalyq boljamǵa qosa, ár aımaqta egjeı-tegjeı aqparat pen keńester berilip jatqanyn baıandady. Olar qaýipti aımaqtarda ornalasqan naqty eldi mekenderdi kórsete otyryp, sýdyń eń joǵary deńgeıi men shyǵynyn, gıdrologııalyq beketterdegi aǵynnyń kólemin jáne sý tasqyny bastalýynyń boljamdy kúnderin kórsetedi. Sondaı-aq meteostansalar deregi negizinde gıdrologııalyq baqylaýmen qamtylmaǵan aýmaqtardaǵy erigen sýdyń kútiletin kólemi týraly aqparat beriledi.
Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vıse-mınıstri Málik Oljabekov «Tasqyn» sý tasqynyn boljaýdyń jańa aqparattyq júıesi sııaqty sıfrlyq sheshimderdi engizý týraly habarlady. О́zenderdiń 128 ýchaskesindegi 142 gıdrobekette sý tasqynyn modeldeý júrgiziledi. Sonymen qatar sýqoımalarynan jiberiletin sý mólsheri boıynsha jedel málimet avtomattandyrylǵan jáne qaýip-qaterdi erterek eskertýge múmkindik beretin «GloFAS» jahandyq sý tasqyny týraly eskertý júıesimen biriktirilgen.
Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitovtiń aıtýynsha, búginde 74 nysan qalpyna keltirildi, 46-sy jóndeý satysynda, 18-iniń jobalyq-smetalyq qujattamasy ázirlendi. Strategııalyq mańyzy bar ýchaskelerdi qosa alǵanda, 1 myń shaqyrymnan astam kanal, 153 shaqyrymnan astam ózen arnasy tazartylyp, 205 nysanda jóndeý jumysy júrgizildi. Byltyr kólemi 245 mln m3 bolatyn Aqtóbe sýqoımasyn rekonstrýksııalaý aıaqtaldy.
Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Shyńǵys Árinovtiń málimetinshe, sý tasqyny qaýpi bar aımaqta 1 223 eldi meken bar. Olardy qorǵaý úshin 576 shaqyrym topyraq úıindileri men qorǵanys bógetteri turǵyzyldy, 822 shaqyrym sý burý júıeleri, kanaldar men aryqtar jóndelip, salyndy. Avtomobıl jáne temirjol qatynastarynda 960 sý ótkizý qurylysy ornatyldy jáne aýystyryldy. 74 ózenniń qaýipti ýchaskeleriniń 500 shaqyrymǵa jýyǵynyń túbi tereńdetilip, jaǵalaýy bekitilip, arnalar tazartyldy.
Premer-mınıstr ákimder men vedomstvolarǵa sý tasqyny kezeńine daıyndyqty naýryz aıynyń basyna deıin aıaqtaýdy tapsyrdy.
