Qoǵam • 19 Aqpan, 2025

Ideologııa qundylyqtarmen qýatty

360 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Tarıh turǵysynan Táýelsizdiktiń otyz jyldan astam ýaqyty qas-qaǵym sát bolsa, halyq úshin bul – daǵdarys pen ózgeristiń tutastaı bir dáýiri, ulttyq qun­dylyq­tarymyz – tilimiz ben dilimiz, ádebıetimiz ben mádenıetimizdi jańǵyrtý jo­l­yn­daǵy tar jol, taı­ǵaq keshýler. Muny búgingi urpaq bilýge tıis, sanasyna sińirip, zerdeleýi qajet. Bul úshin ne istemek kerek? Bolashaqqa baǵyt berer temir­qa­zyǵymyz qaısy?

Ideologııa qundylyqtarmen qýatty

Sýret: aqmeshit-zhastary.kz

Osy oraıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Biz, Qazaqstan halqy, ózgelerdiń teris yqpalyna túspeıtin óz ıdeologııamyzǵa súıenýimiz kerek» degen anyq ári naqty tujyrymyna júginý mańyzdy. Búginde «ıdeologııa» degen sózge úrke qarap, jatyrqap qalǵan jaıymyz bar. Ony ústemdiktiń quraly dep qabyldaıtyndar kezdesedi. Bul sózden at-tonymyzdy ala qashýdyń qajeti joq. Prezıdenttiń 2023 jylǵy 20 naýryzdaǵy Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń aqparattyq doktrınasynda «ıdeologııa» sózi «qundylyq» dep qabyldandy. Ideologııa ártúrli bolýy múmkin, al ulttyq qundylyq – bireý ǵana. Sondyqtan aqparattyq ıdeologııanyń ustyny ulttyq qundylyq bolýǵa tıis.

Ulttyń tamyry – tarıh. Bizdiń qyran qus ushsa, qanaty talatyn, qulan jortsa, tuıaǵy tozatyn Ula dalamyzda myńjyldyqtardyń  shejiresin aıqyndaǵan baıtaq tarıhymyz bar. Sonyń tuńǵıyǵynan qaınap shyqqan qundylyqtar qısapsyz. Bizdiń memlekettik ıdeologııamyzdyń qaınar bastaýy da sol qundylyqtar bolýǵa tıis. Tamyry tereńde jatqan ulttyq ıdeologııa qandaı da alasa­pyran­­darǵa tótep bere alady. Tarıhta ulttyq ıdeologııasy bekem halyqtyń rýhy da kúshti bolady. Ulttyq ıdeologııasy myqty, rýhy asqaq halyqty eshqandaı surapyl jeńe almaıdy. О́rshil rýh halyqty barlyq ýaqytta bıikterge súıreıdi.

Ulttyq ıdeologııa degenimiz – tarıhtyń joǵaltqanyn búginnen izdeý, búginniń talabyn tarıhta ketken qatelerden arylta otyryp qanaǵattandyrý, keleshekke ult­tyq qundylyqtar fılosofııasy arqyly paıym jasaý. Osy maqsattardy oryndaýǵa qyzmet etetin búkil ıdeıalar ulttyq ıdeo­logııamyzdy quraıdy. Prezıdent atap kórsetkendeı, bizdiń maqsatymyz – keler urpaqqa Qazaqstandy tuǵyry myǵym, ekonomıkasy qýatty, rýhy asqaq memleket retinde tabystaý jáne eldik isterdi shashaý shyǵarmaı laıyqty jalǵastyratyn jasampaz urpaq tárbıeleý. Olaı bolsa, memleket­tik ıdeologııanyń basty maqsaty – jańa dáýir­diń oqyǵan, bilimdar, bilikti, ozyq tehnolo­gııalardy, ilim-bilimdi tereń meńgergen, deni saý, izdenimpaz, erik-jigeri myqty, aqyl-parasaty men ar-ojdany bıik, otanshyl ultty tárbıeleý.

Búgingi zaman – mádenıetterdiń jahandaný kezeńi. Jańa sapaǵa kósher aldyndaǵy, ıaǵnı óz damýynyń eń bıik satysy birtutas adamzattyq órke­nıetke quıylar aldyndaǵy qarbalas shaǵy. Jahandaný – órkenıettiń kezekti damý satysy. Endigi aıtpaǵym, osy oılarymyzdy Pre­zı­denttik ortalyqta qandaı is-sharalar arqyly kópshiliktiń sanasyna sińire alatynymyz jaıynda.

Prezıdenttik ortalyq Memleket bas­shysynyń strategııalyq bastamalaryn qoldaý men ilgeriletý boıynsha aýqymdy ıdeo­logııalyq jáne qoǵamdyq is-sharalardy iske asyrýǵa úlesin qosyp keledi. Ortalyqtyń mádenı mańyzyna keletin bolsaq, munda ótkiziletin is-sharalardyń deni qazaq mádenıeti men tarıhyn tanytýǵa, ultty uıystyrýǵa, qo­ǵamdy biriktirýge, azamattarymyzdyń patrıot­tyq rýhyn oıatýǵa baǵyttalǵan. Bul ási­rese ulttyq biregeıligimizdi nyǵaıtýdy asa qajet etetin qazirgi jahandaný jaǵdaıynda óte mańyzdy. Mundaı is-sharalar elimizdiń halyqaralyq arenadaǵy oń ımıdjin qalyptas­tyrýǵa yqpal etedi dep oılaımyn. Sondaı-aq ortalyq memleket damýynyń ózekti másele­lerin talqylaıtyn mańyzdy platforma retinde bilim fýnksııalaryn da atqarady. Bul azamattardy elimizde bolyp jatqan úderister týraly qulaǵdar bolyp, osy isterge belsendi aralasýyna múmkindik beredi.

Biz jastardy qoldaýǵa ári azamattyq qoǵam­dy damytýǵa baǵyttalǵan áleýmettik jobalarǵa aıryqsha kóńil bólýge tyrysamyz. Bul memlekettiń turaqtylyǵyn, azamat­tardyń bılikke degen senimin nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Qazirgi tańda qyzmetimizdiń negiz­gi baǵyty – «Ádiletti qoǵam – Adal azamat» tujy­rym­damasy aıasynda mádenı ári bilim jobalaryn iske asyrý, qoǵamdyq jumystardy túzý jelisin qalyptastyrý. Sondyqtan jahandyq úderisterdi oı eleginen ótkizý, álemdik saıasat pen ekonomıkadaǵy syndarly ózgeristerdi Qazaqstannyń uzaq merzimdik múddeleri turǵysynan saraptaı bilý, eldigimizdi, qaster tutar kıemiz táýelsizdigimizdi nyǵaıtý úshin ıdeologııalyq shebimizdi bekemdeýge, elimizdiń damýyn nysanaly túrde zerttep, zerdeleý bas­ty nazarda bolýy kerek.

 

Baqytjan TEMIRBOLAT,

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttik ortalyǵynyń dırektory