Pikir • 25 Aqpan, 2025

Ádebıet áleminiń tórinde

90 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Biz, 80-jyldar óskinderi, ádebıette Dýlat Isabek álemi­men sýsyndap óstik. Aýylda qy­zyl jyńǵyl­dy at qyp mi­nip júr­gen shaǵymyzda «Bono­parttyń úılenýi» jaryq kór­se, sondaǵy otashynyń ótkir bákisi bizdiń de balalyq sha­ǵymyzǵa jaryq­shaq túsirip, erkin erjetip, boı túzeýimizge septigin tıgizdi, sonda ádebıet degen sıqyrdyń aldynda erik­siz bas ıgenimizdi bilmeı de qaldyq.

Ádebıet áleminiń tórinde

D.Isabek ne jazsa da qa­rapaıym adamnyń jan-dúnıe­sin aqtaryp, kóz aldyńa tartady. «Shıeliniń qaýyndary» shyq­qanda temirjol beketinde teńkıip jatqan sary qaýyn til úıirse, qalamger ómirdiń tátti­sin emes, ashysyn kór­setip turǵa­nyn da keıin bildik. Sol sary qaýyn qazir­gi saǵynyshymyz, qaýyndyq­tyń orny munaı men ýran alqaby­na aınalyp, Baıqońyr­dyń belgisiz bolashaqqa jol silte­rin de avtor erte eske salyp, shyǵarmanyń kórkemdik sheshimi ýdaı shyndyqqa aınalyp tur. Bul – ádebıettiń uly muraty.

D.Isabek – 60-jyldar prozasyna qarǵyn bop kelgen qa­lamger. Kemel­dengen sosıalızm adamdaryn jerine jet­kize sýrettep, jan-dúnıesin­degi qyr­tys-tyrtys­ty úshkir qalamnyń ushy­men keıipker ǵyp úıirip, áleýmettik máni zor obrazdar ­galereıasyn jasady. «Eskert­kish», «Sosıalızm záýlimi», «Kon­frontasııa», «О́kpek jolaýshy» shyǵar­malary qoı baq­qan qara qazaq pen traktor júrgizip, kóńilin demdegen aýyl adamynyń beı­nesi, olardyń boıynda buǵaýly qoǵamǵa degen ishteı qarsylyq pen túlki zamannyń saıasatyn túsine almaıtyn daraqylyq bar. «El tilegi – elý mıllıon» degen par­­tııanyń jymysqy saıasatyna da amalsyz moıynsunǵan­dar solar edi. Áýeli «Gaýhartas­ty» kitaptan oqyp, keıin kıno ǵyp kórgen oqyrmannyń jany ­qa­laı shyrqyrasa, shal men bala – bolashaq pen ótken ómir taǵdy­ry «Dermene» arqyly qoǵamda úderis týǵyzdy.

Iá, Dýlat Isabek qanquıly soǵys bastalǵanda ákelerin maıdanǵa attandyryp salǵan «jeti jetimniń» biri bolsa, «Biz soǵysty kórgen joqpyz» shyǵarmasy áke kórmeı ósken urpaqtyń soǵysqa aıtqan qar­ǵysy der edim.

Qosh, qazaq ádebıetine «Qar­ǵyn» bop kelgen dara tulǵa! «Áde­bıetshiniń ózi, prozanyń kózi, synshynyń ótkir sózi bola bilgen Qýandyq ini-dosqa avtordan syı bol­syn! Dýlat Isa­bek. 15.02.2012.» dep qol­t­ańba qaldyrǵan «Qarǵyn» atty kita­byńyz kitaphanamnyń tórin­de tur. Aqyl qosqan aǵa, úlken joldaǵy ustaz, ázili ja­rasqan aq kókirek zamandas, siz áde­bıet áleminiń tórindesiz. Biz – Isabek ále­mi­nen sýsyndap ósken urpaqpyz. Onyń álemi ózgeshe...

 

Qýandyq TÚMENBAI,

jazýshy,

«Aıboz» ulttyq ádebı syılyǵynyń laýreaty

Sońǵy jańalyqtar